Đái tháo đường kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc, gây bệnh võng mạc đái tháo đường. Mạch máu bị tổn thương có thể rò rỉ dịch, dẫn đến phù hoàng điểm, khiến người bệnh nhìn mờ, méo hình hoặc giảm thị lực. Biến chứng đôi khi tiến triển âm thầm, chưa gây biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, bên cạnh điều trị bệnh nền, người bệnh cần chủ động bảo vệ mắt bằng những thói quen đơn giản.
Kiểm soát đường huyết
Đường huyết tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu nhỏ ở võng mạc, khiến mạch máu yếu, rò rỉ hoặc xuất huyết. Tình trạng này có thể dẫn đến bệnh võng mạc đái tháo đường và phù hoàng điểm, ảnh hưởng khả năng nhìn rõ.
Theo Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA), kiểm soát đường huyết giúp giảm nguy cơ xuất hiện hoặc làm chậm tiến triển bệnh võng mạc đái tháo đường. Người bệnh nên theo dõi đường huyết, kiểm tra chỉ số HbA1c theo lịch hẹn và dùng thuốc đúng chỉ định.
Chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm nhiều đường bổ sung, duy trì cân nặng phù hợp cũng góp phần ổn định đường huyết. Mục tiêu kiểm soát cần được bác sĩ điều chỉnh theo tuổi, thời gian mắc bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người.
Đi bộ thường xuyên hỗ trợ người bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết. Ảnh minh họa: Hoàng Giang
Duy trì huyết áp và mỡ máu ổn định
Theo Viện Quốc gia về Bệnh Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận Mỹ (NIDDK), kiểm soát đường huyết, huyết áp và cholesterol là những biện pháp quan trọng để phòng ngừa hoặc làm chậm bệnh mắt do đái tháo đường. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu có thể làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu võng mạc ở người bệnh đái tháo đường. Huyết áp cao gây áp lực lên thành mạch, trong khi cholesterol bất thường góp phần thúc đẩy tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ biến chứng.
Người bệnh nên đo huyết áp thường xuyên, kiểm tra mỡ máu theo hướng dẫn, dùng thuốc nếu được kê đơn và tái khám đúng lịch. Ăn giảm muối, hạn chế chất béo bão hòa, tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cũng hỗ trợ kiểm soát các chỉ số này.
Khám mắt định kỳ ngay cả khi chưa nhìn mờ
Bệnh võng mạc đái tháo đường và phù hoàng điểm có thể tiến triển mà người bệnh chưa nhận thấy thay đổi thị lực. Khám mắt toàn diện, bao gồm nhỏ thuốc giãn đồng tử để bác sĩ quan sát võng mạc, phát hiện sớm các tổn thương mạch máu.
Người mắc đái tháo đường thường cần khám mắt ít nhất mỗi năm một lần hoặc thường xuyên hơn nếu đã có biến chứng. Người được chẩn đoán bệnh võng mạc hoặc phù hoàng điểm cần tuân thủ lịch theo dõi riêng. Nếu xuất hiện tình trạng nhìn mờ, méo hình, thấy nhiều đốm đen hoặc chớp sáng, người bệnh nên đi khám sớm, không chờ đến lịch kiểm tra tiếp theo.
Phát hiện sớm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, có thể gồm tiêm thuốc nội nhãn, laser hoặc các biện pháp khác tùy mức độ tổn thương.
Vận động đều đặn, ăn uống cân bằng, bỏ thuốc lá
Hoạt động thể chất giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết, huyết áp, cân nặng. Người bệnh có thể đi bộ, đạp xe hoặc thực hiện tập các bài phù hợp với thể trạng, duy trì đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chế độ ăn nên đa dạng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn chất đạm lành mạnh; hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và chất béo không có lợi. Người hút thuốc nên tìm cách cai vì thuốc lá làm tổn thương mạch máu, tăng nguy cơ biến chứng mạch máu và ảnh hưởng sức khỏe mắt. Những thay đổi này không thay thế thuốc điều trị đái tháo đường hay phương pháp chuyên khoa mắt, nhưng góp phần kiểm soát các yếu tố nguy cơ và bảo vệ thị lực lâu dài.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp