Tài khoản chính thức của Tesla robotaxi mới đây thông báo dịch vụ tại thành phố Austin (bang Texas) hiện mở rộng thời gian phục vụ đến 23h. Dù đã muộn hơn 1 tiếng so với trước, ca làm việc vẫn ngắn hơn so với khi mới ra mắt. Khi khởi chạy dịch vụ robotaxi tại Austin vào tháng 6/2025, ứng dụng Tesla cho phép đặt xe từ 6h sáng đến 0h đêm. Quy mô dịch vụ cũng tăng trưởng chậm, ngay cả khi dòng xe Cybercab được đưa vào đội hình từ tháng trước.
Elon Musk cho biết rào cản lớn nhất khiến dịch vụ xe tự lái robotaxi của Tesla chưa thể tăng giờ vận hành ban đêm là hệ thống khó nhận diện động vật nhỏ trong điều kiện thiếu sáng, điển hình như "mèo xám di chuyển trên nền đường nhựa xám".
Đây là bài toán nhận diện trong điều kiện ánh sáng yếu và độ tương phản thấp, điểm yếu cố hữu của hệ thống quan sát bằng camera thuần túy, khác với các công nghệ cảm biến như LiDAR hay radar. Đáng chú ý, Elon Musk từng nhiều năm kiên quyết chỉ trích các loại cảm biến này là sai lầm.
Camera phụ thuộc ánh sáng, LiDAR và radar thì không
Camera là cảm biến thụ động, hoạt động dựa trên ánh sáng phản xạ từ vật thể và phân biệt vật thể dựa vào mức độ nổi bật so với cảnh nền. Một con vật màu xám nằm trên nền đường nhựa xám vào ban đêm cung cấp rất ít ánh sáng lẫn độ tương phản cho hệ thống này xử lý.
Ngược lại, LiDAR là cảm biến chủ động. Thiết bị này phát ra các chùm tia laser và đo thời gian dải sáng phản hồi, từ đó tái tạo chính xác khoảng cách và mô hình 3D của vật thể trên đường. LiDAR hoạt động hiệu quả tương đương nhau dù là giữa trưa hay nửa đêm, không phụ thuộc vào màu sắc của vật thể so với mặt đường. Chỉ cần vật thể nổi lên khỏi mặt phẳng - điều mà bất kỳ vật thể 3D nào cũng có - LiDAR đều ghi nhận được.
Elon Musk: 'Robotaxi không chạy ban đêm vì không thấy động vật'
Một khách hàng đi xe taxi tự lái của Tesla ở Austin, Texas. Video: Dave Lee
Radar cũng đảm nhận vai trò tương tự bằng sóng vô tuyến và có khả năng đo tốc độ di chuyển. Dù hạn chế hơn LiDAR đối với các vật thể quá nhỏ, radar vẫn duy trì khả năng quan sát trong điều kiện sương mù, bụi bẩn hoặc ánh sáng chói - những tình huống dễ khiến camera bị vô hiệu hóa.
Hầu hết công ty vận hành xe tự lái quy mô lớn hiện nay đều kết hợp cả ba công nghệ. Hệ thống tự lái thế hệ thứ 6 của Waymo trang bị 13 camera, 4 cảm biến LiDAR và 6 radar. Hồi tháng 8, ông Dmitri Dolgov, đồng CEO của Waymo, từng chia sẻ video ghi lại cảnh trẻ em rượt đuổi chó băng qua đường trong đêm tối: trong khi hình ảnh từ camera gần như mờ tịt, dữ liệu quét từ LiDAR lại hiển thị rõ ràng. Hiện đội xe khoảng 4.000 chiếc của Waymo đang vận hành liên tục 24/7.
Trái ngược với số đông, Tesla lựa chọn con đường riêng. Hãng bỏ cảm biến radar khỏi các dòng xe từ tháng 5/2021, loại bỏ cảm biến siêu âm vào năm 2022 và chưa từng trang bị LiDAR cho bất kỳ dòng xe thương mại nào.
Một chiếc Tesla Cybercab tại Austin khi trời tối. Ảnh: Ben Longmier
Quan điểm bất nhất của Elon Musk về LiDAR
Tháng 4/2019, Elon Musk từng tuyên bố: "LiDAR là hướng đi sai lầm. Bất kỳ ai phụ thuộc vào LiDAR đều sẽ thất bại". Đến tháng 2/2022, ông gọi LiDAR là "bẫy tối ưu cục bộ" và khẳng định giải pháp tự lái hoàn chỉnh bắt buộc phải dựa vào camera cùng mạng thần kinh nhân tạo. Tháng 8/2025, CEO Tesla tiếp tục cho rằng "việc kết hợp LiDAR và radar làm giảm độ an toàn do xung đột dữ liệu giữa các cảm biến".
