Uống cà phê sau tập luyện, cơ thể thay đổi như thế nào?

Một ly cà phê sau buổi tập có thể giúp người này tỉnh táo, nhưng với người khác lại khiến giấc ngủ bị xáo trộn, nên câu trả lời không đơn giản là nên uống hay phải kiêng. Trong bài tư vấn đăng trên VietnamNet, bạn đọc Lê Việt Trung, 29 tuổi, ở Hà Nội, đặt câu hỏi liệu uống cà phê ngay sau khi tập gym hoặc chơi thể thao có lợi cho phục hồi hay không. Thạc sĩ, bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 tại TP.HCM, cho biết caffeine có một số tác động hữu ích, song nước và điện giải vẫn cần được ưu tiên sau vận động. Caffeine có thể làm dịu cảm giác đau mỏi cơ sau khi vận động thông qua tác động lên thụ thể adenosine, theo tư vấn của bác sĩ Hi. Chất này cũng có thể hỗ trợ tái tổng hợp glycogen trong cơ, đặc biệt khi được dùng cùng bữa ăn chứa nhiều carbohydrate. Dù vậy, những lợi ích ấy không đồng nghĩa cà phê là lựa chọn phục hồi hàng đầu, càng không có nghĩa uống càng nhiều thì cơ thể càng nhanh khỏe lại. Sau khi tập, cơ thể thường cần bù lượng nước và điện giải đã mất, nhất là khi buổi vận động diễn ra trong thời tiết nóng hoặc khiến người tập đổ nhiều mồ hôi. Vì vậy, người tập nên uống nước lọc hoặc nước điện giải tùy theo cường độ vận động và lượng mồ hôi mất đi, trước khi cân nhắc dùng cà phê. Nếu uống cà phê khi chưa bù đủ nước, người tập có thể bỏ qua nhu cầu thiết yếu hơn của cơ thể ngay sau buổi tập. Với người trưởng thành, liều caffeine thường được xem là phù hợp vào khoảng 1 đến 2 mg trên mỗi kg cân nặng, tương đương khoảng 80 đến 150 mg. Lượng này có thể tương ứng một tách cà phê phin hoặc một ly cà phê pha máy cỡ nhỏ, nhưng hàm lượng thực tế thay đổi tùy cách pha. Bác sĩ khuyến cáo không dùng quá 200 mg caffeine trong một lần, đồng thời không vượt quá 400 mg trong cả ngày. Nếu muốn thưởng thức cà phê sau tập, người tập nên bù nước trước rồi mới uống lượng vừa phải, thay vì xem cà phê như cách rút ngắn thời gian hồi phục. Caffeine có thể giúp giảm cảm giác mỏi và hỗ trợ một phần quá trình phục hồi glycogen, nhưng không thay thế được việc uống đủ nước hay ăn uống phù hợp. Cách dùng hợp lý vì thế phụ thuộc vào thể trạng, lượng caffeine đã nạp trong ngày và thời điểm kết thúc buổi tập. Thời điểm tập luyện đặc biệt đáng lưu ý với người thường vận động vào buổi tối, bởi caffeine có thể khiến họ tỉnh táo lâu hơn và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Điều này quan trọng vì giấc ngủ đủ và có chất lượng là một phần thiết yếu trong quá trình phục hồi cơ bắp lẫn thể lực. Người nhạy cảm với caffeine nên cân nhắc kỹ giờ uống, thay vì chỉ chú ý đến cảm giác tỉnh táo ngay sau khi tập. Một số nhóm nên thận trọng hơn với cà phê, gồm người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, rối loạn lo âu hoặc dễ mất ngủ. Những người này có thể cần dùng caffeine ở liều thấp hơn, theo tư vấn của bác sĩ, thay vì áp dụng một mức chung cho mọi người. Nếu có bệnh nền hoặc thường gặp vấn đề khi uống cà phê, trao đổi với bác sĩ sẽ giúp lựa chọn phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe. Trong khoảng 30 đến 60 phút sau tập, một bữa ăn hoặc món ăn nhẹ có carbohydrate và protein có thể hỗ trợ phục hồi glycogen và cơ bắp. Những lựa chọn được bác sĩ gợi ý gồm sữa ít béo, sữa đậu nành, sữa chua không đường, chuối, khoai lang hoặc bánh mì nguyên cám ăn cùng trứng, cá hay thịt gia cầm. Tóm lại, không nhất thiết phải kiêng cà phê sau vận động, nhưng hãy bù nước trước, dùng lượng vừa phải và tránh uống vào lúc có thể làm ảnh hưởng đến giấc ngủ.