Ông N.V.C (73 tuổi, ở TP.HCM) mỗi ngày đều dậy lúc 4 giờ sáng để uống cà phê rồi phụ vợ làm việc nhà. Đến khoảng 5 giờ, ông tập thể dục và ăn sáng vào khoảng 7 giờ. Theo ông C., bữa sáng của người lớn tuổi nên ăn trước 8 giờ, đảm bảo no bụng như bánh mì, xôi, phở, thỉnh thoảng có thêm 1 ly sữa.
Nếu thường thức dậy lúc 4 - 5 giờ sáng nhưng chưa cảm thấy đói thì không nhất thiết phải ăn ngay. Quan trọng là bữa ăn đủ chất, phù hợp thể trạng cá nhân
ẢNH: NHƯ QUYÊN
Ngược lại, cô T.T.M (55 tuổi, ở TP.HCM) lại cho rằng càng lớn tuổi, càng nên ăn sáng bằng những món mềm lỏng, “đạm bạc”.
“Tôi thường ăn sáng cháo thịt bằm, súp cua hoặc sữa chua tự làm tại nhà. Theo tôi, bữa sáng ăn quá nhiều dễ bị khó tiêu, nhất là khi đã có tuổi”, cô M. chia sẻ.
Bác sĩ Mai Phương Uyên, Viện Nghiên cứu và Tư vấn dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), cho biết tiêu chí của một bữa sáng tốt ở người trung niên và cao tuổi không phải là ăn càng sớm càng tốt hay càng “thanh nhẹ” càng tốt.
“Thời điểm ăn sáng nên được điều chỉnh dựa trên giờ thức dậy, cảm giác đói, sinh hoạt hằng ngày, tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý nền và các thuốc đang sử dụng. Quan trọng là cần duy trì giờ ăn tương đối ổn định và bảo đảm nhu cầu năng lượng, chất đạm cũng như các vitamin, khoáng chất trong cả ngày”, bác sĩ Phương Uyên nói.
Có nên ưu tiên thức ăn mềm, lỏng cho bữa sáng?
Theo bác sĩ Phương Uyên, thức ăn mềm có thể dễ ăn nhưng không đồng nghĩa với đầy đủ dinh dưỡng, và cũng không phải tất cả người lớn tuổi đều cần ăn thức ăn mềm. Cháo, súp hoặc các món được nấu mềm sẽ phù hợp hơn với người có khả năng nhai kém, vấn đề răng miệng, khó nuốt, ăn uống kém hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sau bệnh.
Nếu duy trì lâu dài một bữa sáng chủ yếu gồm tinh bột tinh chế nhưng nghèo chất đạm, người cao tuổi có thể khó đáp ứng đủ nhu cầu protein trong ngày
ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT
Với người lớn tuổi vẫn có khả năng nhai nuốt bình thường, không cần thiết phải chuyển phần lớn khẩu phần sang dạng mềm hoặc lỏng.
Tương tự, quan niệm người lớn tuổi nên ăn “ngọt nhẹ” vào buổi sáng cũng chưa phù hợp. Bánh ngọt, bánh quy, sữa hoặc các thức uống nhiều đường khác vẫn cung cấp đường tự do và năng lượng đáng kể nếu sử dụng thường xuyên.
“Một bát cháo trắng loãng chủ yếu cung cấp tinh bột, trong khi hàm lượng chất đạm và chất xơ khá thấp. Nếu bữa sáng chỉ gồm cháo trắng, bánh ngọt hoặc một số loại thức uống có đường thì lượng carbohydrate có thể chiếm ưu thế, trong khi lại không đủ lượng đạm. Điều này đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi vì quá trình lão hóa thường đi kèm với sự suy giảm khối lượng và chức năng cơ”, bác sĩ Phương Uyên nhấn mạnh.
Gợi ý bữa sáng đủ dưỡng chất
Bác sĩ Phương Uyên cho hay, một bữa sáng phù hợp cho người lớn tuổi nên có sự kết hợp của:
Đạm: Trứng, cá, thịt nạc, sữa, sữa chua, đậu hũ hoặc các loại đậu.
Carbohydrate: Ưu tiên thực phẩm ít tinh chế như yến mạch, bánh mì nguyên cám, khoai hoặc ngũ cốc nguyên hạt.
Rau và trái cây: Giúp bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất.
Chất béo: Từ cá, các loại hạt và dầu thực vật với lượng vừa phải.
Một số bữa sáng đủ chất cho người lớn tuổi theo gợi ý của bác sĩ gồm:
- Cháo cá nấu rau củ kèm một phần trái cây tráng miệng.
- Bánh mì nguyên cám ăn cùng trứng, rau và sữa không đường.
- Yến mạch nấu sữa kết hợp sữa chua, trái cây và một ít hạt.
- Bún, phở với lượng bánh vừa phải, đủ thịt nạc và tăng thêm rau.
Với người có khả năng nhai kém, có thể sử dụng cháo thịt bằm, cháo cá hoặc cháo trứng nấu cùng rau củ mềm thay vì chỉ dùng cháo trắng.
Theo bác sĩ Mai Phương Uyên, hiện nay không có khuyến cáo dinh dưỡng chính thống nào quy định người từ 50 tuổi trở lên phải ăn sáng ngay sau khi thức dậy hoặc vào một khung giờ nào đó. Điều quan trọng là bữa ăn phải phù hợp với khả năng ăn uống và bệnh lý của từng người, cung cấp đủ năng lượng, đặc biệt là chất đạm để góp phần duy trì khối cơ khi tuổi ngày càng cao.
Người mắc tiểu đường cần kiểm soát lượng và chất lượng carbohydrate; người tăng huyết áp hoặc suy tim cần chú ý lượng muối; trong khi người nhẹ cân, suy dinh dưỡng hoặc mất khối cơ lại cần ưu tiên cung cấp đủ năng lượng và chất đạm.
Ở người cao tuổi bị suy dinh dưỡng, nhẹ cân, ăn uống kém, người mắc tiểu đường đang sử dụng insulin hay các thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, thời điểm và khoảng cách giữa các bữa ăn cần được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe và phác đồ điều trị.