Chị Minh, 27 tuổi, nhân viên văn phòng bất ngờ được chẩn đoán loãng xương khi khám sức khỏe định kỳ. Trước đó, chị không có biểu hiện đau nhức xương khớp hay bất thường về vận động.
Kết quả đo mật độ xương bằng phương pháp Dexa ghi nhận chỉ số Z-score của chị ở mức -2,9, thấp hơn ngưỡng bình thường (từ -1 trở lên). Xét nghiệm máu cho thấy nồng độ 25-OH vitamin D chỉ đạt 25 nmol/L, ở mức thấp, không đáp ứng nhu cầu duy trì sức khỏe xương.
Theo ThS.BS Nguyễn Thị Ánh Ngọc, khoa Cơ Xương Khớp (Bệnh viện đa khoa Tâm Anh), bệnh nhân bị loãng xương thứ phát liên quan đến tình trạng thiếu hụt vitamin D.
Chị Minh không có bệnh lý nền, không sử dụng thuốc corticoid nhưng có đặc thù công việc văn phòng, ít vận động và thường xuyên che chắn kỹ khi ra ngoài. Những thói quen này khiến cơ thể ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, hạn chế khả năng tổng hợp vitamin D qua da.
Bác sĩ chỉ định điều trị bằng vitamin D liều cao, bổ sung canxi, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và tăng cường vận động. Sau 3 tháng, bệnh nhân sẽ được kiểm tra lại mật độ xương và nồng độ vitamin D để đánh giá hiệu quả điều trị.
Bác sĩ tư vấn điều trị cho chị Minh (Ảnh: BV Đa khoa Tâm Anh)
Theo bác sĩ Ngọc, loãng xương được chia thành hai nhóm chính. Loãng xương nguyên phát chủ yếu liên quan đến quá trình lão hóa và sự suy giảm nội tiết tố ở phụ nữ sau mãn kinh. Khi quá trình tạo xương mới không bù đắp được lượng xương bị hủy, mật độ xương giảm dần theo thời gian.
Trong khi đó, loãng xương thứ phát xuất phát từ các bệnh lý hoặc yếu tố tác động khác, có thể gặp ở cả người trẻ. Những nguyên nhân thường gặp gồm cường giáp, tiểu đường, bệnh gan mạn tính, viêm khớp dạng thấp, bệnh thận, hội chứng Cushing, rối loạn nội tiết hoặc sử dụng kéo dài một số loại thuốc như corticoid, thuốc chống động kinh.
Bên cạnh bệnh lý, lối sống hiện đại cũng góp phần làm suy giảm sức khỏe xương ở người trẻ. Công việc văn phòng đòi hỏi ngồi lâu, ít vận động; chế độ ăn thiếu canxi, vitamin D, đạm; ăn kiêng quá mức, bỏ bữa để kiểm soát cân nặng đều có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và duy trì khối lượng xương.
Đặc biệt, phụ nữ mang thai và cho con bú có nhu cầu canxi tăng cao để đáp ứng sự phát triển của thai nhi và trẻ nhỏ. Nếu chế độ dinh dưỡng không cung cấp đủ dưỡng chất, mật độ xương của người mẹ có thể suy giảm trong giai đoạn này.
Ở nữ giới, thiếu hụt estrogen có thể làm tăng quá trình hủy xương; trong khi nam giới có testosterone thấp cũng dễ gặp tình trạng giảm mật độ xương. Ngoài ra, người có tiền sử gia đình mắc loãng xương, thể trạng gầy nhỏ hoặc từng gãy xương cũng cần lưu ý nguy cơ.
Điều đáng lo ngại là loãng xương thường tiến triển âm thầm, ít có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể không cảm thấy đau nhức hay hạn chế vận động cho đến khi xương đã suy yếu đáng kể. Khi đó, chỉ một cú ngã hoặc va chạm nhẹ cũng có thể gây gãy cổ tay, xương sườn, cổ xương đùi. Xương cột sống cũng có nguy cơ xẹp lún, biến dạng, gây đau kéo dài và ảnh hưởng khả năng vận động.
Bác sĩ khuyến cáo người trẻ, đặc biệt là phụ nữ bị rối loạn kinh nguyệt, người ăn chay trường, ít tiếp xúc với ánh nắng, người sử dụng corticoid kéo dài hoặc mắc các bệnh lý mạn tính, nên chủ động kiểm tra sức khỏe xương khi có yếu tố nguy cơ.
Để phòng ngừa, mỗi người cần duy trì chế độ ăn đầy đủ canxi, vitamin D, protein và rau xanh; tăng cường vận động với các hoạt động phù hợp như đi bộ, tập thể dục; thường xuyên hoạt động ngoài trời, tiếp xúc ánh nắng tự nhiên.
Người có nguy cơ cao nên được bác sĩ tư vấn đo mật độ xương bằng phương pháp Dexa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để phát hiện, xử trí sớm những bất thường.