Bộ Y tế đề xuất quy định mới về đơn thuốc kiểm soát đặc biệt

Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi quy định về đơn thuốc kiểm soát đặc biệt, nhằm giúp người bệnh theo dõi điều trị tại nhà thuận tiện hơn nhưng vẫn ngăn nguy cơ mua thuốc trùng lặp. Nội dung này xuất phát từ những vướng mắc thực tế được các bệnh viện và sở y tế phản ánh trong quá trình áp dụng quy định hiện hành. Theo VietnamNet, dự thảo do Cục Quản lý Khám chữa bệnh xây dựng tập trung vào số lượng bản đơn, cảnh báo trên đơn và trách nhiệm của người nhận thuốc thay. Hiện nay, theo Thông tư 26/2025/TT-BYT, đơn thuốc N dành cho thuốc gây nghiện và đơn thuốc H dành cho thuốc hướng thần, tiền chất chỉ được lập thành ba bản. Một bản được lưu tại cơ sở khám chữa bệnh, một bản lưu trong hồ sơ bệnh án, còn bản cuối cùng lưu tại cơ sở cấp hoặc bán thuốc. Cách phân bổ này khiến người bệnh hoặc người nhà không có bản đơn chính thức để mang về, xem hướng dẫn sử dụng, kiểm tra liều dùng và theo dõi quá trình điều trị. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cùng Sở Y tế Quảng Ninh và Sở Y tế Vĩnh Long đã phản ánh khó khăn nói trên. Những ý kiến này cho thấy khoảng trống không nằm ở nhu cầu mua thuốc, mà ở việc người bệnh cần một tài liệu rõ ràng để sử dụng thuốc đúng hướng dẫn tại nhà. Đặc biệt với các thuốc có nguy cơ gây nghiện hoặc ảnh hưởng thần kinh, việc theo dõi liều lượng chính xác có ý nghĩa quan trọng đối với an toàn điều trị. Trong dự thảo Thông tư sửa đổi, Bộ Y tế đề xuất tăng số lượng bản đơn thuốc kiểm soát đặc biệt từ ba lên bốn bản. Ba bản đầu vẫn được sử dụng cho cơ sở khám chữa bệnh, hồ sơ bệnh án và cơ sở cấp hoặc bán thuốc theo yêu cầu quản lý hiện nay. Bản thứ tư sẽ được giao trực tiếp cho người bệnh hoặc người đại diện của người bệnh, phục vụ việc theo dõi điều trị tại nhà trong suốt thời gian sử dụng thuốc. Tuy nhiên, trao bản đơn cho người bệnh cũng tạo ra một rủi ro mới nếu tài liệu này bị dùng để mua hoặc lĩnh thuốc thêm lần nữa. Sở Y tế Hà Tĩnh cảnh báo người bệnh có thể mang bản đơn theo dõi đến một nhà thuốc khác, từ đó phát sinh khả năng nhận thuốc trùng lặp và khó kiểm soát. Đây là lý do Bộ Y tế không chỉ bổ sung bản đơn thứ tư, mà còn thiết kế dấu hiệu nhận diện riêng để các cơ sở bán lẻ dễ dàng phân biệt. Theo đề xuất, bản giao cho người bệnh bắt buộc phải in dòng ghi chú đặc biệt: “Bản giao người bệnh - Không có giá trị mua, lĩnh thuốc”. Dòng chữ này nhằm khẳng định bản thứ tư chỉ có chức năng hỗ trợ theo dõi, không thể sử dụng làm căn cứ để mua hoặc nhận thuốc tại nhà thuốc. Khi nhận diện được cảnh báo, các cơ sở bán lẻ thuốc có thêm căn cứ ngăn chặn việc mua bán trái quy định đối với nhóm thuốc phải kiểm soát đặc biệt. Dự thảo cũng bổ sung thông tin dành cho người nhận thuốc thay, đáp ứng thực tế nhiều bệnh nhân không thể trực tiếp đến cơ sở y tế để nhận thuốc. Nhóm này gồm bệnh nhân ung thư giai đoạn nặng, bệnh nhân tâm thần hoặc những người gặp hạn chế khiến người thân phải thay mặt thực hiện thủ tục. Việc bổ sung khung “Người nhận thuốc” được kỳ vọng làm rõ ai là người trực tiếp tiếp nhận thuốc, đồng thời hạn chế tình trạng khó xác định trách nhiệm khi thuốc bị thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích. Theo Phụ lục 01 và Phụ lục 02 của dự thảo, người nhận thay thuốc gây nghiện hoặc thuốc hướng thần phải kê khai họ và tên, số định danh cá nhân, CCCD hoặc hộ chiếu. Người này đồng thời phải ký trực tiếp khi nhận thuốc, tạo thành thông tin xác nhận gắn với quá trình cấp phát. Nếu được ban hành, các điều chỉnh trên sẽ giúp người bệnh có tài liệu theo dõi cần thiết, trong khi cơ sở y tế và nhà thuốc tăng khả năng truy xuất trách nhiệm pháp lý.