Bộ Y tế ngày 11/9 cho biết đang xây dựng dự thảo Thông tư ban hành danh mục thuốc dược liệu, thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu, thuốc cổ truyền, dược liệu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT).
Tăng 129 thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền
Thực tế, danh mục thuốc YHCT được ban hành từ năm 2015 đến nay chưa được bổ sung, cập nhật. So với quy định hiện hành, dự thảo đề xuất mở rộng danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, danh mục thuốc y học cổ truyền hiện được thực hiện theo Thông tư 05/2015 của Bộ Y tế, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 27/2020. Danh mục gồm 229 thuốc Đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền.
So với danh mục này, dự thảo mới đề xuất nhiều thay đổi theo hướng mở rộng và cập nhật các nhóm thuốc, dược liệu được thanh toán.
Cụ thể, tại Phụ lục 1, dự thảo xây dựng danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền gồm 358 mục, tăng 129 mục so với 229 thuốc trong danh mục hiện hành. Trong khi đó, Phụ lục về dược liệu gồm 344 mục, giảm 5 mục so với 349 vị thuốc cổ truyền trong danh mục hiện hành.
Thêm danh mục thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu
Dự thảo xây dựng riêng phụ lục về danh mục thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu được Quỹ BHYT thanh toán, gồm 35 mục. Tuy nhiên, việc thanh toán BHYT được Bộ Y tế đề xuất theo điều kiện, tỷ lệ khác nhau.
Chẳng hạn, với Ginkgo biloba (cây bạch quả), Quỹ BHYT dự kiến thanh toán trong điều trị đau do viêm động mạch (đau thắt khi đi), rối loạn thị giác do bệnh võng mạc tiểu đường, một số bệnh lý tai mũi họng như chóng mặt, ù tai, giảm thính lực; rối loạn tuần hoàn thần kinh cảm giác do thiếu máu cục bộ và hội chứng Raynaud.
Silymarin (là một hỗn hợp hoạt chất flavonoid được chiết xuất từ hạt của cây kế sữa) được thanh toán tại cơ sở cấp chuyên sâu, cấp cơ bản. Curcumin (chiết xuất từ củ nghệ) được thanh toán trong điều trị viêm loét dạ dày, hành tá tràng không có xuất huyết hoặc thủng.
Một số thuốc còn được giới hạn cả về tỷ lệ và thời gian thanh toán. Với Panax notoginseng saponins (nhóm hoạt chất saponin toàn phần chiết xuất từ rễ cây tam thất), dự thảo quy định Quỹ BHYT thanh toán 50% tại cơ sở cấp chuyên sâu, cấp cơ bản trong một số trường hợp như đột quỵ giai đoạn cấp, sau chấn thương sọ não, sau phẫu thuật chấn thương sọ não hoặc sau phẫu thuật thần kinh sọ não. Thời gian thanh toán tối đa lần lượt được quy định từ 10-21 ngày tùy trường hợp.
Dự thảo cũng quy định việc thanh toán không chỉ căn cứ vào cách ghi tên trong danh mục. Theo đó, thuốc trong danh mục hoặc thuốc được ghi theo tên dược chất, dược liệu vẫn được thanh toán trong trường hợp có cách ghi tên khác nhau, bao gồm các dạng chiết xuất, bào chế, chế biến khác nhau.
Đối với dược liệu, dự thảo cũng quy định trường hợp được ghi theo tên dược liệu nhưng có cách ghi tên khác nhau, bao gồm các bộ phận sử dụng khác nhau và các dạng sơ chế, chế biến khác nhau.
Bổ sung quy định về đường dùng “tiêm”
Một điểm mới khác là dự thảo bổ sung quy định về đường dùng “tiêm” trong các quy định liên quan đến thanh toán thuốc BHYT. Các hình thức được nêu gồm tiêm bắp, tiêm dưới da, tiêm trong da, tiêm tĩnh mạch, truyền tĩnh mạch, tiêm nội khớp, tiêm nội nhãn, tiêm nội dịch kính, tiêm vào các khoang của cơ thể và tiêm vào huyệt.
Với cách tiếp cận này, danh mục dự kiến không chỉ được cập nhật về số lượng mà còn quy định cụ thể hơn cách xác định thuốc, dược liệu và đường dùng khi thực hiện thanh toán BHYT.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), cho biết năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 195 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT, trong đó tỷ lệ khám chữa bệnh bằng YHCT chỉ chiếm 3,3%, tương đương 7 triệu lượt khám.
Việt Nam từng đặt mục tiêu đến năm 2025 tăng tỉ lệ BHYT chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền trong cơ sở khám chữa bệnh tối thiểu là 20% và đến năm 2030 là 30% trong tổng chi phí thuốc. Tuy nhiên, đến nay, con số này mới đạt 5,42%, tương đương 3.160 tỷ đồng.
Mức chi phí này được đánh giá “rất khiêm tốn” so với nguồn dược liệu phong phú, các bài thuốc cổ phương, dân gian, YHCT mà Việt Nam có.