Kiểm soát huyết áp ở người lớn tuổi: Bao nhiêu là an toàn?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Huyết áp cao gây nhiều tác động tiêu cực đến tim mạch. Do đó, hạ huyết áp rất cần thiết. Nhưng cũng cần biết rằng không phải lúc nào hạ huyết áp cũng mang lại lợi ích như nhau ở mọi người, đặc biệt là người lớn tuổi.

Khi tuổi tác tăng lên, các động mạch lớn có xu hướng cứng hơn và kém đàn hồi. Hệ quả là khiến huyết áp tăng cao. Huyết áp cao kéo dài làm tăng áp lực lên thành mạch và khiến tim phải hoạt động nhiều hơn, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).

Tình trạng này sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh mạch vành, suy tim và tổn thương thận. Kiểm soát huyết áp giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Lợi ích khi đưa huyết áp tâm thu về dưới 120 mmHg

Một nghiên cứu công bố trên chuyên san JAMA đã phân tích dữ liệu thu thập từ hơn 2.600 người tuổi từ 75 trở lên, có huyết áp cao nhưng không mắc tiểu đường. Kết quả cho thấy kiểm soát huyết áp tốt, trong đó huyết áp tâm thu dưới 120 mmHg mang lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn nhóm kiểm soát huyết áp ở dưới mức 140 mmHg. Cụ thể, nhóm kiểm soát dưới 120 mmHg có nguy cơ gặp các biến cố tim mạch như đau tim, đột quỵ, suy tim cấp thấp hơn 34% so với nhóm còn lại.

Cảnh báo nguy cơ tụt huyết áp tư thế đứng

Dù vậy, các chuyên gia lưu ý điều này không đồng nghĩa với việc cần đưa huyết áp về mức càng thấp càng tốt. Ở người lớn tuổi, cơ thể điều chỉnh huyết áp chậm hơn khi thay đổi tư thế. Khi đứng dậy đột ngột sau khi ngồi hoặc nằm lâu, máu có xu hướng dồn xuống phần dưới cơ thể. Nếu cơ chế điều hòa phản ứng không kịp, huyết áp sẽ giảm tạm thời khiến người bệnh choáng váng, chóng mặt, nhìn mờ hoặc thậm chí ngất xỉu - đây gọi là hiện tượng hạ huyết áp tư thế.

Bên cạnh đó, một số loại thuốc hạ huyết áp cũng có thể góp phần gây chóng mặt hoặc tụt huyết áp ở những người nhạy cảm. Vì vậy, bác sĩ cần xem xét kỹ loại thuốc, liều dùng, bệnh nền và biểu hiện thực tế để điều chỉnh phác đồ phù hợp cho từng bệnh nhân.

Lời khuyên theo dõi huyết áp an toàn tại nhà

Để quá trình điều trị đạt hiệu quả cao và hạn chế tác dụng phụ, người lớn tuổi nên lưu ý:

Đo huyết áp đúng tư thế: Ngồi nghỉ yên lặng khoảng 5 phút trước khi đo, giữ lưng có điểm tựa, 2 bàn chân đặt bằng phẳng trên sàn và cánh tay được đỡ ngang mức tim.
Thường xuyên trao đổi với bác sĩ: Nếu thường xuyên bị choáng váng khi đứng lên, người bệnh cần thông báo với bác sĩ để được đo huyết áp ở các tư thế nằm, ngồi và đứng, đồng thời kiểm tra lại danh mục thuốc cũng như tình trạng mất nước.
Không tự ý ngưng hay giảm liều thuốc: Tuyệt đối không tự ý ngừng sử dụng thuốc hoặc giảm liều chỉ vì một vài lần đo thấy chỉ số thấp. Nếu xuất hiện triệu chứng ngất xỉu, chóng mặt kéo dài hoặc suy yếu cơ thể sau khi điều chỉnh thuốc, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để kiểm tra, theo Healthline.

Quá trình lão hóa khiến các động mạch lớn trở nên xơ cứng và giảm độ đàn hồi, dẫn đến tình trạng huyết áp tăng cao kéo dài. Tình trạng này gia tăng áp lực lên thành mạch cùng tim, làm tăng nguy cơ suy tim, tổn thương thận, bệnh mạch vành và đột quỵ theo chuyên trang Healthline (Mỹ). Vì vậy, việc can thiệp kiểm soát chỉ số huyết áp là giải pháp thiết yếu nhằm giảm thiểu các biến chứng tim mạch nguy hiểm ở người cao tuổi. Một nghiên cứu trên chuyên san JAMA thực hiện trên hơn 2.600 người từ 75 tuổi trở lên không mắc tiểu đường cho thấy việc kiểm soát huyết áp tâm thu xuống dưới 120 mmHg mang lại hiệu quả vượt trội so với mốc dưới 140 mmHg. Cụ thể, nhóm duy trì ngưỡng dưới 120 mmHg ghi nhận tỷ lệ gặp các biến cố như đau tim, đột quỵ và suy tim cấp thấp hơn 34%. Tuy nhiên, giới chuyên môn lưu ý người bệnh không nên hạ huyết áp quá mức vì cơ chế tự điều hòa ở người già thường phản ứng chậm hơn trước các thay đổi tư thế đột ngột. Hiện tượng máu dồn xuống thân dưới khi đứng dậy nhanh dễ gây tụt huyết áp tư thế, dẫn tới chóng mặt, mờ mắt hoặc ngất xỉu, đặc biệt khi dùng các loại thuốc hạ áp nhạy cảm. Do đó, người bệnh cần nghỉ ngơi 5 phút trước khi đo tại nhà, đặt tay ngang tim và giữ bàn chân bằng phẳng trên sàn. Đồng thời, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc giảm liều thuốc mà cần trao đổi ngay với bác sĩ khi xuất hiện dấu hiệu bất thường để được điều chỉnh phác đồ phù hợp.