Gan vẫn nhiễm mỡ dù ăn kiêng, tập luyện đều đặn: Sai ở đâu?

Nguồn ảnh: VietnamNet

Dù ăn kiêng, tập thể dục đều đặn, nhiều người vẫn phát hiện gan nhiễm mỡ khi siêu âm. Bác sĩ cảnh báo, muốn cải thiện cần tìm đúng nguyên nhân và đánh giá nguy cơ tổn thương gan, thay vì chỉ cắt giảm chất béo.

Tôi đã ăn kiêng, hạn chế đồ béo và tập thể dục đều đặn nhưng kết quả siêu âm vẫn cho thấy gan nhiễm mỡ. Vì sao tình trạng này chưa cải thiện? Tôi cần điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện thế nào và làm sao biết gan đã bị tổn thương hay xơ hóa chưa? (Lê Văn Phức - Hà Nội).

Bác sĩ Dương Minh Tuấn - Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa thuộc Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tư vấn:

Gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) thường đi kèm tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể sử dụng và dự trữ năng lượng kém hiệu quả. Người mắc đái tháo đường type 2, béo bụng, rối loạn mỡ máu hoặc có yếu tố di truyền có nguy cơ cao hơn.

Đáng chú ý, dù kiêng đồ béo nhưng nếu bạn vẫn thường xuyên uống nước ngọt, trà sữa, nước ép nhiều đường hoặc ăn quá khẩu phần có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, làm mỡ tiếp tục tích tụ trong gan. Người có cân nặng bình thường cũng không loại trừ nguy cơ, đặc biệt khi có nhiều mỡ nội tạng và ít cơ.

Vì vậy, nếu đã ăn uống và tập luyện nhưng gan vẫn nhiễm mỡ, bạn cần cùng bác sĩ đánh giá lại khẩu phần, vòng eo, mức độ vận động, việc sử dụng rượu bia, thuốc đang dùng và các bệnh lý đi kèm.

tap the duc.png — Một số người ăn kiêng, tập nhiều nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ. Ảnh: Magnific.

Bạn nên tăng cường ăn rau xanh, các loại đậu, cá và thực phẩm giàu chất xơ; điều chỉnh khẩu phần tinh bột, hạn chế bánh kẹo, đồ uống có đường và thực phẩm chiên rán; không cần loại bỏ hoàn toàn cơm hay chất béo, mà cần lựa chọn thực phẩm phù hợp và kiểm soát tổng năng lượng.

Về vận động, bạn nên hướng tới tập khoảng 150 phút cường độ vừa mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi, kết hợp bài tập sức mạnh phù hợp. Vận động đều đặn vẫn có thể giúp giảm mỡ gan ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều.

Một lưu ý quan trọng là mức độ gan nhiễm mỡ trên siêu âm không đồng nghĩa với giai đoạn xơ hóa gan. Men gan bình thường cũng chưa đủ để loại trừ tổn thương đáng kể.

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu đánh giá nguy cơ xơ hóa, tính chỉ số FIB-4 hoặc đo độ đàn hồi gan bằng FibroScan khi cần thiết. Người mắc đái tháo đường type 2 càng cần chú ý đánh giá nguy cơ này, ngay cả khi không có triệu chứng bất thường.

Gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng tiến triển thành xơ gan, nhưng nếu viêm và xơ hóa kéo dài có thể đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng. Vì vậy, khi siêu âm vẫn ghi nhận gan nhiễm mỡ dù đã ăn kiêng, tập luyện, người bệnh không nên nản lòng hoặc tự ý dùng thuốc. Điều quan trọng là đánh giá đúng nguyên nhân, xác định mức độ tổn thương và duy trì những thay đổi phù hợp lâu dài.

Nhiều người duy trì chế độ ăn kiêng và tập luyện thể thao đều đặn nhưng kết quả siêu âm vẫn ghi nhận tình trạng gan nhiễm mỡ. Theo Bác sĩ Dương Minh Tuấn thuộc Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa thuộc Bệnh viện Bạch Mai, hiện tượng này bắt nguồn từ tình trạng gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD), thường đi kèm hiện tượng kháng insulin khiến cơ thể tích tụ năng lượng kém hiệu quả. Ngay cả nhóm người có thể trạng bình thường vẫn đối mặt rủi ro cao nếu sở hữu nhiều mỡ nội tạng hoặc ít cơ bắp. Sai lầm phổ biến hiện nay là người bệnh chỉ tập trung kiêng chất béo nhưng lại tiêu thụ nước ngọt, trà sữa, nước ép nhiều đường hoặc nạp khẩu phần vượt mức cần thiết. Tổng năng lượng dư thừa này tiếp tục chuyển hóa thành mỡ tích tụ tại gan, đồng thời người mắc đái tháo đường type 2, béo bụng hay rối loạn mỡ máu cũng gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Chuyên gia khuyến nghị duy trì khoảng 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần kết hợp bài tập sức mạnh, ưu tiên rau xanh, các loại đậu và cá thay vì cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hay chất béo lành mạnh. Đáng chú ý, kết quả chẩn đoán trên siêu âm hay chỉ số men gan ở mức bình thường không đồng nghĩa với việc gan chưa bị tổn thương. Bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định xét nghiệm máu, tính chỉ số FIB-4 hoặc đo độ đàn hồi gan qua FibroScan để xác định chính xác nguy cơ xơ hóa gan. Việc chủ động rà soát toàn diện tiền sử bệnh án, thói quen sinh hoạt và kiên trì điều chỉnh lối sống khoa học là chìa khóa then chốt ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm.