Kết quả điều tra toàn quốc về các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm của Bộ Y tế năm 2021 cho thấy khoảng 22% người trưởng thành Việt Nam thiếu hoạt động thể lực. Tỷ lệ này ở nam giới là 16% và nữ giới 28%.
Tình trạng ít vận động cũng đáng chú ý ở trẻ em, thanh thiếu niên. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tại Việt Nam, 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai từ 11 đến 17 tuổi chưa vận động đủ 60 phút mỗi ngày.
Trên toàn cầu, WHO ước tính khoảng 31% người trưởng thành và 80% thanh thiếu niên chưa đạt mức hoạt động thể chất được khuyến nghị.
Bên cạnh đó, điều tra của Bộ Y tế năm 2021 ghi nhận tỷ lệ thừa cân, béo phì ở người trưởng thành Việt Nam là 15,6%. Tỷ lệ này ở khu vực thành thị lên tới 21,3%, so với 12,6% ở nông thôn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Học sinh được khuyến khích rèn luyện theo sở thích cá nhân thông qua các câu lạc bộ thể dục thể thao đa dạng (Ảnh: PATH).
Ít vận động kéo theo nhiều nguy cơ sức khỏe
Từ lớp học đến văn phòng, thời gian ngồi kéo dài đang trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống hiện đại. Trẻ em dành nhiều thời gian cho thiết bị điện tử, trong khi người trưởng thành có thể ngồi hàng giờ để làm việc, di chuyển hoặc giải trí.
Thiếu hoạt động thể chất không chỉ liên quan đến cân nặng. Vận động thường xuyên giúp nâng cao sức khỏe thể chất, đồng thời góp phần phòng ngừa nhiều bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Hoạt động thể chất cũng có liên quan đến sức khỏe tinh thần, khả năng nhận thức và quá trình lão hóa. Nhiều nghiên cứu cho thấy vận động thường xuyên có thể giúp giảm các triệu chứng lo âu, trầm cảm, cải thiện tâm trạng và giấc ngủ.
Với trẻ em và thanh thiếu niên, việc thiếu vận động đi cùng thời gian sử dụng thiết bị điện tử kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, hành vi và sức khỏe tinh thần.
Các vấn đề sức khỏe tinh thần đang là thách thức ở nhiều quốc gia. WHO nhận định lo âu, trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, khả năng học tập và năng suất lao động.
Tại Việt Nam, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) cho biết tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên gặp các vấn đề sức khỏe tinh thần phổ biến dao động từ 8% đến 29%.
Chỉ vài phút vận động cũng đáng giá
Trong bối cảnh đó, vận động thể chất là một giải pháp tương đối đơn giản và dễ tiếp cận nhưng thường bị xem nhẹ.
TS.BS Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu của tổ chức y tế toàn cầu PATH, cho biết vận động và thể thao mang lại lợi ích cho sức khỏe ở mọi lứa tuổi. Đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên, vận động không chỉ giúp tăng cường thể chất mà còn tạo cơ hội vui chơi, kết nối, xây dựng sự tự tin và hình thành thói quen tích cực từ sớm.
Việc vận động không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bài tập cường độ cao. Đó có thể là đi bộ thêm vài phút, chơi cầu lông cùng bạn bè, đạp xe với gia đình hoặc tham gia một hoạt động thể thao tại trường học và cộng đồng.
WHO và Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) cũng thúc đẩy chiến dịch Let's Move, khuyến khích mọi người dành thời gian vận động mỗi ngày. Thông điệp của chiến dịch nhấn mạnh rằng ngay cả những khoảng thời gian vận động ngắn cũng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe thể chất và tinh thần.
Tại Việt Nam, Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng do IOC và WHO khởi xướng hướng tới tạo môi trường khuyến khích người dân vận động thường xuyên, an toàn và vui vẻ.
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10 năm nay có chủ đề “Lived experiences heard: real voices, real change” (Lắng nghe trải nghiệm, tạo nên đổi thay), nhấn mạnh việc lắng nghe những người có trải nghiệm thực tế về vấn đề sức khỏe tâm thần và đưa tiếng nói của họ vào quá trình xây dựng dịch vụ, chính sách.