ThS.BS.CKII Trần Anh Vũ, Chủ tịch Chi hội, Trưởng khoa Y học thể thao, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết như trên tại lễ thành lập Chi hội Y học Thể thao TP HCM hôm 12/9.
"Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chấn thương thể thao, phổ biến là thực hiện động tác không đúng kỹ thuật khiến lực phân bố không đồng đều và không đúng cách, tạo áp lực không cần thiết lên một số khu vực", bác sĩ Vũ nói, ví dụ dùng lực ở lưng khi nâng tạ thay vì từ chân và hông có thể gây chấn thương cơ, cột sống.
Khi một bộ phận của cơ thể phải hoạt động liên tục nhưng không có đủ thời gian phục hồi, lâu ngày dẫn đến quá tải và tổn thương mô như tổn thương sụn chêm, sụn khớp ở người chạy bộ. Không khởi động kỹ trước khi bắt đầu, môi trường vận động không an toàn như mặt sân quá trơn hay lồi lõm, không sử dụng đủ dụng cụ bảo hộ... cũng có thể dẫn đến chấn thương.
Các chấn thương thể thao phổ biến là trật khớp, gãy xương, tổn thương sụn chêm, viêm đau khớp mạn tính, đau gân cổ tay, viêm gân chóp xoay... Ở vận động viên chuyên nghiệp và bán chuyên, tổn thương nặng dễ gặp như đứt dây chằng, thoái hóa khớp hoặc rách gân chóp xoay. Càng tập luyện, thi đấu cường độ cao càng dễ xảy ra chấn thương hơn.
Bác sĩ Vũ (giữa) đang phẫu thuật tái tạo dây chằng công nghệ cao cho người chấn thương thể thao. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Điều trị chấn thương thể thao phụ thuộc vào loại tổn thương, mức độ nặng và nhu cầu vận động của từng người. Trường hợp nhẹ có thể điều trị bảo tồn bằng cách nghỉ ngơi, dùng thuốc và tập vật lý trị liệu. Tổn thương nặng như đứt dây chằng, gãy xương..., người bệnh có thể được can thiệp phẫu thuật.
Bác sĩ Vũ cho hay với các máy móc, công nghệ và kỹ thuật cao hiện nay, người chơi và thi đấu thể thao có thể được điều trị hiệu quả, an toàn. Ví dụ, các máy chụp siêu âm, MRI giúp phát hiện và đánh giá tổn thương nhỏ với độ chính xác cao; CT hỗ trợ khảo sát các trường hợp gãy xương phức tạp. Robot lượng giá dây chằng đánh giá độ giãn dây chằng, độ xoay khớp gối và theo dõi trước, sau mổ.
Trong phẫu thuật, nội soi khớp, tái tạo dây chằng và robot hỗ trợ điều trị giúp hạn chế mổ hở, giảm đau và sớm phục hồi vận động. Trí tuệ nhân tạo AI và dữ liệu lớn đang được ứng dụng để cá thể hóa điều trị, phòng ngừa chấn thương.
Bác sĩ Vũ đang hướng dẫn người bệnh tập phục hồi chức năng trên hệ thống máy R-Force không trọng lực hiện đại. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bên cạnh phát triển kỹ thuật điều trị, xây dựng mạng lưới chăm sóc và phòng ngừa chấn thương cũng đóng vai trò quan trọng, giúp người chơi thể thao được đánh giá và can thiệp từ sớm. Chi hội Y học Thể thao TP HCM dự kiến phối hợp các bệnh viện có chuyên môn sâu về y học thể thao để xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe thể thao. Mục tiêu là ít nhất 70% vận động viên thuộc các đội tuyển và lực lượng thể thao thành tích cao của thành phố được tiếp cận khám, đánh giá sức khỏe, điều trị và tầm soát nguy cơ chấn thương định kỳ.
Chi hội dự kiến từng bước mở rộng các chương trình tầm soát, phòng ngừa, điều trị và phục hồi chấn thương cho cộng đồng người tập luyện thể thao bán chuyên, nghiệp dư và phong trào. Dự kiến người chơi và thi đấu thể thao cũng được tầm soát đột quỵ, nguy cơ đột tử, bệnh tim mạch..., giúp họ biết được tình trạng sức khỏe, tránh các nguy cơ tiềm ẩn khi vận động.
TP HCM và khu vực phía Nam hiện có hệ thống y tế, đào tạo, nghiên cứu và hoạt động thể thao phát triển. Bác sĩ Vũ đánh giá điều này tạo điều kiện thúc đẩy kết nối chuyên môn, tăng cường đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ và phối hợp giữa y học công nghệ cao với thể thao theo chuẩn quốc tế.
Phi Hồng
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp