Giảm xóc xe máy gặp vấn đề, vì sao nên bảo dưỡng, thay cả cặp cùng lúc?

Giảm xóc là bộ phận quan trọng trong hệ thống treo xe máy, có nhiệm vụ kiểm soát dao động của lò xo, hạn chế rung lắc khi bánh xe đi qua ổ gà, gờ giảm tốc hoặc những đoạn đường không bằng phẳng. Giảm xóc xe máy còn giúp bánh xe duy trì tiếp xúc với mặt đường, hỗ trợ khả năng kiểm soát phương tiện khi di chuyển.

Hiện nay, tùy thiết kế mỗi mẫu xe có thể sử dụng các bộ giảm xóc khác nhau nhưng phổ biến nhất là giảm xóc trước dạng phuộc ống lồng và giảm xóc sau dạng lò xo kết hợp giảm chấn. Một số mẫu xe tay ga, xe số phổ thông sử dụng hai giảm xóc phía sau, trong khi nhiều mẫu xe máy hiện nay được trang bị giảm xóc sau đơn.

Ảnh: BÁ HÙNG

Giảm xóc xe máy sử dụng tại Việt Nam thường gặp những vấn đề nào?

Trong điều kiện sử dụng tại Việt Nam, hệ thống giảm xóc xe máy thường xuyên phải làm việc trên những tuyến đường có ổ gà, mặt đường gồ ghề, gờ giảm tốc hoặc đường ngập nước. Việc chở thêm người, hành lý và thường xuyên di chuyển qua những đoạn đường xấu cũng có thể khiến hệ thống treo chịu tải lớn hơn. Do đó, theo thời gian sẽ phát sinh những sự cố gây xuống cấp, thậm chí hư hỏng.

Anh Lê Văn Sang, chủ một cửa hàng chuyên bảo dưỡng, sửa chữa xe máy tại phường Cát Lái, TP.HCM cho biết: "Theo thời gian dài sử dụng, giảm xóc có thể xuất hiện một số dấu hiệu xuống cấp phổ biến như chảy dầu ở phuộc trước hoặc giảm xóc sau, phát ra tiếng kêu bất thường. Một vấn đề khác nhiều xe máy thường gặp phải là xe có cảm giác cứng, xóc hơn bình thường, trong khi khả năng hấp thụ rung động giảm".

Người lái có thể nhận thấy xe mất cân bằng khi chở người hoặc vào cua, đặc biệt nếu lực giảm chấn giữa hai bên không còn đồng đều. Tuy nhiên, không phải mọi tiếng kêu hay cảm giác rung lắc đều xuất phát từ giảm xóc. Bạc lót, vòng bi, các khớp liên kết, lốp xe hoặc những bộ phận khác trong hệ thống treo cũng có thể là nguyên nhân. Vì vậy, theo anh Sang khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng nên đưa xe đến cơ sở sửa chữa để kiểm tra trước khi quyết định thay thế.

Ảnh: BÁ HÙNG

Vì sao nên bảo dưỡng cả cặp giảm xóc cùng lúc?

Theo kinh nghiệm của các kỹ thuật viên sửa chữa xe máy, một trong những sai lầm thường gặp của người dùng xe máy khi phát hiện giảm xóc gặp vấn đề hoặc hư hỏng là chỉ tập trung xử lý bên giảm xóc bị chảy dầu hoặc phát ra tiếng kêu, trong khi không kiểm tra tình trạng hoạt động của bên còn lại.

"Đối với xe máy, giảm xóc hai bên thường phối hợp để đỡ tải và kiểm soát dao động của thân xe. Nếu một bên đã xuống cấp nhưng bên còn lại vẫn được giữ nguyên dù có dấu hiệu hao mòn... sẽ khiến khả năng giảm chấn giữa hai bên có thể không đồng đều. Một cái dùng dầu cũ, cái kia dùng dầu mới, một cái dùng gioăng cũ, cái kia dùng gioăng mới… là lý do khiến xe không ổn định và mất cân bằng", anh Sang chia sẻ thêm.

Trong một số tình huống, sự chênh lệch về khả năng giảm chấn còn khiến người lái cảm thấy xe kém chắc chắn khi chuyển hướng hoặc di chuyển trên mặt đường không bằng phẳng. Việc bảo dưỡng hoặc thay thế đồng thời cả cặp giảm xóc giúp kỹ thuật viên đánh giá chính xác hơn tình trạng của toàn bộ hệ thống, từ đó đưa ra phương án xử lý phù hợp. Nếu cả hai bên đều đã hao mòn, việc sửa chữa hoặc thay thế đồng bộ sẽ giúp khả năng giảm chấn cân bằng hơn, thay vì để một bên hoạt động tốt còn bên kia đã suy yếu đáng kể.

Ảnh: BÁ HÙNG

Ngoài yếu tố vận hành, việc kiểm tra cả cặp còn giúp phát hiện sớm những hư hỏng chưa biểu hiện rõ. Chẳng hạn, một bên giảm xóc đã chảy dầu có thể dễ nhận biết bằng mắt thường, nhưng bên còn lại vẫn có thể bị yếu, mòn phớt hoặc suy giảm khả năng giảm chấn mà chưa xuất hiện dấu hiệu rõ rệt.

Dù vậy, không phải trường hợp nào cũng bắt buộc phải thay mới cả hai giảm xóc. Nếu một bên gặp sự cố do nguyên nhân riêng biệt, trong khi bên còn lại vẫn hoạt động tốt và nằm trong giới hạn kỹ thuật, kỹ thuật viên có thể đề xuất sửa chữa riêng. Quyết định cần dựa trên tình trạng thực tế, thiết kế hệ thống treo và khuyến nghị của nhà sản xuất.

"Tùy cấu tạo và tình trạng hư hỏng, quy trình bảo dưỡng giảm xóc có thể bao gồm kiểm tra độ kín, tình trạng dầu giảm chấn, phớt, ty phuộc, lò xo và các chi tiết liên quan. Với những bộ phận có thể phục hồi, kỹ thuật viên sẽ đánh giá khả năng sửa chữa trước khi đề xuất thay mới. Đối với phuộc trước dạng ống lồng, dầu giảm chấn có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tốc độ nén và hồi của hệ thống treo. Dầu cũ, thiếu dầu hoặc rò rỉ có thể khiến khả năng giảm chấn suy giảm. Trong trường hợp ty phuộc bị cong, trầy xước nghiêm trọng hoặc các chi tiết bên trong đã hư hỏng, việc thay thế có thể cần thiết hơn so với chỉ thay dầu hay phớt", anh Sang cho biết thêm.

Ảnh: BÁ HÙNG

Nhìn chung, khi giảm xóc xe máy có dấu hiệu xuống cấp, kiểm tra cả hệ thống và cân nhắc bảo dưỡng đồng bộ là cách giúp người dùng hạn chế chênh lệch khả năng giảm chấn giữa hai bên. Thay vì chỉ lựa chọn phương án sửa chữa có chi phí thấp nhất trước mắt, việc đánh giá đúng tình trạng giảm xóc sẽ giúp xe vận hành ổn định hơn, đồng thời tránh phát sinh chi phí không cần thiết về sau.