Sỏi thận hình thành khi các khoáng chất và hợp chất trong nước tiểu trở nên quá đậm đặc rồi kết tinh. Loại phổ biến nhất là sỏi canxi oxalat. Ngoài ra còn có sỏi axit uric thường liên quan đến chế độ ăn nhiều protein động vật và sỏi struvite chủ yếu liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu.
Sai lầm ăn uống
Theo chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Ashley Kitchens, hấp thụ quá nhiều natri (thành phần chính trong muối) là một trong những yếu tố thường bị bỏ qua. "Lượng natri cao khiến thận đào thải nhiều canxi hơn qua nước tiểu, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat", bà Kitchens giải thích. Để giảm lượng natri, chuyên gia khuyến nghị hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn đóng gói.
Một quan niệm sai lầm khác là cắt giảm canxi để phòng sỏi thận. Chuyên gia dinh dưỡng Melissa Mitri (Mỹ) cho biết điều này có thể phản tác dụng: "Không bổ sung đủ canxi cũng làm tăng nguy cơ sỏi thận vì canxi gắn với oxalat trong ruột để chất này được đào thải thay vì tích tụ và kết tinh trong thận".
Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều protein động vật, đặc biệt là thịt đỏ, có thể làm tăng axit uric trong nước tiểu, từ đó làm tăng nguy cơ sỏi thận. Tiêu thụ nhiều đường bổ sung cũng không có lợi. Nghiên cứu cho thấy chỉ một lon nước ngọt có đường mỗi ngày cũng có thể làm tăng nguy cơ có sỏi thận.
Những thực phẩm nên bổ sung
Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên trái cây họ cam quýt. Theo chuyên gia Kitchens, những loại quả này giàu citrate - hợp chất ức chế sự hình thành tinh thể sỏi.
Thực phẩm giàu canxi như sữa và sữa thực vật bổ sung canxi cũng nên có trong thực đơn. "Canxi sẽ gắn với oxalat trong ruột, ngăn chúng đi vào nước tiểu và tạo sỏi. Bổ sung đủ canxi có tác dụng bảo vệ, chứ không làm tăng nguy cơ", chuyên gia Mitri cho biết. Với người không uống sữa, cải xoăn và cải thìa là những nguồn canxi thực vật ít oxalat phù hợp.
Ngoài ra, các loại rau quả giàu nước như dưa chuột, dưa hấu và trái cây họ cam quýt giúp tăng lượng nước tiểu, từ đó làm loãng các khoáng chất tạo sỏi.
Các loại đậu cũng được khuyến khích thay thế một phần protein động vật. "Đây là nguồn protein tốt và chứa ít purin hơn thịt đỏ, giảm sản xuất axit uric và giảm nguy cơ sỏi thận", Kitchens nói.
Yến mạch, gạo lứt và các loại ngũ cốc nguyên hạt cũng có lợi nhờ cung cấp magiê. Theo chuyên gia Kitchens, khoáng chất này có thể gắn với oxalat trong ruột, làm giảm lượng oxalat đến thận.
Ngoài chế độ ăn, các chuyên gia khuyến nghị người dân uống đủ nước trong cả ngày, thay vì chỉ uống khi khát. Hoạt động thể chất thường xuyên cũng góp phần giảm nguy cơ sỏi thận. Ngoài ra, kiểm soát tốt tăng huyết áp và đái tháo đường cũng là một cách giảm nguy cơ hình thành sỏi thận.