Bà Som, quốc tịch Campuchia, mắc bệnh thận mạn kèm tăng huyết áp, tiểu đường type 2 và thiếu máu hai năm nay. Bà đi khám nhiều nơi, tuân thủ điều trị song vẫn mệt mỏi, suy nhược kéo dài, sang Việt Nam đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 kiểm tra.
Kết quả ghi nhận độc lọc cầu thận (eGFR) của bà chỉ 22,29 mL/phút/1,73 m² (ở độ tuổi này thường trên 75 mL/phút/1,73 m²), tương ứng suy thận mạn giai đoạn 4. Chức năng lọc của thận suy giảm đáng kể, nếu tiến triển đến suy thận giai đoạn 5 cần điều trị thay thế thận. Chỉ số hemoglobin của người bệnh dưới 9 g/dL (mức bình thường 12-16 g/dL) cho thấy thiếu máu.
BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bà Som tăng huyết áp lâu năm gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, trong khi đường huyết cao lâu ngày có thể làm tổn thương cầu thận, khiến khả năng lọc và điều hòa của thận suy giảm. Các bệnh lý này có thể tác động qua lại, khiến bệnh thận tiến triển nhanh nếu không được kiểm soát tốt.
Khi chức năng thận giảm, thận không chỉ lọc các chất thải kém hơn mà còn giảm sản xuất erythropoietin - một loại hormone kích thích tủy xương tạo hồng cầu, từ đó dẫn đến thiếu máu, khiến lượng oxy được vận chuyển đến các mô giảm. Người bệnh dễ mệt mỏi, yếu sức, giảm khả năng vận động và cảm thấy thiếu năng lượng dù đã điều trị bệnh nền trong thời gian dài.
Bác sĩ Dung chỉ định phác đồ điều trị cho bà Som, điều chỉnh thuốc theo chức năng thận, đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết và điều trị thiếu máu bằng thuốc kích thích tạo hồng cầu. Ban đầu, bà được sử dụng thuốc ba lần mỗi tuần, bác sĩ định kỳ kiểm tra công thức máu và chức năng thận để điều chỉnh liều và tần suất sử dụng theo đáp ứng của bệnh nhân. Chế độ dinh dưỡng được cá thể hóa theo tình trạng bệnh, thói quen sinh hoạt và khẩu phần quen thuộc của bà Som, giúp người bệnh dễ thực hiện và duy trì lâu dài.
Bà Som tái khám với bác sĩ Dung vào đầu tháng 9. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Sau 6 tháng điều trị, chức năng thận và tình trạng thiếu máu của bà cải thiện rõ rệt. Chỉ số eGFR tăng 45,57 mL/phút/1,73 m² - cao hơn gấp đôi so với ban đầu, tương ứng suy thận mạn giai đoạn 3a. Hemoglobin tăng lên 12,5 g/dL. Tần suất thuốc tạo máu được giảm từ ba lần mỗi tuần xuống một lần mỗi tháng. Bà không còn mệt mỏi kéo dài, sức khỏe ổn định.
Khoảng cách giữa các lần tái khám của bà Som giảm từ hai tuần một lần lên một tháng rồi hai tháng một lần. Bác sĩ tiếp tục theo dõi chức năng thận, tình trạng thiếu máu và các bệnh nền để duy trì kết quả và kịp thời điều chỉnh khi cần. "Tôi không nghĩ ở tuổi 79 mình sang Việt Nam tái khám mà vẫn đủ sức khỏe cùng gia đình tham quan, du lịch", bà Som nói.
Theo bác sĩ Dung, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, đến khi chức năng thận suy giảm đáng kể mới xuất hiện triệu chứng. Thận giảm khả năng lọc chất thải và sản xuất erythropoietin, từ đó gây thiếu máu. Thiếu sắt hoặc các bệnh mạn tính khác cũng có thể góp phần gây thiếu máu.
Người bệnh thận mạn cần theo dõi định kỳ chức năng thận, huyết áp, đường huyết và tình trạng thiếu máu. Bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với mức độ suy giảm chức năng thận, nguyên nhân thiếu máu và bệnh đồng mắc.
Bác sĩ Dung khuyến nghị, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, thừa cân béo phì hoặc có yếu tố nguy cơ bệnh thận nên kiểm tra chức năng thận định kỳ, không tự ý dùng thuốc, tuân thủ chế độ ăn và kiểm soát huyết áp, đường huyết. Tái khám đúng lịch giúp phát hiện sớm thay đổi chức năng thận và điều chỉnh điều trị kịp thời.
Đình Lâm
* Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thận tại đây để bác sĩ giải đáp