Đường phèn, đường thốt nốt có thực sự tốt hơn đường trắng? Bác sĩ giải đáp - Thanh Niên

Nhiều người tin rằng đường tinh luyện mới ‘có hại’, còn đường phèn, đường vàng, đường mía… thì tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, theo bác sĩ, xét dưới góc độ dinh dưỡng, quan điểm này chưa hoàn toàn chính xác.

Theo bác sĩ Mai Phương Uyên, Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), điểm khác biệt chủ yếu giữa các loại đường nằm ở mức độ chế biến và lượng khoáng chất còn sót lại, chứ không phải ở tác động chuyển hóa lên cơ thể.

Các loại đường ít tinh luyện hơn như đường vàng hay đường thốt nốt có thể giữ lại một lượng nhỏ khoáng chất như kali, canxi, sắt hoặc một số hợp chất chống oxy hóa từ nguyên liệu ban đầu. Tuy nhiên, hàm lượng này rất thấp và không đủ để tạo ra lợi ích sức khỏe đáng kể nếu chỉ sử dụng với lượng thông thường.

“Về bản chất, hầu hết các loại đường này vẫn là nguồn cung cấp năng lượng từ các loại đường đơn hoặc đường đôi như sucrose, glucose và fructose. Do đó, khi tiêu thụ quá nhiều, chúng đều có thể góp phần làm tăng cân, tăng đường huyết và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe chuyển hóa”, bác sĩ Phương Uyên cho hay.

Nên chú ý tổng lượng đường tiêu thụ mỗi ngày

Bác sĩ Phương Uyên cho biết, dù là đường trắng, đường phèn hay đường thốt nốt, chúng đều cung cấp khoảng 4 calo mỗi gram, với mức độ ảnh hưởng đến đường huyết có thể khác nhau tùy loại.

Một số loại đường ít tinh luyện như đường thốt nốt, đường dừa hay mật mía có thể có chỉ số đường huyết (GI) thấp hơn đôi chút, nhưng sự khác biệt này thường không đủ lớn để tạo lợi ích rõ rệt trong thực tế, đặc biệt khi sử dụng với lượng nhiều.

Do đó, điều quan trọng không phải là nên chọn loại đường nào, mà là kiểm soát tổng lượng đường tự do tiêu thụ mỗi ngày.

Đường phèn có “mát” hơn đường trắng?

Theo bác sĩ Phương Uyên, quan niệm đường phèn “mát” hơn đường trắng chủ yếu xuất phát từ kinh nghiệm dân gian, chứ chưa có bằng chứng khoa học hiện đại chứng minh đường phèn có tác dụng thanh nhiệt, giải độc hay làm mát cơ thể.

Thực tế, đường phèn được sản xuất bằng cách cô đặc và kết tinh dung dịch đường, tạo thành các tinh thể lớn hơn. Thành phần chính của đường phèn vẫn thường là sucrose, tương tự đường trắng.

Vì vậy, khi sử dụng quá nhiều đường phèn, cơ thể vẫn hấp thu một lượng đường đáng kể, có thể góp phần làm tăng năng lượng nạp vào, tăng cân và ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa nếu tiêu thụ thường xuyên.

Nên tiêu thụ bao nhiêu đường mỗi ngày?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng tiêu thụ mỗi ngày. WHO khuyến nghị giảm xuống dưới 5% để mang lại thêm lợi ích cho sức khỏe. Với chế độ ăn khoảng 2.000 calo/ngày, mức này tương đương dưới 25 g đường tự do (khoảng 6 muỗng cà phê).

Cần lưu ý, lượng đường tự do không chỉ gồm đường trắng mà gồm cả đường phèn, đường vàng, đường thốt nốt, mật ong, mật mía, siro… và đường được thêm vào các loại thực phẩm, đồ uống.

Với người mắc tiểu đường, tiền tiểu đường, thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ hoặc rối loạn mỡ máu, việc kiểm soát tổng lượng đường tiêu thụ, đặc biệt từ đồ uống có đường và các món tráng miệng, quan trọng hơn việc chỉ thay thế đường trắng bằng một loại đường khác.

“Để giải nhiệt, nên ưu tiên uống nước lọc, nước khoáng, trà không đường hoặc ăn trái cây nguyên quả với lượng phù hợp. Nếu cần tạo vị ngọt, nên giảm dần lượng đường theo thời gian để khẩu vị thích nghi, thay vì tìm một loại đường được cho là ‘lành mạnh’ hơn”, bác sĩ Phương Uyên khuyên.