Bà Cúc, 59 tuổi, tái nhiễm viêm phổi sau một tháng điều trị, suy hô hấp, bác sĩ chẩn đoán mắc hội chứng kháng synthetase.
Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy hai phổi của bà Cúc đông đặc khiến chức năng hô hấp bị ảnh hưởng. Bác sĩ Lã Quý Hương, khoa Hô hấp, nghi ngờ nguyên nhân không chỉ ở phổi mà có thể liên quan bệnh lý toàn thân.
Người bệnh được xét nghiệm tìm vi khuẩn, virus, nấm, tác nhân gây nhiễm trùng hô hấp nhưng không phát hiện bất thường. Kết quả xét nghiệm miễn dịch dương tính với một số tự kháng thể, liên quan đến hội chứng kháng synthetase.
Bác sĩ Hương đang tư vấn cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Hương cho biết hội chứng kháng synthetase là bệnh tự miễn, ước tính khoảng 9/100.000 người mắc phải, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô của cơ thể. Bệnh thường gây tổn thương nhiều cơ quan, đặc biệt là cơ, khớp, da và phổi, nhưng triệu chứng có thể xuất hiện không đồng thời. Một số người bệnh khởi phát chủ yếu ở phổi, trong khi biểu hiện tại cơ hoặc da kín đáo.
Ở bà Cúc, tổn thương phổi nổi bật hơn các biểu hiện ở cơ, da. Kết quả khám cho thấy người bệnh mắc viêm phổi kẽ, một dạng tổn thương có thể gặp trong hội chứng kháng synthetase. Theo bác sĩ Hương, nếu không được điều trị có thể tiến triển nhanh dẫn đến suy hô hấp cấp.
Phim X-quang cho thấy hình ảnh hai đáy phổi xuất hiện các dải mờ và tăng đậm mô kẽ dạng lưới. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thông thường, hội chứng kháng synthetase được điều trị chủ yếu dựa vào thuốc chứa thành phần corticosteroid và thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát phản ứng tự miễn, giảm viêm. Trường hợp bà Cúc phức tạp hơn do đồng thời mắc suy tim, tổn thương cơ tim, nhiễm cytomegalovirus, virus epstein-barr và nấm thanh quản. Vì vậy, việc điều trị cần cân bằng giữa kiểm soát bệnh tự miễn và kiểm soát nhiễm trùng. Bởi thuốc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng hoặc khiến các virus vốn tồn tại trong cơ thể hoạt động trở lại.
Sau hai tuần điều trị, tình trạng hô hấp dần ổn định, các tổn thương phổi giảm, người bệnh được xuất viện.
Theo bác sĩ Hương, hội chứng kháng synthetase dễ bị bỏ sót do các biểu hiện ban đầu có thể giống bệnh cảnh một số bệnh lý phổi kẽ khác, viêm phổi nhiễm trùng hoặc các bệnh lý cơ xương khớp và các tổn thương ở từng cơ quan xuất hiện riêng lẻ khiến bệnh dễ được chẩn đoán và điều trị theo từng triệu chứng. Người có triệu chứng hô hấp kéo dài, tái diễn hoặc không đáp ứng tốt với điều trị viêm phổi, nhất là khi kèm yếu cơ, đau hoặc viêm khớp nên khám sớm.
Hoàng Dương
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
Bà Cúc liên tục tái phát viêm phổi, nhưng nguyên nhân thực sự không nằm ở một loại vi khuẩn hay virus thông thường như gia đình từng nghĩ. Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy cả hai phổi đông đặc, khiến chức năng hô hấp bị ảnh hưởng rõ rệt. Trước tình trạng bất thường này, bác sĩ Lã Quý Hương, khoa Hô hấp, nhận định cần tìm kiếm một nguyên nhân toàn thân thay vì chỉ tập trung điều trị tổn thương phổi.
