Tại hội nghị Nội tiết - Đái tháo đường và Hội chứng chuyển hóa Hà Nội mở rộng lần thứ XII, hôm 17/10 tại Hà Nội, PGS.TS Đỗ Trung Quân, Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Hà Nội, cảnh báo đái tháo đường đang trở thành thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng, trong bối cảnh lối sống thiếu lành mạnh ngày càng phổ biến, đặc biệt ở người trẻ.
Theo ông Quân, việc thường xuyên sử dụng đồ uống có đường như trà sữa, nước ngọt, ăn bánh kẹo, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn, kết hợp với ít vận động, có thể khiến cân nặng tăng, tích tụ mỡ thừa và thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Bên cạnh chế độ ăn, ngủ không đủ giấc, sinh hoạt thất thường và dành quá nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử cũng khiến việc duy trì lối sống lành mạnh trở nên khó khăn. Nếu kéo dài, những thói quen này có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu và tiền đái tháo đường.
"Đáng lo ngại, bệnh không còn chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà có xu hướng trẻ hóa. Khi các yếu tố nguy cơ tích tụ từ sớm, người trẻ có thể phải đối mặt với bệnh và những biến chứng kéo dài trong nhiều năm sau đó", ông Quân nói.
Một người được xét nghiệm đường huyết. Ảnh:Alamy
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2021, thế giới có khoảng 537 triệu người trưởng thành 20-79 tuổi sống chung với bệnh, con số dự kiến tăng lên 783 triệu vào năm 2045. Tại Việt Nam, kết quả điều tra toàn quốc của Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy tỷ lệ đái tháo đường ở người trưởng thành 30-69 tuổi tăng từ 5,4% năm 2012 lên 7,3% năm 2020. Bệnh xuất hiện ở nhiều khu vực, từ miền núi, trung du đến đồng bằng, không chỉ tập trung tại các đô thị.
Đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Bệnh có thể gây tổn thương tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh, làm suy giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát tốt.
Theo các chuyên gia, đái tháo đường type 2 có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn ở nhiều người nếu các yếu tố nguy cơ được nhận diện và can thiệp sớm. Vì vậy, việc điều chỉnh lối sống cần bắt đầu từ khi chưa mắc bệnh, thay vì đợi đường huyết tăng cao hoặc xuất hiện biến chứng mới điều trị.
Người có nguy cơ cao cần chú trọng kiểm soát cân nặng, tăng cường vận động, hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm nhiều năng lượng và chất béo không lành mạnh. Chế độ ăn nên cân đối, tăng rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ, đồng thời hạn chế đường, muối và chất béo.
Những người có tiền sử đái tháo đường thai kỳ, thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc có người thân trực hệ mắc bệnh cần chủ động trao đổi với nhân viên y tế về việc sàng lọc. Phát hiện tiền đái tháo đường giúp người có nguy cơ kịp thời điều chỉnh chế độ ăn, vận động và cân nặng, qua đó giảm khả năng tiến triển thành bệnh.
Với người đã mắc đái tháo đường, điều trị và kiểm soát đường huyết sớm, đồng thời quản lý huyết áp, mỡ máu và các yếu tố nguy cơ tim mạch, thận, giúp hạn chế biến chứng. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ, theo dõi định kỳ và không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc.
PGS.TS Đỗ Trung Quân, Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Hà Nội, chia sẻ tại hội nghị. Ảnh: Hải Trần
PGS Quân cho rằng quản lý hiệu quả bệnh đái tháo đường cần sự phối hợp giữa nhân viên y tế và người bệnh, từ dự phòng, sàng lọc đến điều trị và theo dõi lâu dài. Nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ từ chế độ ăn nhiều đường, ít vận động và thừa cân, béo phì là một trong những giải pháp quan trọng để hạn chế số ca mắc mới và giảm biến chứng.
Lê Nga