UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 143 về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước, có hiệu lực từ ngày 22/10, thay thế quy định quản lý cây xanh đô thị năm 2023.
Danh mục cấm trồng gồm nhiều loài cây quen thuộc như trúc đào, thông thiên, bồ hòn, bồ kết, trứng cá, dâu da. Lý do cấm được xác định theo đặc điểm từng loài, từ nguy cơ độc hại đến mất an toàn, ảnh hưởng môi trường.
Đối với cây đã trồng trong đô thị, khu dân cư nông thôn thuộc danh mục cấm hoặc không phù hợp với tính chất, vị trí, đặc điểm cây trồng tại những khu vực này, cơ quan, đơn vị được phân công phải lập kế hoạch từng bước loại bỏ, trồng thay thế, bảo đảm an toàn và cảnh quan.
Việc chặt hạ, dịch chuyển phải tuân thủ quy định về cấp phép, quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn cho người, tài sản và giao thông. Quyết định không đặt thời hạn loại bỏ đồng loạt các cây hiện hữu thuộc danh mục cấm.
Hà Nội quy định rõ các hành vi bị cấm đối với công viên, vườn hoa, cây xanh, mặt nước như: Trồng các chủng loại cây trong danh mục cây cấm trồng; tự ý trồng cây xanh trên hè, dải phân cách, nút giao thông và các khu vực công cộng không đúng quy định.
Hành vi tự ý chặt hạ, dịch chuyển, chặt cành, đào gốc, chặt rễ cây xanh khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép; đục khoét, đóng đinh vào cây xanh, lột vỏ thân cây; đổ rác, chất độc hại và vật liệu xây dựng vào gốc cây xanh; phóng uế, đun nấu, đốt gốc, xây bục, bệ quanh gốc cây cũng bị cấm.
Bên cạnh đó Hà Nội còn cấm treo, gắn biển quảng cáo, biển hiệu và các vật dụng khác trên cây; giăng dây, giăng đèn trang trí vào cây xanh khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoặc chấp thuận, làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây.
Việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm quản lý, chăm sóc, bảo vệ cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước cũng được liệt vào danh mục những hành vi bị cấm.
Hoa sữa không có trong danh mục 33 loại cây trồng trên đường và khu vực công cộng
Cùng với danh mục cấm, thành phố ban hành danh mục 33 loại cây trồng trên đường và khu vực công cộng, kèm vị trí phù hợp theo độ rộng vỉa hè, dải phân cách. Trong đó có sấu, sao đen, bằng lăng, lộc vừng, nhội, ngọc lan, phượng vĩ, ban trắng, ban tím, muồng hoàng yến, phong linh và xoài.
Hoa sữa không nằm trong danh mục 33 loại cây trồng trên đường và khu vực công cộng, song cũng không thuộc danh mục cây cấm trồng. Quy định này không đồng nghĩa với việc phải loại bỏ cây hoa sữa hiện hữu.
Theo quy định này, cây trồng trên đường phố phải chịu được gió bão, thời tiết khắc nghiệt; tán cân đối, thân thẳng, phân cành cao, không sâu bệnh, có rễ ăn sâu, không có rễ nổi. Thành phố ưu tiên cây có lá xanh quanh năm, ít rụng trơ cành.
Với công viên, vườn hoa, hành lang xanh và nêm xanh, chủng loại cây không bị giới hạn, trừ các loài thuộc danh mục cấm, nhằm tăng đa dạng sinh học, phát triển hệ thống cây nhiều tầng, nhiều tán.
Quyết định cũng liệt kê 18 loại cây ngập nước, bán ngập và sống trên mặt nước, gồm bụt mọc, gáo trắng, tràm gió, trâm nước, sanh, si, bằng lăng, lộc vừng, ô rô, trang đỏ, cỏ năn, cói, lau sậy, thủy trúc, dành dành, bèo tây, súng và sen.
Tổ chức, cá nhân muốn trồng mới hoặc thay thế cây xanh công cộng trên vỉa hè phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủng loại trước khi thực hiện. Việc trồng cây không được cản trở lối ra, vào duy nhất của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình; không che khuất biển báo, đèn tín hiệu giao thông.
Hạn chế tối đa chuyển đổi đất cây xanh sang mục đích khác
Theo thông tin từ Sở Xây dựng, hiện nay cây xanh đô thị của Hà Nội phổ biến là: sấu 26.400 cây, bằng lăng 17.500, phượng vĩ 16.000, hoa sữa 14.400, muồng 12.500 cây, xà cừ khoảng 10.400 cây, sao đen 1.800 cây.
Quan điểm của Hà Nội hiện nay là coi cây xanh là hạ tầng sinh thái cốt lõi. Cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước phải được tổ chức thành mạng lưới liên hoàn, kết nối rừng, sông, hồ, công viên và cây xanh đường phố. Hệ thống này có chức năng điều hòa vi khí hậu, cải thiện môi trường, điều tiết nước mưa, kiểm soát ngập và thích ứng biến đổi khí hậu.
“Chuyển từ tư duy phát triển thiên về gia tăng số lượng, diện tích sang chú trọng chất lượng, hiệu quả sử dụng, khả năng phục vụ và giá trị sinh thái của không gian xanh", Đề án Quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước nêu rõ.
Hiệu quả sử dụng, mức độ hài lòng của người dân và đóng góp cho cộng đồng được coi là những tiêu chí quan trọng. Không gian xanh phải dễ tiếp cận, thân thiện, an toàn, phục vụ nhiều nhóm đối tượng.
Hà Nội sẽ ưu tiên giữ gìn cây xanh hiện có và bản sắc cảnh quan. Bảo vệ, duy trì, nâng chất lượng quỹ cây xanh, công viên, vườn hoa hiện hữu; hạn chế tối đa chuyển đổi đất cây xanh sang mục đích khác. Bảo tồn cây di sản, cây có giá trị lịch sử, văn hóa, các tuyến phố và quần thể cây đặc trưng.