Tuổi 40 thường được xem là cột mốc đánh dấu sự trưởng thành và ổn định của mỗi người. Đây cũng là thời điểm nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch bắt đầu bộc lộ, trong khi không ít người vẫn nghĩ mình còn khỏe vì chưa xuất hiện triệu chứng.
Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, việc chuẩn bị kiến thức và kỹ năng chăm sóc sức khỏe từ tuổi 40 là cần thiết, thậm chí có phần muộn.
Lý do là nhiều bệnh lý mạn tính không xuất hiện đột ngột mà âm thầm hình thành qua nhiều năm. Tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường hay các bệnh lý mạch máu thường tiến triển trong thời gian dài trước khi gây ra những biến cố nghiêm trọng.
Ở tuổi 40, thành mạch máu bắt đầu giảm độ đàn hồi, huyết áp xu hướng tăng, quá trình chuyển hóa đường và chất béo cũng chậm lại. Trong khi đó, áp lực công việc, gia đình khiến nhiều người ít vận động, dễ tăng cân. Những thay đổi này diễn ra âm thầm nên thường không được chú ý.
“Riêng với chuyên ngành tim mạch, chúng tôi vẫn nói với nhau rằng bệnh mạch máu là kẻ giết người thầm lặng. Đến khi có biểu hiện thì thường là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ”, bác sĩ Mạnh nói.
Việc khám sức khỏe định kỳ cũng cần được duy trì từ độ tuổi 40. (Ảnh: D.Ly)
Năm việc nên làm để bảo vệ sức khỏe từ tuổi 40
Theo bác sĩ, điều đầu tiên mỗi người cần làm là hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình thông qua những chỉ số cơ bản như huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng và vòng eo. Không ít người chỉ biết mình bị tăng huyết áp khi phải nhập viện vì biến chứng.
Kiểm tra định kỳ
Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện những bất thường ngay từ khi chưa có triệu chứng, tạo cơ hội điều chỉnh lối sống hoặc điều trị trước khi bệnh tiến triển nặng.
Vận động
Vận động cũng cần trở thành thói quen lâu dài thay vì chỉ thực hiện theo từng đợt. Người ở tuổi 40 không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao. Đi bộ nhanh, đạp xe hoặc những hình thức vận động vừa sức, duy trì đều đặn, đều có lợi cho sức khỏe tim mạch. Điều quan trọng là giữ được thói quen này trong nhiều năm.
Điều chỉnh chế độ ăn
Bên cạnh đó, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo hướng giảm muối, hạn chế mỡ động vật, đồ ngọt và rượu bia, tăng rau xanh. Đây là những thay đổi không quá phức tạp nhưng có ý nghĩa trong việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu.
Bỏ thuốc lá
Bỏ thuốc lá là việc không nên trì hoãn. Theo bác sĩ Mạnh, đây là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch mà mỗi người có thể chủ động loại bỏ, qua đó giảm nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm.
Tầm soát định kỳ
Việc khám sức khỏe định kỳ cũng cần được duy trì từ độ tuổi này. Mỗi người nên có ít nhất một lần kiểm tra sức khỏe tim mạch tương đối đầy đủ, với những đánh giá cơ bản như đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu và điện tâm đồ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cần thực hiện cùng một danh mục tầm soát chuyên sâu. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ sớm, hút thuốc lâu năm, thừa cân, tăng huyết áp, đái tháo đường cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ để chỉ định kiểm tra phù hợp.
“Mục tiêu của tầm soát không phải khiến người dân lo lắng về bệnh tật, mà giúp mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ nguy cơ”, bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Mạnh, già hóa dân số đặt ra một yêu cầu lớn hơn việc kéo dài tuổi thọ, đó là tăng số năm sống khỏe mạnh. Bởi một người có thể sống thêm nhiều năm nhưng phải thường xuyên dùng thuốc, đến bệnh viện hoặc phụ thuộc vào người thân thì chất lượng cuộc sống vẫn bị ảnh hưởng đáng kể.
Bệnh tim mạch và đột quỵ là những nguyên nhân quan trọng gây tử vong, tàn phế. Người bệnh có thể vượt qua giai đoạn cấp tính nhưng vẫn phải sống chung với di chứng như liệt, mất khả năng tự chăm sóc. Khi đó, gánh nặng không chỉ đặt lên vai người bệnh mà còn kéo dài sang cả gia đình.
Trong khi đó, nhiều yếu tố nguy cơ có thể được phát hiện, kiểm soát để giảm khả năng xảy ra biến cố nếu mỗi người chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm.
Bác sĩ Mạnh cho rằng cần đưa hoạt động phát hiện bệnh về gần người dân hơn, nhất là tại xã, phường. Những người có nguy cơ cao nên được lập danh sách theo dõi, kết nối với các cơ sở y tế chuyên sâu để được thăm khám và xử trí kịp thời khi phát hiện bất thường.
Theo ông, tuổi già khỏe mạnh không phải kết quả của một quyết định ở tuổi 60 mà được hình thành từ những lựa chọn trong nhiều năm trước đó. Với người đang ở tuổi 40, kiểm soát các chỉ số sức khỏe, duy trì vận động, ăn uống hợp lý, bỏ thuốc lá và khám định kỳ là những việc thiết thực nhất.