Lin Xueni và Chen Yongsheng, một cặp vợ chồng trẻ mới cưới ở Singapore, luôn hình dung về một gia đình với tiếng trẻ thơ. Thế nhưng, giữa guồng quay hối hả của đảo quốc sư tử, giấc mơ đó trở nên xa vời.
"Áp lực tài chính đè nặng lên mọi tính toán của chúng tôi khi nghĩ đến chuyện có con", Chen chia sẻ với DW, giọng chùng xuống khi nói về chi phí nuôi dạy một đứa trẻ.
Năm 2025, tổng tỷ suất sinh (TFR) của đất nước đã chạm đáy lịch sử với 0,87, theo số liệu từ Cơ quan Thống kê Singapore. Số trẻ sơ sinh hàng năm tụt xuống dưới 30.000, đẩy Singapore vào nhóm những quốc gia có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới, chỉ nhỉnh hơn Hàn Quốc.
Các học giả Singapore chỉ ra rằng chi phí cơ hội của việc nuôi dạy con cái, bao gồm tác động đến sự nghiệp, thu nhập và khoản tiết kiệm hưu trí, phần lớn đều do người mẹ gánh chịu. Ảnh: Stephen Morrison/EPA
Thủ tướng Lawrence Wong vừa công bố một loạt biện pháp ứng phó hồi tháng 9. Gói hỗ trợ chăm sóc trẻ em gần 70.000 SGD (khoảng 1,42 tỷ đồng) dành cho mỗi trẻ từ khi sinh đến 17 tuổi. Ngay năm đầu, cha mẹ nhận 10.000 SGD tiền thưởng, thêm 5.000 SGD vào tài khoản bảo hiểm sức khỏe. Mỗi năm từ 1 đến 16 tuổi, trẻ lại được 2.000 SGD. Tại 17 tuổi, 10.000 SGD nữa chảy vào tài khoản giáo dục.
Khi nghe tin này, Lin tràn đầy hy vọng. "Chính phủ Singapore đang nỗ lực hết sức", cô nói. Nhưng những con số này chỉ là một phần của bức tranh. Singapore đã tăng tiền thưởng sinh con lặp lại trong nhiều năm qua, tỷ lệ sinh vẫn rơi tự do.
Nhà xã hội học Chen Enci từ Đại học Quốc gia Singapore phân tích các khoản hỗ trợ tài chính chỉ là "yếu tố duy trì", tức là điều kiện cơ bản để giảm bớt sự bất mãn. Tiền bạc có thể cải thiện môi trường bên ngoài, nhưng chưa đủ sức tạo ra "yếu tố động lực" cốt lõi, tức là cảm giác an toàn và tự tin để thúc đẩy các cặp đôi quyết định sinh con.
Chen nhấn mạnh: "Tiền rất quan trọng, nhưng cha mẹ cũng cần cảm giác an toàn, sự tự tin, thời gian, năng lượng và đủ thời gian chất lượng để nuôi dưỡng, đồng hành cùng con cái".
Các nhân viên toàn thời gian ở Singapore làm việc hơn 2.200 giờ mỗi năm, cao hơn nhiều so với mức 1.750 giờ ở các nước phát triển khác.
Thời gian làm việc kéo dài đã trở thành chuẩn mực tại các công ty. "Các cặp vợ chồng cân nhắc: Liệu tôi thực sự có thời gian cho con không? Nếu không thể ở bên con, sinh con làm gì?", Kalpana phân tích. "Đây là bài toán mà tiền bạc không thể giải".
Áp lực còn đặc biệt nặng nề trên phụ nữ. Những người phụ nữ có sự nghiệp phải tính toán chi phí cơ hội tiềm ẩn của việc sinh con. Sự nghiệp có thể bị gián đoạn, thu nhập giảm, tiền tiết kiệm hưu trí bị xâu xé. Phần lớn gánh nặng này rơi vào người mẹ.
"Giá trị của việc chăm sóc chưa được xã hội công nhận đầy đủ", Kalpana nói. "Khi phụ nữ có sự nghiệp, họ tự hỏi: Tôi sẵn sàng gánh chịu mức chi phí này không?".
Ngoài áp lực công việc, văn hóa nuôi dạy con mang tính cạnh tranh cao tại Singapore cũng làm tăng thêm mối bận tâm về việc sinh con. Từ các lớp học thêm sau giờ trường đến Kỳ thi Tốt nghiệp Tiểu học (PSLE) ở tuổi 12, trẻ em phải sống trong môi trường áp lực so sánh và đánh giá từ nhỏ, khiến cha mẹ cảm thấy cần phải đầu tư rất nhiều thời gian và tiền bạc cho mỗi người con.
Môi trường giáo dục này tạo thêm một tầng áp lực tâm lý cho thế hệ trẻ. Từ trải nghiệm của chính bản thân, họ sẽ đắn đo xem liệu có muốn thế hệ tương lai phải gánh chịu những áp lực tương tự hay không.
"Chúng ta không chỉ đối mặt với áp lực giáo dục mà còn cả áp lực từ kỳ vọng của xã hội về hình mẫu 'cha mẹ tốt'", bà nói. "Nếu cảm thấy tiêu chuẩn làm cha mẹ tốt quá cao, lẽ tự nhiên sẽ có những người lựa chọn không tham gia cuộc chơi nữa".
Tỷ lệ sinh của Singapore hiện đứng áp chót trên toàn cầu. Ảnh: Yui Mok/PA Wire
Chen Enci, nhà xã hội học Đại học Quốc gia Singapore, giải thích sự chuyển hướng chính sách. Chính phủ không còn chỉ cố khuyến khích sinh con trực tiếp mà đang cố xây dựng một môi trường hỗ trợ gia đình. Nhưng ngay cả Thủ tướng Wong cũng thừa nhận những biện pháp này chưa chắc mang lại hiệu quả lập tức.
Lin Xueni, sau một ngày làm việc dài, thường xuyên hình dung cảnh mình trở về nhà, đối mặt với việc chăm con và làm việc nhà. "Tôi sợ mình sẽ kiệt sức", cô nói. Nỗi lo của Lin phản ánh một thực tế nghiệt ngã, dù chính phủ có rót bao nhiêu tiền, việc sinh con ở Singapore vẫn là một quyết định cân não, đòi hỏi nhiều hơn là chỉ tài chính.
Bình Minh (Theo DW)