ThS.BS Phạm Thái Hiển, Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết nhiều người vẫn nghĩ đái tháo đường thai kỳ chỉ xảy ra ở bà bầu ăn nhiều đồ ngọt. Thực tế, khi thai lớn dần, hormone từ nhau thai khiến cơ thể mẹ tăng đề kháng insulin. Ở một số phụ nữ, tuyến tụy không sản xuất đủ insulin để bù lại, khiến đường huyết tăng.
Do đó, phụ nữ có vóc dáng bình thường, ăn uống lành mạnh, ít bánh kẹo, nước ngọt vẫn có thể mắc bệnh. Nguy cơ còn tăng ở người thừa cân, có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, từng bị đái tháo đường thai kỳ hoặc mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
"Đái tháo đường thai kỳ không phải là lỗi của mẹ", bác sĩ Hiển nói. Bệnh thường được tầm soát ở khoảng 24-28 tuần và có thể diễn tiến mà không gây triệu chứng rõ ràng.
Sau khi nhận kết quả đường huyết cao, một số mẹ bầu lập tức cắt cơm, bún, phở, bánh mì vì cho rằng đây là cách nhanh nhất để hạ đường huyết. Tuy nhiên, tinh bột vẫn cung cấp carbohydrate và năng lượng cần thiết cho mẹ và thai nhi, không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn. Thay vào đó, mẹ bầu cần lựa chọn nguồn carbohydrate phù hợp, kiểm soát khẩu phần và phân bổ hợp lý trong ngày, kết hợp rau cùng các thực phẩm giàu đạm như cá, thịt, trứng, đậu phụ. Thai phụ cũng không nên nhịn ăn hoặc bỏ bữa vì sợ đường huyết tăng.
Mục tiêu điều trị là ăn đủ, ăn đúng, theo dõi đường huyết và vận động phù hợp. Nếu đường huyết vẫn không đạt mục tiêu dù đã điều chỉnh chế độ ăn và lối sống, bác sĩ có thể chỉ định thuốc, trong đó insulin là một lựa chọn được ưu tiên trong thai kỳ.
Với trái cây và sữa bầu, nguyên tắc là "tốt không có nghĩa dùng không giới hạn". Trái cây nên ăn nguyên quả với lượng phù hợp thay vì uống nước ép, bởi nước ép thường làm đường hấp thu nhanh hơn và có ít chất xơ hơn. Khi dùng sữa bầu, mẹ cũng cần chú ý lượng đường và carbohydrate trong mỗi khẩu phần.
Bác sĩ thăm khám cho thai phụ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Không có triệu chứng vẫn cần theo dõi
Đái tháo đường thai kỳ thường không gây triệu chứng rõ ràng. Một số người có thể khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi, nhưng những biểu hiện này dễ bị nhầm với thay đổi sinh lý khi mang thai. Vì vậy, mẹ bầu không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới kiểm tra đường huyết.
Bác sĩ Hiển cho biết từng gặp thai phụ được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ nhưng sau đó không tái khám định kỳ. Gần ngày sinh, gia đình đưa đến bệnh viện thì phát hiện thai lưu.
"Không thể khẳng định đái tháo đường thai kỳ hay việc không tái khám là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thai lưu, bởi tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, đây là tình huống đáng tiếc cho thấy việc theo dõi sau chẩn đoán là rất quan trọng", bác sĩ nói.
Sau sinh, sản phụ cũng không nên cho rằng đái tháo đường thai kỳ "hết là xong". Phụ nữ từng mắc bệnh có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường type 2 về sau. Vì vậy, cần kiểm tra đường huyết sau sinh theo hướng dẫn, đồng thời duy trì chế độ ăn uống, vận động phù hợp và tầm soát định kỳ.
Lê Phương