Hiện nay, một số nhóm thực hành “dưỡng sinh” lan truyền trên mạng xã hội công dụng của phương pháp tiết thực - nhịn ăn theo kỳ và uống thật ít nước - giúp trị từ cảm cúm, khớp, xoang… cho đến suy thận, ung thư.
Một vài lý lẽ được nhắc đến như giúp “thải độc”, “chữa lành”, “trẻ hóa tế bào”, “tiêu u bướu”… Song theo các bác sĩ, cách diễn đạt này tưởng chừng bao quát cả quá trình nhưng lại mơ hồ về ranh giới khái niệm, thiếu bằng chứng khoa học.
Các tiêu đề hướng người xem tới phương pháp ‘tiết thực để chữa bệnh’
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Nhịn ăn không đồng nghĩa “bỏ đói” ung thư
Thạc sĩ - bác sĩ Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết nhiều nghiên cứu về nhịn ăn gián đoạn (IF), ăn giới hạn thời gian (TRE), nhịn ăn cách ngày (ADF), nhịn ăn định kỳ (PF)... đang cung cấp thêm bằng chứng về một số thay đổi có lợi cho cơ thể, như ảnh hưởng đến chuyển hóa năng lượng và stress oxy hóa. Tuy nhiên, lợi ích cụ thể của từng phương pháp đối với từng nhóm bệnh vẫn còn nhiều tranh cãi.
Theo bác sĩ Ngân, lập luận “nhịn ăn giúp bỏ đói tế bào ung thư” không thể dùng để suy ra hiệu quả điều trị. Những giả thuyết như giảm insulin, thay đổi chuyển hóa, tăng ketone hoặc kích hoạt “tự thực” (autophagy) mới chỉ là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, chưa đủ để kết luận nhịn ăn có thể chữa ung thư.
Một số nghiên cứu về nhịn ăn trong quá trình hóa trị ghi nhận những thay đổi liên quan đến khả năng dung nạp điều trị hoặc các chỉ dấu chuyển hóa. Tuy nhiên, điều này cũng không đồng nghĩa có thể điều trị ung thư và không nên hiểu phương pháp hỗ trợ này như là một phương pháp điều trị chính.
“Không thể kết luận nhịn ăn có tác dụng chữa bệnh cho tất cả mọi người chỉ vì ‘nghe nói’ hoặc thấy một số người cảm thấy khỏe hơn sau khi nhịn ăn. Các phương pháp nhịn ăn vẫn đang được nghiên cứu và cần được áp dụng phù hợp với từng tình trạng, giai đoạn bệnh, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng”, bác sĩ Ngân nói.
Các bác sĩ khuyến cáo cảnh giác với các phương pháp ‘chữa bách bệnh’, đặc biệt khi đi kèm nhịn ăn kéo dài, hạn chế nước, ngừng thuốc hoặc trì hoãn điều trị
ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHATGPT
Uống quá ít nước có thể hại thận
Về “lời khuyên” chỉ nên uống 500 ml - 1 lít nước mỗi ngày, đồng thời nhịn ăn trong nhiều ngày để “thận nghỉ” hoặc giúp chữa suy thận cũng không phù hợp. Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), điều này có thể gây mất nước, tụt huyết áp, rối loạn điện giải, giảm tưới máu thận, từ đó dẫn đến tổn thương thận cấp.
Trường hợp nặng có thể xảy ra rối loạn điện giải nghiêm trọng, loạn nhịp tim, rối loạn ý thức, co giật, sốc, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong; nguy cơ đặc biệt cao ở người cao tuổi, người mắc bệnh thận, tim mạch, tiểu đường hoặc ung thư.
“Việc dùng các thuật ngữ như ‘thải độc’, ‘tái tạo tế bào’, ‘tự chữa lành’ hay ‘cho cơ quan nghỉ ngơi’... rồi dẫn đến những kết luận lớn như chữa suy thận, tiểu đường hoặc làm tiêu ung thư có thể gây tổn thương thêm cho cơ thể, khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị”, bác sĩ Nghĩa nói.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần cảnh giác với những phương pháp được quảng bá là “chữa bách bệnh”, đặc biệt khi đi kèm nhịn ăn kéo dài, hạn chế nước, ngừng thuốc hoặc trì hoãn điều trị. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và tập luyện phù hợp thay vì tự áp dụng các phương pháp lan truyền không có cơ sở khoa học.