Các xét nghiệm nhằm phát hiện vi khuẩn, virus, nấm cùng nhiều tác nhân gây nhiễm trùng hô hấp đều không cho thấy bất thường giải thích tình trạng của người bệnh. Ngược lại, xét nghiệm miễn dịch phát hiện một số tự kháng thể dương tính, gợi ý bà Cúc mắc hội chứng kháng synthetase, một bệnh tự miễn hiếm gặp. Đây là tình huống hệ miễn dịch nhận diện nhầm các mô của chính cơ thể là yếu tố nguy hiểm, từ đó gây viêm và tổn thương nhiều cơ quan.
Theo bác sĩ Hương, hội chứng kháng synthetase ước tính ảnh hưởng khoảng 9/100.000 người, thường liên quan đến cơ, khớp, da và phổi. Các biểu hiện không nhất thiết xuất hiện cùng thời điểm, khiến người bệnh có thể chỉ nhận thấy khó thở hoặc ho kéo dài trong giai đoạn đầu. Một số trường hợp tổn thương phổi nổi bật, còn yếu cơ, đau khớp hoặc thay đổi trên da rất kín đáo nên dễ bị bỏ qua.
Ở bà Cúc, phổi là cơ quan chịu ảnh hưởng rõ nhất, trong khi những dấu hiệu tại cơ và da không nổi bật như tổn thương hô hấp. Kết quả thăm khám cho thấy bà mắc viêm phổi kẽ, dạng tổn thương thường có thể xuất hiện trong hội chứng kháng synthetase. Nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển nhanh, dẫn đến suy hô hấp cấp nguy hiểm.
Hình ảnh X-quang cho thấy hai đáy phổi xuất hiện những dải mờ, đồng thời mô kẽ tăng đậm với dạng lưới đặc trưng. Những thay đổi này phản ánh quá trình tổn thương mô phổi, giải thích vì sao người bệnh gặp khó khăn trong hô hấp dù các xét nghiệm tìm tác nhân nhiễm trùng không phát hiện nguyên nhân. Trường hợp của bà Cúc cho thấy một đợt viêm phổi tái diễn hoặc đáp ứng kém với thuốc đôi khi cần được nhìn nhận dưới góc độ bệnh tự miễn.
Thông thường, hội chứng kháng synthetase được kiểm soát bằng thuốc chứa corticosteroid cùng thuốc ức chế miễn dịch, nhằm giảm viêm và hạn chế phản ứng miễn dịch sai lệch. Tuy nhiên, việc điều trị bà Cúc phức tạp hơn do người bệnh đồng thời suy tim, tổn thương cơ tim, nhiễm cytomegalovirus, virus epstein-barr và nấm thanh quản. Các bác sĩ phải cân bằng giữa kiểm soát bệnh tự miễn với kiểm soát nhiễm trùng, tránh để một hướng điều trị làm trầm trọng hướng còn lại.
Thuốc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng, đồng thời khiến những virus vốn tồn tại trong cơ thể hoạt động trở lại. Sau hai tuần điều trị và theo dõi sát, tình trạng hô hấp của bà Cúc dần ổn định, các tổn thương phổi giảm, sau đó người bệnh được xuất viện. Kết quả này cho thấy chẩn đoán đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng, nhất là khi triệu chứng ban đầu dễ trùng lặp với nhiều bệnh hô hấp khác.
Bác sĩ Hương cảnh báo hội chứng kháng synthetase thường bị bỏ sót vì biểu hiện có thể giống viêm phổi nhiễm trùng, bệnh phổi kẽ hoặc các bệnh lý cơ xương khớp. Người có triệu chứng hô hấp kéo dài, tái diễn hoặc không cải thiện tốt sau điều trị viêm phổi nên đi khám sớm, đặc biệt khi kèm yếu cơ, đau khớp hoặc viêm khớp. Thông tin được VnExpress đăng tải, đồng thời khuyến nghị độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp để bác sĩ giải đáp khi cần được tư vấn.
