Trả lời:
Viêm phổi có lây hay không tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Viêm phổi do virus hoặc vi khuẩn có thể lây qua đường hô hấp, trong khi bệnh do hít sặc, dị vật hoặc hóa chất không lây từ người sang người.
Ở trẻ nhỏ, các tác nhân gây viêm phổi thường gặp gồm virus như RSV, cúm, á cúm, metapneumovirus, adenovirus và vi khuẩn như phế cầu, haemophilus influenzae, moraxella catarrhalis, mycoplasma pneumoniae... Mầm bệnh có thể phát tán qua giọt bắn trực tiếp khi trẻ ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc lây gián tiếp qua tay, đồ chơi, bàn ghế và các bề mặt có dịch tiết đường hô hấp.
Thời gian lây phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh. Với viêm phổi do vi khuẩn, nguy cơ lây thường giảm rõ sau khoảng 24-48 giờ dùng kháng sinh phù hợp và khi trẻ đã hết sốt, sức khỏe cải thiện. Với viêm phổi do virus, trẻ thường còn khả năng lây trong thời gian có triệu chứng cấp tính, đặc biệt khi sốt, ho, chảy mũi nhiều. Một số virus như RSV tiếp tục lây trong vài ngày sau đó, nhất là ở trẻ nhỏ hoặc trẻ có sức đề kháng yếu.
Bác sĩ nghe phổi cho một bệnh nhi. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tuy nhiên, ho kéo dài không đồng nghĩa trẻ vẫn còn khả năng lây cao. Sau khi nhiễm trùng đã kiểm soát, tình trạng ho có thể tiếp diễn do đường thở còn nhạy cảm. Trẻ được trở lại trường khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt, sức khỏe đủ để sinh hoạt bình thường. Không có một khoảng thời gian cách ly cố định cho mọi trường hợp.
Gia đình có thể giảm nguy cơ lây nhiễm bằng cách rửa tay cho trẻ thường xuyên, hướng dẫn trẻ che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, nơi đông người, không dùng chung cốc, khăn, đồ dùng cá nhân; đồng thời vệ sinh đồ chơi, bề mặt thường xuyên và giữ lớp học, nhà ở thông thoáng. Trẻ cần được tiêm chủng đầy đủ, trong đó có vaccine phòng cúm, phế cầu và Hib theo lịch hoặc chỉ định của bác sĩ. Gia đình cũng nên tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.
Nếu con xuất hiện sốt, ho, chảy mũi sau khi tiếp xúc với trẻ bệnh, cha mẹ nên theo dõi tình trạng ăn uống, sinh hoạt, nhịp thở. Phụ huynh đưa trẻ đi khám ngay khi sốt cao hoặc kéo dài, ho tăng dần, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng, khò khè, ăn kém, bỏ ăn, mệt nhiều.... Trẻ khó thở, kích thích vật vã, tím môi, lừ đừ hoặc khó đánh thức cần được đưa đến cơ sở y tế trong thời gian sớm nhất. Cha mẹ không nên tự mua kháng sinh cho trẻ, cũng không dùng thuốc để phòng lây nhiễm viêm phổi khi chưa có chỉ định.
BS.CKII Bùi Thị Khuyên
Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy