Những lỗi thường gặp khi đo huyết áp
Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8), tăng huyết áp đang ngày càng phổ biến, rất nguy hiểm nhưng lại dễ bị bỏ sót chỉ vì người dân chưa có thói quen đo huyết áp đúng cách và thường xuyên.
Các bác sĩ cho biết đo huyết áp là kỹ thuật đơn giản nhưng sai sót lại rất phổ biến, cả trong cộng đồng lẫn tại một số cơ sở y tế.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Đo huyết áp cho người dân tại cơ sở y tế (Ảnh: Tú Anh).
Nhiều người vừa đi bộ, leo cầu thang hoặc uống cà phê xong đã đo huyết áp ngay. Một số người đo trong khi đang nói chuyện, xem điện thoại hoặc ngồi bắt chéo chân. Không ít trường hợp quấn băng cuốn sai vị trí hoặc sử dụng kích thước băng cuốn không phù hợp với cánh tay.
Để đo huyết áp đúng, người bệnh cần nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trước khi đo; không hút thuốc, uống cà phê, trà đặc, rượu bia hoặc vận động gắng sức trong vòng 30 phút trước đó.
Khi đo, người bệnh nên ngồi tựa lưng thoải mái, hai chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân. Cánh tay cần được đặt ngang mức tim và băng cuốn phải phù hợp với chu vi cánh tay. Trong lúc đo không nên nói chuyện hoặc sử dụng điện thoại.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo nên đo huyết áp nhiều lần vào các thời điểm khác nhau trong ngày và ghi chép lại để giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.
Tăng huyết áp đang trẻ hóa
Một xu hướng đáng lo ngại hiện nay là tăng huyết áp không còn là bệnh riêng của người lớn tuổi. Áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, ăn mặn, béo phì, ít vận động, thức khuya và lạm dụng rượu bia khiến ngày càng nhiều người trẻ mắc bệnh sớm.
Không ít bệnh nhân dưới 40 tuổi đã xuất hiện tăng huyết áp nhưng không biết vì nghĩ mình còn khỏe mạnh.
Theo WHO, tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì nhiều trường hợp chỉ được phát hiện sau khi đã xảy ra đột quỵ hoặc biến cố tim mạch nặng nề.
Các chuyên gia nhấn mạnh, mỗi người trưởng thành nên “nhớ số đo huyết áp như nhớ số tuổi của mình”. Bởi chỉ khi biết huyết áp của bản thân ở mức nào, người dân mới có thể phát hiện sớm nguy cơ và điều trị kịp thời trước khi xảy ra biến chứng.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy rất nhiều người vẫn chưa từng đo huyết áp hoặc chỉ đo khi có triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi. Trong khi đó, phần lớn bệnh nhân tăng huyết áp hoàn toàn không có triệu chứng rõ ràng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hiện toàn cầu có khoảng 1,3 tỉ người mắc tăng huyết áp. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận và tử vong sớm. Đáng lo ngại hơn, gần một nửa số người mắc bệnh không biết mình bị tăng huyết áp.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp cũng đang gia tăng nhanh chóng cùng với quá trình già hóa dân số, đô thị hóa và thay đổi lối sống. Các chuyên gia cho biết cứ khoảng 4 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp, nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Theo số liệu WHO công bố năm 2025 được GS.TS Phạm Mạnh Hùng dẫn lại, tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp ở người trưởng thành 30-79 tuổi mắc bệnh ở Việt Nam chỉ khoảng 15%.
Tăng huyết áp là bệnh rất phổ biến nhưng lại đặc biệt nguy hiểm vì diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể hoàn toàn khỏe mạnh trong nhiều năm trước khi xảy ra đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Không giống nhiều bệnh lý khác cần xét nghiệm hoặc chẩn đoán phức tạp, tăng huyết áp có thể được phát hiện rất dễ dàng chỉ bằng một máy đo huyết áp đạt chuẩn và vài phút thực hiện đúng kỹ thuật.