Gần đây tôi thấy nhiều người chia sẻ rằng không nên bỏ vỏ và lõi dứa vì có thể hỗ trợ điều trị mỡ máu cao. Xin bác sĩ cho biết thông tin này có cơ sở khoa học không và người dân nên sử dụng như thế nào cho đúng? (Hồng Vân - Vĩnh Hưng, Hà Nội)
PGS. TS. BS. Lê Xuân Hải - Trưởng khoa Miễn dịch, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương tư vấn:
Trong nhiều năm làm việc trong lĩnh vực miễn dịch - huyết học, tôi gặp không ít người truyền tai nhau những bài nước uống dân gian từ lõi và vỏ quả dứa với niềm tin rằng có thể “thanh lọc máu”, bảo vệ mạch máu hay phòng ngừa đột quỵ.
Ở góc độ khoa học, điều quan trọng không phải là vội tin tuyệt đối hay phủ nhận hoàn toàn mà cần xem liệu những quan niệm đó có cơ sở sinh học nào hay không.
Thực tế, khoa học hiện đại đã có những nghiên cứu nhất định liên quan đến lõi và vỏ dứa. Trong các phần này có chứa bromelain là một loại enzyme tự nhiên được ghi nhận có khả năng hỗ trợ giảm phản ứng viêm, giảm stress oxy hóa, hạn chế kết tập tiểu cầu ở mức độ nhẹ và hỗ trợ quá trình tiêu fibrin. Hiểu đơn giản, bromelain có thể góp phần tạo ra môi trường “ít viêm” hơn trong lòng mạch máu.
Điều này đặc biệt đáng chú ý bởi ngày nay y học hiện đại xác định rằng xơ vữa động mạch không đơn thuần là tình trạng “mỡ bám vào thành mạch” mà thực chất là quá trình viêm mạn tính kéo dài của thành mạch máu.
Khi tình trạng viêm âm thầm diễn ra trong thời gian dài khiến cholesterol dễ bị oxy hóa hơn; các tế bào bạch cầu bám vào thành mạch hình thành mảng xơ vữa. Mảng xơ vữa có thể nứt vỡ, tạo cục máu đông, đây chính là cơ chế đứng sau nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim và đột quỵ thiếu máu não.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định việc uống nước từ lõi hay vỏ dứa có thể “làm sạch mạch máu”, “tan cục máu đông” hoặc “chống đột quỵ” như nhiều lời truyền miệng trên mạng xã hội.
Phần lớn các nghiên cứu hiện mới dừng ở mức thí nghiệm trên tế bào, trên động vật hoặc các nghiên cứu quy mô nhỏ. Điều đó cho thấy bromelain có tiềm năng sinh học nhất định nhưng hoàn toàn không thể xem là “thần dược”.
Trong y học, điều đáng lo ngại không phải là người dân sử dụng các sản phẩm tự nhiên hay thảo dược hỗ trợ. Điều đáng sợ hơn là nhiều người đặt quá nhiều kỳ vọng vào chúng trong khi lại bỏ qua các nguyên nhân gốc rễ gây bệnh mạch máu.
Trên thực tế, phần lớn các trường hợp đột quỵ và bệnh tim mạch liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp kéo dài, đái tháo đường, hút thuốc lá, thiếu ngủ, căng thẳng mạn tính, ít vận động.
Tôi khẳng định không có loại nước uống nào đủ khả năng “rửa sạch” hậu quả của một lối sống thiếu lành mạnh kéo dài hàng chục năm. Nếu bạn muốn bảo vệ mạch máu và giảm nguy cơ đột quỵ thật sự, điều quan trọng hơn vẫn là duy trì lối sống khoa học: ngủ đủ giấc, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu, vận động đều đặn, ăn uống tự nhiên, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và giữ tinh thần ổn định.