Những món chúng ta thích ăn có thể tiết lộ điều gì về tuổi thọ?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thích rau xanh, dầu ô liu, măng tây hay nước ngọt có thể phần nào phản ánh thói quen ăn uống. Nghiên cứu trên hơn 177.000 người cho thấy khẩu vị và lựa chọn thực phẩm có liên quan đến sức khỏe và nguy cơ tử vong.

Khảo sát 140 loại thực phẩm và đồ uống

Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 177.148 người thuộc chương trình UK Biobank tại Anh, với tuổi thọ trung bình khoảng 66 khi trả lời khảo sát, tỷ lệ nữ chiếm 57,3%. Trong thời gian theo dõi trung bình gần 3 năm rưỡi, có 3.355 trường hợp tử vong.

Khảo sát trực tuyến được thực hiện năm 2019, gồm 150 mục hỏi với 140 loại thực phẩm, đồ uống và phân tích. Người tham gia chấm mức độ yêu thích theo thang 1 - 9, từ “cực kỳ không thích” đến “cực kỳ thích” cho các thực phẩm. Các nhà nghiên cứu so sánh nhóm chấm 7 - 9 điểm với nhóm chấm 1 - 3 điểm, có hiệu chỉnh những yếu tố như tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe, học vấn và hút thuốc.

Đây là nghiên cứu đầu tiên xem xét mối liên hệ giữa sở thích ăn uống với tỷ lệ tử vong. Kết quả phân tích 140 loại thực phẩm cho thấy sở thích ăn măng tây, cà tím, tiêu đen, bông cải xanh, bí hồ lô, dầu ô liu nguyên chất liên quan đến nguy cơ tử vong thấp hơn. Ngược lại, sở thích các loại nước ngọt có ga thông thường liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn.

Nghiên cứu gợi mở thông tin để điều chỉnh chế độ ăn

Theo nhóm tác giả, sở thích có thể ảnh hưởng đến lựa chọn thức ăn, qua đó phản ánh phần nào thói quen dinh dưỡng. Tuy nhiên, thích một món không đồng nghĩa thường xuyên ăn món đó. Giá cả, khả năng tiếp cận và quan niệm về sức khỏe đều có thể tác động đến lựa chọn thực tế. Bảng hỏi trong nghiên cứu chỉ đo mức độ yêu thích, không ghi nhận lượng ăn hay tần suất tiêu thụ.

Nhìn chung kết quả cho thấy, sở thích ăn uống bao gồm các loại rau, thực phẩm giàu chất xơ và tinh bột, và dầu ô liu nguyên chất, có liên quan đến nguy cơ tử vong thấp hơn, trong khi sở thích đối với đồ uống có đường lại liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn. Do đó, bảng câu hỏi về sở thích ăn uống có thể bổ sung thông tin có giá trị vào việc đánh giá chế độ ăn uống và có thể giúp dự đoán nguy cơ tử vong.

Tuy nhiên nghiên cứu cũng có một số hạn chế nhất định, chủ yếu dựa trên quan sát, phân tích dữ liệu. Cần có thêm các nghiên cứu để xác thực các phát hiện của bảng sở thích câu hỏi bằng cách sử dụng các dấu ấn sinh học khách quan và đánh giá mối liên hệ với bệnh chuyển hóa và bệnh tim mạch.

Nghiên cứu trên 177.148 người tham gia thuộc chương trình UK Biobank tại Anh đã chỉ ra mối liên hệ đáng chú ý giữa khẩu vị cá nhân và nguy cơ tử vong. Khảo sát trực tuyến thực hiện năm 2019 ghi nhận thông tin từ các đối tượng có độ tuổi trung bình khoảng 66, trong đó tỷ lệ nữ giới chiếm 57,3%. Trong thời gian theo dõi trung bình gần 3 năm rưỡi, nhóm nghiên cứu ghi nhận 3.355 trường hợp tử vong để đối chiếu mức độ yêu thích 140 loại thực phẩm trên thang điểm từ 1 đến 9. Kết quả phân tích sau khi hiệu chỉnh các yếu tố như tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe, học vấn và thói quen hút thuốc đã chỉ ra sự khác biệt giữa các nhóm sở thích. Cụ thể, những người chấm từ 7 đến 9 điểm cho măng tây, cà tím, tiêu đen, bông cải xanh, bí hồ lô và dầu ô liu nguyên chất có nguy cơ tử vong thấp hơn so với nhóm chấm 1 đến 3 điểm. Trái lại, sở thích đối với các loại nước ngọt có ga thông thường lại gắn liền với nguy cơ tử vong cao hơn. Nhóm tác giả lưu ý rằng sở thích phản ánh phần nào thói quen dinh dưỡng nhưng không đồng nghĩa với lượng tiêu thụ thực tế bởi các yếu tố như giá cả hay khả năng tiếp cận. Bảng hỏi về mức độ yêu thích thực phẩm vì vậy có thể bổ sung thông tin giá trị giúp đánh giá chế độ ăn và dự đoán nguy cơ tử vong. Tuy nhiên, do hạn chế từ phương pháp quan sát, các phát hiện này cần tiếp tục xác thực bằng các dấu ấn sinh học khách quan và đánh giá mối liên quan với bệnh chuyển hóa, tim mạch.