Sữa nguyên kem hay sữa tách béo: Nghiên cứu mới chỉ ra điều bất ngờ

Phát hiện mới về tác động của chất béo trong sữa

Một nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng của các nhà khoa học thuộc Đại học Toronto, Canada, được công bố trên The Journal of Nutrition năm 2026, đã xem xét tác động của các sản phẩm từ sữa nguyên kem đối với cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.

Nghiên cứu được thực hiện trong 12 tuần trên 74 người trưởng thành thừa cân hoặc béo phì, có độ tuổi trung bình khoảng 36 tuổi. Những người tham gia được chia thành ba nhóm với lượng sản phẩm từ sữa và mức năng lượng khác nhau.

Nhóm thứ nhất tiêu thụ 3 khẩu phần sản phẩm từ sữa nguyên kem mỗi ngày, đồng thời được điều chỉnh lượng calo từ các thực phẩm khác để duy trì tổng năng lượng. Nhóm thứ hai sử dụng lượng sản phẩm từ sữa nguyên kem tương tự nhưng không hạn chế năng lượng. 

Nhóm đối chứng tiêu thụ tối đa một khẩu phần sản phẩm từ sữa ít béo mỗi ngày, kết hợp chế độ giảm 500kcal.

Kết thúc quá trình theo dõi, nhóm nghiên cứu không ghi nhận sự khác biệt đáng kể nào trong việc tiêu thụ sữa nguyên kem đối với vòng eo, khối lượng mỡ, khối lượng cơ thể không mỡ, chuyển hóa năng lượng lúc nghỉ hay cholesterol máu lúc đói.

Đáng chú ý, ở nhóm dùng 3 khẩu phần sữa nguyên kem không hạn chế năng lượng, chỉ số huyết áp tâm thu còn ghi nhận mức giảm trung bình 2,7mmHg.

Theo nhóm nghiên cứu, kết quả cho thấy các sản phẩm từ sữa nguyên kem có thể được đưa vào chế độ ăn mà không nhất thiết làm tăng cân hoặc gây những thay đổi bất lợi đối với một số chỉ số chuyển hóa trong thời gian nghiên cứu.

Tuy nhiên, nghiên cứu có quy mô nhỏ và chỉ kéo dài 12 tuần. Vì vậy, kết quả chưa thể chứng minh sữa nguyên kem giúp giảm cân hay xác định tác động lâu dài đối với nguy cơ bệnh tim mạch và các bệnh chuyển hóa.

Khác biệt dinh dưỡng trong từng loại sữa

Sự khác biệt giữa sữa nguyên kem, sữa ít béo và sữa tách béo chủ yếu nằm ở hàm lượng chất béo tự nhiên và mức năng lượng cung cấp.

Theo số liệu được dẫn trong nghiên cứu, 200ml sữa nguyên kem cung cấp khoảng 132kcal và 4,7g chất béo bão hòa. Với cùng dung tích, sữa ít béo cung cấp khoảng 100kcal và hơn 2g chất béo bão hòa, trong khi sữa tách béo chứa khoảng 74kcal và dưới 1g chất béo bão hòa.

Chuyên gia dinh dưỡng Grace Kingswell cho rằng giá trị dinh dưỡng của sữa không nên được đánh giá chỉ dựa trên hàm lượng chất béo và năng lượng.

Theo bà, chất béo hỗ trợ cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K. Những vi chất này tham gia nhiều chức năng quan trọng, bao gồm duy trì thị lực, hỗ trợ hệ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe xương.

Chất béo cũng có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, qua đó kéo dài cảm giác no. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa sữa nguyên kem có thể được sử dụng với lượng không giới hạn. Tổng năng lượng và lượng chất béo bão hòa trong toàn bộ khẩu phần vẫn cần được cân nhắc.

Việc loại bỏ một phần chất béo cũng không làm giảm hàm lượng protein và canxi. Hai thành phần này chủ yếu tập trung ở phần không chứa chất béo của sữa nên mức chênh lệch giữa sữa nguyên kem, ít béo và tách béo tương đối nhỏ.

Canxi đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cấu trúc và mật độ xương, đồng thời tham gia quá trình co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu.

Phân tích dữ liệu của 542.778 phụ nữ tại Anh cho thấy, mỗi 300mg canxi tăng thêm trong khẩu phần hằng ngày có liên quan với nguy cơ ung thư đại trực tràng thấp hơn khoảng 17%. 

Việc tiêu thụ thêm khoảng 200g sữa bò mỗi ngày cũng có liên quan với nguy cơ mắc bệnh thấp hơn khoảng 14%.

Các nhà nghiên cứu cho rằng một trong những cơ chế có thể liên quan đến khả năng canxi gắn với axit mật và axit béo tự do trong đại tràng, qua đó hạn chế tác động của các hợp chất này lên niêm mạc ruột.

Khảo sát trên 357.568 người thuộc dữ liệu ngân hàng sinh học UK Biobank tại Anh trong thời gian theo dõi trung bình 13,5 năm ghi nhận những cá nhân duy trì thói quen uống sữa ít béo có tỷ lệ chẩn đoán trầm cảm thấp hơn 12% và nguy cơ lo âu thấp hơn 10% so với nhóm không uống sữa.

Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng tryptophan, một axit amin tham gia quá trình tổng hợp serotonin, có thể đóng vai trò nhất định. Serotonin liên quan đến điều hòa tâm trạng, giấc ngủ và cảm giác thèm ăn.

Không có loại sữa tốt nhất cho tất cả mọi người

Các chuyên gia y tế cho rằng không có một loại sữa nào phù hợp tối ưu với tất cả mọi người.

Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, có chế độ ăn cân đối và mức vận động phù hợp, sữa nguyên kem có thể là nguồn cung cấp năng lượng, protein, canxi và các vitamin tan trong chất béo. 

Kết quả nghiên cứu mới cũng cho thấy việc sử dụng sản phẩm từ sữa nguyên kem với lượng phù hợp không nhất thiết dẫn đến tăng cân trong thời gian ngắn.

Trong khi đó, những người cần kiểm soát tổng năng lượng khẩu phần hoặc hạn chế chất béo bão hòa có thể ưu tiên sữa ít béo hoặc tách béo. 

Với người có bệnh tim mạch, rối loạn lipid máu hoặc các bệnh lý chuyển hóa, việc lựa chọn loại sữa cần được đặt trong tổng thể chế độ ăn và khuyến nghị của nhân viên y tế.

Do đó, hàm lượng chất béo không phải tiêu chí duy nhất để đánh giá một loại sữa. Việc lựa chọn cần dựa trên tổng năng lượng khẩu phần, nhu cầu dinh dưỡng, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe của từng người.