Các vấn đề về phổi nên kiểm tra sau tuổi 50

BS.CKII Phạm Thị Mỹ Hạnh, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sau tuổi 50, một số bệnh hô hấp có thể tiến triển âm thầm, nhất là ở người hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất. Vì vậy, những người trong nhóm này cần chú ý các triệu chứng bất thường và kiểm tra khi có chỉ định. Các vấn đề hô hấp thường gặp như suy giảm chức năng phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ngưng thở khi ngủ và ung thư phổi.

Đánh giá chức năng phổi

Người sau tuổi 50 từng hút thuốc, hút thuốc lâu năm, thường xuyên tiếp xúc với bụi, khói hoặc hóa chất nghề nghiệp nên được đánh giá chức năng phổi. Ho kéo dài, khạc đờm, khò khè hoặc khó thở khi vận động không nên xem là biểu hiện bình thường của tuổi tác.

Tùy triệu chứng và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định hô hấp ký để kiểm tra chức năng thông khí. Một số trường hợp cần chụp X-quang hoặc CT ngực để tìm nguyên nhân của các triệu chứng hô hấp.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) thường tiến triển trong thời gian dài. Người bệnh có thể chỉ nhận thấy ho, khạc đờm hoặc hụt hơi khi vận động nên dễ bỏ qua. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể khó thở kể cả khi thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng.

Theo bác sĩ Hạnh, người trên 50 tuổi có tiền sử hút thuốc và xuất hiện các triệu chứng hô hấp kéo dài nên được bác sĩ đánh giá nguy cơ COPD. Đo chức năng hô hấp thường được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán.

Ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn xảy ra khi đường thở trên bị hẹp hoặc tắc nghẽn từng đợt trong khi ngủ. Người mắc bệnh thường ngáy to, có những khoảng ngừng thở được người bên cạnh phát hiện hoặc tỉnh giấc vì nghẹt thở. Ban ngày, họ có thể buồn ngủ, mệt mỏi hoặc khó tập trung.

Người thừa cân, béo phì, có vòng cổ lớn hoặc tăng huyết áp có nguy cơ cao hơn. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi giấc ngủ tại nhà hoặc thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu để xác định tình trạng này.

Ung thư phổi

Tuổi cao hơn và tiền sử hút thuốc là những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Bệnh ở giai đoạn sớm có thể chưa gây triệu chứng rõ ràng.

Theo bác sĩ Hạnh, một số người có nguy cơ cao ung thư phổi nên cân nhắc tầm soát ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường. Tuy nhiên, tầm soát ung thư phổi không áp dụng cho tất cả người trên 50 tuổi. Bác sĩ thường xem xét độ tuổi, số năm hút thuốc, mức độ hút thuốc và đã bỏ thuốc hay chưa để xác định một người có thuộc nhóm nên tầm soát bằng CT liều thấp hay không.

Người 50-80 tuổi có tiền sử hút thuốc từ 20 bao trở lên một năm, đang hút hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm có thể được chỉ định chụp CT ngực liều thấp hằng năm.

Ngoài ra, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường có thể diễn tiến nhiều năm mà người bệnh không nhận biết. Xét nghiệm chức năng gan, thận có thể được bác sĩ cân nhắc trong khám sức khỏe. Các xét nghiệm máu và nước tiểu cũng giúp phát hiện một số bất thường trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Khi đi khám, người trên 50 tuổi nên cung cấp đầy đủ tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, tiền sử hút thuốc, uống rượu bia, bệnh lý gia đình và các triệu chứng dù chỉ xuất hiện nhẹ. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và lựa chọn xét nghiệm phù hợp.

Bác sĩ khuyến cáo không nên chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám. Người trên 50 tuổi khi ho kéo dài, khó thở, đau ngực, sụt cân không chủ ý, thay đổi thói quen đại tiện, tiểu tiện bất thường, mệt mỏi kéo dài hoặc xuất hiện một khối bất thường đều cần được đánh giá sớm.

Nhật Thành