WHO vừa đề xuất dán nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì thực phẩm nhằm giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết sản phẩm có hàm lượng cao các chất cần hạn chế như đường, natri (muối) và chất béo không lành mạnh. Thay vì phải đọc, đối chiếu nhiều thông tin ở mặt sau, người mua có thể dễ dàng cân nhắc trước khi lựa chọn.
WHO khuyến nghị áp dụng bắt buộc hệ thống ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì đối với thực phẩm đóng gói sẵn, do Nhà nước quản lý và triển khai thống nhất. Biện pháp này nhằm cung cấp thông tin dễ nhận biết, hỗ trợ người dân lựa chọn thực phẩm sáng suốt hơn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp cải thiện thành phần dinh dưỡng của sản phẩm.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 30/2026 hướng dẫn nội dung và cách ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm. Theo đó, thực phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải ghi 5 thành phần gồm năng lượng, chất đạm, carbohydrate, chất béo và natri. Một số nhóm sản phẩm phải ghi bổ sung đường tổng số hoặc chất béo bão hòa.
Quy định này tạo cơ sở kỹ thuật cho việc minh bạch thông tin dinh dưỡng. Trong khi Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi, đây cũng là cơ hội để xem xét luật hóa nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, góp phần xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh và hỗ trợ người dân phòng ngừa bệnh tật.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh gánh nặng bệnh không lây nhiễm ngày càng tăng ở Việt Nam. WHO và Bộ Y tế ghi nhận khoảng 80% số ca tử vong tại Việt Nam liên quan các bệnh không lây nhiễm, trong đó khoảng 44% xảy ra trước tuổi 70.
Có nhiều nguyên nhân gây bệnh, trong đó một số yếu tố nguy cơ liên quan chế độ ăn có thể phòng ngừa hoặc điều chỉnh. Theo các chuyên gia về dinh dưỡng và phòng bệnh, chế độ ăn nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, ít rau quả và chất xơ góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm.
Giới trẻ đang dùng thức ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến quá thường xuyên. Theo điều tra, mức chi tiêu bình quân cho thực phẩm siêu chế biến tăng từ 2,4 triệu đồng/người vào năm 2017 lên gần 3,1 triệu đồng/người vào năm 2024, cho thấy mức độ phổ biến và tiêu thụ ngày càng gia tăng của các sản phẩm này tại Việt Nam.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), cho biết mức tiêu thụ muối còn cao ở người Việt Nam. Năm 2021, mức tiêu thụ muối của người dân Việt Nam là 8,1g mỗi ngày, cao hơn 60% so với giới hạn tối đa được WHO khuyến nghị.
Tương tự với đường, trung bình mỗi người Việt Nam tiêu thụ tới 46,5g đường tự do mỗi ngày. Lượng đường tự do gần gấp đôi mức được WHO khuyến nghị.
ThS.BS Lê Hữu Thành, Khoa Dinh dưỡng Lâm sàng và Tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, nhận định áp lực công việc, căng thẳng và thiếu không gian vận động khiến người trẻ dễ tìm đến trà sữa, nước ngọt, thức ăn nhanh. Thói quen tiêu thụ thực phẩm giàu năng lượng kéo dài có thể làm tăng tích tụ mỡ nội tạng, góp phần gây đề kháng insulin. Nhiều bệnh nhân trẻ nhập viện hiện nay bị thừa cân, béo phì.
Bên cạnh đái tháo đường, tăng huyết áp cũng là yếu tố nguy cơ đáng lo ngại do bệnh thường diễn tiến âm thầm nhưng có thể dẫn đến suy tim, bệnh mạch vành, đột quỵ và tử vong sớm.