Thông tin được Bộ Y tế đưa ra tại họp báo hôm 1/10 về xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026. Hiện, Bộ Y tế được giao chủ trì trình Quốc hội 4 dự án luật, cùng nhiều chính sách mới liên quan trực tiếp người dân và hoạt động của ngành y tế.
Trong đó, nổi bật là Luật an toàn thực phẩm sửa đổi, với thay đổi căn bản là chuyển từ kiểm soát riêng lẻ từng khâu sản xuất sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn, dựa trên mức độ nguy cơ. Theo Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà, tư duy này khắc phục bất cập khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và nhiều sản phẩm nằm ở vùng giao thoa giữa các lĩnh vực quản lý.
Hiện nay, ba bộ Y tế, Công Thương và Nông nghiệp (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cùng UBND các cấp quản lý an toàn thực phẩm theo Luật năm 2010. Mô hình này tạo ra tình trạng được ví von là "một mâm cơm, ba bộ quản lý", gây rối loạn trong quản lý nhất là khi sản phẩm liên quan nhiều ngành.
Ví dụ cùng là sữa nhưng sữa tươi vừa vắt thuộc ngành nông nghiệp quản lý, sữa thành phẩm lại thuộc trách nhiệm ngành công thương, còn sữa có bổ sung vi chất hoặc công dụng đặc biệt thì thuộc ngành y tế.
"Khi mọi việc bình thường thì không ai thấy bất cập. Nhưng cứ xảy ra ngộ độc hay sự cố thì việc đầu tiên lại là dáo dác nhìn quanh xem trách nhiệm thuộc về ai, trong khi điều cần làm nhất lúc đó là xử lý ngay để hạn chế hậu quả", bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, nói.
Theo dự thảo, Bộ Y tế sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm chính về an toàn thực phẩm trên toàn quốc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý an toàn thực phẩm trong khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi.
Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về gian lận thương mại và chất lượng trong phạm vi được giao. Bộ Công an phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm, gian lận liên quan an toàn thực phẩm. Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ.
Ở địa phương, dự thảo phân cấp tối đa cho UBND các cấp, gắn trách nhiệm quản lý với từng địa bàn.
Người dân mua sắm tại một siêu thị ở Quy Nhơn. Ảnh:Thanh Tùng
Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, cho biết định hướng là thống nhất quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan. Cách tiếp cận này tạo sự rõ ràng, tránh chồng chéo và khiếm khuyết trong quản lý.
Thực phẩm sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ để áp dụng biện pháp quản lý tương ứng. Nhóm nguy cơ cao phải tuân thủ bắt buộc truy xuất nguồn gốc. Cách làm này tập trung nguồn lực vào những sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao thay vì áp dụng cơ chế kiểm soát giống nhau cho tất cả.
Dự thảo cũng bổ sung quy định quản lý đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh. Cùng với đó, cơ quan soạn thảo đề xuất thêm các biện pháp xử lý như thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn.
Cũng tại họp báo, Bộ Y tế thông tin về việc cập nhật danh mục thuốc được bảo hiểm y tế (BHYT) thanh toán. Bà Vũ Nữ Anh, Phó vụ trưởng Vụ BHYT, cho biết đơn vị đã xây dựng bản dự thảo đầu tiên cập nhật danh mục thuốc BHYT sau khoảng 8 năm chưa bổ sung toàn diện.
Việc rà soát dựa trên Thông tư 37/2024, tập trung vào ba nguyên tắc: loại bỏ thuốc không còn số đăng ký lưu hành hoặc không đáp ứng yêu cầu về an toàn, hiệu quả; điều chỉnh điều kiện, tỷ lệ thanh toán phù hợp; bổ sung thuốc mới có tính an toàn, hiệu quả.
Một thay đổi đáng chú ý là việc thanh toán thuốc BHYT sẽ chuyển từ phân chia theo hạng bệnh viện sang cấp chuyên môn kỹ thuật, gồm cấp chuyên sâu, cơ bản và ban đầu. Các bệnh viện cấp chuyên sâu và cấp cơ bản được sử dụng toàn bộ danh mục. Các cơ sở cấp ban đầu như trạm y tế, phòng khám sẽ lựa chọn thuốc phù hợp với nhu cầu khám chữa bệnh.
Đáng chú ý, danh mục thuốc tại cơ sở cấp ban đầu dự kiến tăng từ hơn 300 lên gần 700 hoạt chất, gần gấp đôi hiện nay. Bộ Y tế kỳ vọng thay đổi này giúp người dân tiếp cận nhiều thuốc được BHYT thanh toán ngay tại cơ sở, hạn chế phải chuyển lên tuyến trên, giảm thời gian và chi phí đi lại.
Bộ Y tế đã thành lập 15 hội đồng chuyên môn phụ trách 27 nhóm tác dụng dược lý để thẩm định. Vụ BHYT đang phối hợp với Cục Quản lý Dược rà soát số đăng ký lưu hành và các thuốc thương mại mới. Hiện, hồ sơ được hoàn tất để trình lãnh đạo Bộ Y tế xem xét, ban hành danh mục thuốc BHYT mới trong thời gian tới.
Lê Nga