Hôm 3/11, đại diện Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM cho biết bệnh nhân nhập Khoa Cấp cứu sau một ngày đau bụng, buồn nôn, sốt cao và khó thở. Người bệnh có nhiều bệnh nền và phải dùng nhiều loại thuốc mỗi ngày. Kết quả chụp CT bụng gợi ý thủng đại tràng do dị vật.
Trong cuộc mổ cấp cứu, phẫu thuật viên phát hiện một viên thuốc còn nguyên vỉ với cạnh sắc nhọn đã đâm xuyên đại tràng, tạo ổ áp xe và nhiễm khuẩn nặng. Dù được phẫu thuật, dùng kháng sinh, thở máy và lọc máu liên tục, bệnh nhân vẫn diễn tiến sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan rồi không qua khỏi. Cả người bệnh lẫn người nhà trước đó đều không hay biết viên thuốc bị nuốt cả vỉ từ thời điểm nào.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Từ tháng 1/2025 đến tháng 8/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghi nhận 9 ca nuốt nhầm viên thuốc còn nguyên vỉ phải nội soi hoặc phẫu thuật can thiệp. Trong đó, 8 ca được nội soi gắp dị vật khi vỉ thuốc mắc kẹt tại thực quản; một ca 66 tuổi bị xuyên thủng ruột non phải mổ cắt đoạn ruột. Bệnh nhân này cũng hoàn toàn không nhớ mình đã nuốt cả vỉ cho đến khi xem hình ảnh dị vật sau mổ, may mắn hồi phục và xuất viện sau 5 ngày.
ThS.DS Nguyễn Quan Như Hảo, Khoa Dược, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết vỉ thuốc cấu tạo từ phần nhựa giữ viên thuốc và màng nhôm. Thói quen cắt vỉ thành từng ô nhỏ để chia sẵn vô tình tạo ra các góc nhọn sắc. Khi nuốt vào, vỉ thuốc có thể mắc ở thực quản hoặc trôi xuống dạ dày, ruột, cứa rách và làm thủng ống tiêu hóa. Khi thủng ruột, dịch và vi khuẩn thoát ra ngoài gây viêm phúc mạc, áp xe, nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến sốc và suy đa cơ quan.
Đáng nói, người bệnh thường không biết mình đã nuốt dị vật. Triệu chứng thường xuất hiện muộn, dễ nhầm sang bệnh khác. Mảnh vỉ thuốc đôi khi không cản quang rõ trên phim X-quang hoặc CT, gây khó khăn cho việc chẩn đoán.
Dị vật vỉ thuốc được phát hiện qua nội soi. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Nguy cơ tai nạn này tăng cao ở người cao tuổi dùng nhiều thuốc hằng ngày, mắt kém, run tay, đeo hàm giả, suy giảm trí nhớ hoặc có thói quen uống nhiều viên cùng lúc. Việc cắt rời từng ô thuốc cũng khiến người già dễ nhầm giữa viên đã bóc và viên còn nguyên.
Chuyên gia khuyến cáo, khi đã hoặc nghi ngờ nuốt phải thuốc còn nguyên vỉ, người bệnh cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức, kể cả khi chưa có biểu hiện bất thường. Đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu: nuốt đau, khó nuốt, đau ngực, đau bụng, buồn nôn, sốt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu. Trường hợp khó thở, nghẹt thở, lơ mơ hay bất tỉnh cần gọi cấp cứu 115 ngay.
Trong lúc chờ hỗ trợ y tế, tuyệt đối không móc họng gây nôn, không nuốt cơm hay chuối để "đẩy" dị vật vì cạnh sắc sẽ làm rách thêm ống tiêu hóa. Bệnh nhân không tự ý uống thuốc nhuận tràng, thuốc giảm đau hay hạ sốt để nằm theo dõi tại nhà. Nếu tiện, nên mang theo phần vỉ còn lại, vỉ thuốc cùng loại hoặc đơn thuốc đang dùng để bác sĩ đối chiếu, song không được vì tìm kiếm mà làm chậm trễ thời gian cấp cứu.
Để phòng ngừa, người bệnh cần tuân thủ nguyên tắc 4 bước "Nhìn - Bóc - Kiểm - Uống":
-
Nhìn: Chuẩn bị thuốc ở nơi đủ sáng; đối chiếu đúng thuốc, liều lượng và thời điểm uống.
-
Bóc: Lấy viên thuốc hoàn toàn ra khỏi vỉ bao bì; tuyệt đối không đưa cả ô vỉ vào miệng để cắn, ngậm hay mút.
-
Kiểm: Quan sát kỹ lại lần nữa để đảm bảo không còn dính mảnh nhựa hoặc màng nhôm.
-
Uống: Uống thuốc với nước theo đúng chỉ dẫn y khoa.
Đối với người cao tuổi, thị lực kém hoặc suy giảm trí nhớ, người thân cần chủ động phân chia, kiểm tra từng viên và giám sát trực tiếp lúc uống. Nếu dùng hộp chia thuốc, cần tham khảo ý kiến dược sĩ vì một số loại thuốc không được tháo khỏi bao bì trước. Với trường hợp thường xuyên bị sặc, ho hoặc khó nuốt, gia đình nên báo với bác sĩ để có hướng điều chỉnh dạng dùng phù hợp.
Mỹ Ý