AI ẩn danh Ox Alpha gây sốt: Có phải 'hàng' Trung Quốc?

Ngày 20-8, Ox Alpha bất ngờ xuất hiện trên OpenRouter, chợ mô hình AI quen thuộc của giới lập trình viên, dưới nhãn “stealth model”, tức mô hình ẩn danh. Đơn vị vận hành chỉ tự giới thiệu là một bên thứ ba, chủ động giữ kín danh tính trong giai đoạn thử nghiệm, khiến cộng đồng công nghệ lập tức chú ý. Sự bí ẩn càng tăng khi chưa có công ty nào công khai nhận mình là cha đẻ, dù mô hình nhanh chóng thu hút lượng người dùng khổng lồ. Theo thông số OpenRouter công bố, Ox Alpha thuộc nhóm mô hình suy luận, tập trung vào lập trình cùng những tác vụ AI tự hành kéo dài. Mô hình sở hữu cửa sổ ngữ cảnh lên tới 1.048.576 token, cho phép xử lý lượng thông tin rất lớn, đồng thời hỗ trợ đầu vào bằng văn bản, hình ảnh và video. Đầu ra tối đa đạt 131.072 token, còn quyền truy cập được cung cấp miễn phí trong thời gian thử nghiệm, dự kiến kết thúc khoảng ngày 27-8. Chỉ trong ngày đầu tiên, khoảng 134.000 người dùng đã đưa tổng cộng 7.000 tỉ token qua Ox Alpha, con số đặc biệt lớn với một mô hình mới xuất hiện. Đến ngày 23-8, lượng sử dụng tăng lên khoảng 16.000 tỉ token, trong khi số người dùng đạt 221.000, cho thấy sức hút mạnh mẽ của sản phẩm bí ẩn. Trên nền tảng lập trình OpenCode, Ox Alpha thậm chí vươn lên vị trí mô hình được sử dụng nhiều thứ hai, dù danh tính nhà phát triển vẫn hoàn toàn bỏ ngỏ. Sự im lặng của đơn vị vận hành nhanh chóng biến Ox Alpha thành tâm điểm điều tra không chính thức, khi nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu tìm cách truy dấu nguồn gốc. Theo TechCrunch, những suy đoán ban đầu chủ yếu hướng về Trung Quốc, cụ thể là Zhipu AI, doanh nghiệp thường được biết đến với tên Z.ai và dòng mô hình GLM. Giả thuyết này được chú ý hơn vì Zhipu từng có kinh nghiệm đưa mô hình ra thử nghiệm trong trạng thái ẩn danh trước khi công bố danh tính. Ngày 22-8, một số nhà nghiên cứu độc lập công bố những dấu vết kỹ thuật được cho là trùng khớp với hạ tầng của Zhipu, theo trang phân tích Explainx.ai. Các dấu vết gồm một đoạn thông báo lỗi hệ thống, mã lỗi giống hệt, cùng tỉ lệ tương đồng gần như tuyệt đối trong cách xử lý văn bản giữa Ox Alpha và GLM-5.3. Hồi tháng 2-2026, Zhipu từng thử nghiệm một mô hình GLM khác dưới tên mã “Pony Alpha”, tạo thêm tiền lệ để cộng đồng tiếp tục gắn Ox Alpha với công ty này. Tuy nhiên, đến ngày 25-8, toàn bộ bằng chứng liên quan Zhipu vẫn chỉ là suy luận kỹ thuật do các bên bên ngoài thực hiện. Theo OrcaRouter, chưa có đại diện nào của Zhipu AI hoặc Z.ai lên tiếng xác nhận hay phủ nhận Ox Alpha là sản phẩm của họ. Một hướng suy đoán khác cho rằng mô hình này có thể là phiên bản Gemini chưa phát hành, dựa trên vài gợi ý từ các nhà nghiên cứu DeepMind trên mạng xã hội X, nhưng chưa xuất hiện bằng chứng kỹ thuật đủ thuyết phục. Ngoài Zhipu AI, một số phân tích dựa trên tokenizer cl100k_base lại đặt khả năng Ox Alpha là biến thể chưa phát hành thuộc dòng MAI/Phi của Microsoft. OrcaRouter cho biết đây là mô hình ẩn danh thứ năm xuất hiện trong sáu tháng qua, với mô thức quen thuộc gồm ra mắt bí mật, miễn phí, gây sốt, rồi được một hãng Trung Quốc nhận sau vài ngày hoặc vài tuần. Bốn trường hợp trước gồm Pony Alpha được Zhipu nhận là GLM-5, Hunter Alpha được Xiaomi xác nhận là MiMo-V2-Pro, cùng Elephant Alpha được Ant Group công bố dưới tên Lingxi Ling-2.6-flash sau khoảng hai tuần. Vì vậy, Ox Alpha hiện mới được xác định qua những thông số kỹ thuật đã kiểm chứng, còn danh tính tác giả vẫn cần một tuyên bố chính thức để khép lại tranh luận. Tuổi Trẻ ghi nhận các dấu vết đang nghiêng về nhiều khả năng khác nhau, nhưng chưa thể kết luận mô hình này thực sự đến từ Trung Quốc, Google hay Microsoft. Câu chuyện cũng cho thấy cuộc đua AI ngày càng quyết liệt, trong bối cảnh một dự thảo Bộ Ngoại giao Mỹ tiết lộ Washington muốn 35 quốc gia lựa chọn giữa khuôn khổ AI do Mỹ dẫn dắt và sáng kiến cạnh tranh của Trung Quốc.