Gần đây nhất, vào tháng 5/2026, ông đăng tải bức ảnh xử lý điểm ảnh thiếu sáng từ hệ thống camera của Tesla và viết: "Đây là lý do hệ thống tự lái FSD của Tesla có thể quan sát cực tốt trong đêm tối hoặc dưới ánh sáng chói".
Tuy nhiên, chỉ 5 tháng sau tuyên bố đó, khả năng quan sát ban đêm lại trở thành thách thức chính mà Tesla phải gánh chịu.
Trên thực tế, lãnh đạo Tesla đã biết trước về sự đánh đổi này. Năm 2021, khi loại bỏ radar, Musk từng thừa nhận qua tin nhắn riêng với trang tin Electrek rằng: "Hệ thống quan sát kết hợp camera với radar độ phân giải cao sẽ tốt hơn chỉ dùng camera".
Hiện Cơ quan an toàn giao thông quốc gia Mỹ (NHTSA) cũng đang mở cuộc điều tra đối với 3,2 triệu xe Tesla liên quan đến các sự cố của hệ thống FSD trong điều kiện tầm nhìn kém, đồng thời yêu cầu hãng cung cấp tài liệu nội bộ có tiêu đề "Radar giải cứu chúng ta" (Radar Saves Us).
Cách Elon Musk chia sẻ khiến nhiều người tưởng như Tesla vừa phát hiện ra một phát kiến mới. Nhưng thực tế, việc camera mất khả năng nhận diện các vật thể tối màu, độ tương phản thấp trong đêm là hạn chế cơ bản nhất của ngành công nghiệp tự lái, và đó là lý do tất cả đối thủ đều phải trang bị LiDAR lẫn radar. Đúng 10 năm trước, Tesla từng tuyên bố mọi chiếc xe hãng sản xuất ra đều đã có đủ phần cứng cho khả năng tự lái hoàn toàn. Đến nay, vị CEO này mới nhận ra một thực tế đơn giản: các vật thể màu xám rất khó quan sát trong đêm tối.
Một chiếc robotaxi của Tesla chở khách vào ngày trời mưa. Ảnh: Ron Benfield
Mèo xám chỉ là ví dụ mang tính hình ảnh. Cùng nguyên lý vật lý đó, rủi ro có thể đến từ một mảnh lốp xe rơi trên đường cao tốc hay một đứa trẻ mặc áo khoác đen. Những vật thể này dù lớn hơn và dễ phát hiện hơn, nhưng không ai muốn khoảng cách an toàn của một chiếc xe tự lái lại bị giới hạn ở ngưỡng "chỉ cần lớn hơn một con mèo".
Dù vậy, cần nhìn nhận công bằng rằng không một hệ thống cảm biến nào có thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro này. Một chiếc xe Waymo từng cán phải con mèo của một cửa hàng tạp hóa tại San Francisco vào tháng 10/2025. Đại diện Waymo khi đó giải thích con vật đã lao thẳng vào gầm xe ngay khi xe vừa lăn bánh. Tuy nhiên, Tesla là trường hợp duy nhất mà vị lãnh đạo phải thừa nhận hệ thống xe gặp khó khăn trong việc phát hiện ra con vật ngay từ đầu.
Cái giá phải trả về mặt chi phí cũng không còn là lý do bào chữa phù hợp. Tuần này, Rivian cho biết chi phí trang bị LiDAR cho mỗi chiếc xe hiện đã giảm xuống chỉ còn "vài trăm USD".
Điều đáng lo ngại nhất là khía cạnh mà Elon Musk đã bỏ qua. Tại Austin hiện tại, mặt trời lặn từ hơn 19h, đồng nghĩa với việc những chiếc robotaxi của Tesla vẫn đang vận hành trong đêm tối mỗi ngày với một sự cố mà chính ông thừa nhận là chưa giải quyết xong. Không những vậy, những chiếc Tesla của khách hàng cá nhân vẫn đang chạy chế độ "Tự lái hoàn toàn" (FSD) bằng chính hệ thống camera đó vào bất kỳ khung giờ nào mà không hề có giờ nghiêm cấm.
Tesla hiện đã rút ngắn thời gian hoạt động của robotaxi so với ban đầu. Trong khi đó, Waymo - nhờ trang bị cả LiDAR lẫn radar trên từng chiếc xe - chưa từng phải ngừng phục vụ.
Mỹ Anh