Kiêng cơm để giảm cân, giảm xong ăn lại: Điều bất ngờ xảy ra

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Nhiều người cắt giảm mạnh cơm, các thực phẩm giàu tinh bột để giảm cân, nhưng sau khi đạt mục tiêu lại quay về chế độ ăn nhiều carb. Nghiên cứu mới cho thấy sự thay đổi này có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể.

Chế độ ăn ít tinh bột (carb) như cơm, bánh mì khá phổ biến trong giảm cân và cải thiện chuyển hóa. Tuy nhiên, đây là chế độ ăn khó duy trì lâu dài. Khi đạt được cân nặng mong muốn, nhiều người có xu hướng ăn lại nhiều tinh bột.

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Cell Press Blue đã phát hiện một hệ quả đáng chú ý có thể xảy ra khi cơ thể chuyển từ chế độ ăn rất ít carb sang chế độ ăn nhiều tinh bột.

Các nhà khoa học từ Trường Y Langone Health thuộc Đại học New York (Mỹ) dẫn đầu thử nghiệm trên 54 người thừa cân, béo phì, độ tuổi từ 18 - 50. Những người tham gia không mắc bệnh tim mạch hoặc tiểu đường.

Trong giai đoạn khởi động, tất cả người tham gia đều áp dụng chế độ ăn rất ít carb. Họ được cung cấp các bữa ăn được thiết kế để tạo mức thâm hụt calo 40%, nhằm mục đích giảm cân.

Sau khi giảm khoảng 15% trọng lượng cơ thể, những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành 3 nhóm và áp dụng các chế độ ăn khác nhau trong 10 tuần:

Duy trì chế độ ăn rất ít carb.
Chuyển sang chế độ ăn nhiều carb, trong đó 20% năng lượng đến từ tinh bột ngũ cốc tinh chế.
Chuyển sang chế độ ăn nhiều carb, trong đó 20% năng lượng đến từ đường bổ sung.

Hai nhóm ăn nhiều carb có cùng tỷ lệ dinh dưỡng, gồm 57% carbohydrate, 25% chất béo và 18% protein.

Ăn lại nhiều tinh bột có thể kích hoạt phản ứng viêm

Kết quả cho thấy việc quay lại chế độ ăn nhiều carb có thể dẫn đến những thay đổi đáng chú ý đối với sức khỏe.

Cụ thể, xét nghiệm máu ở khoảng 40 người tham gia cho thấy chế độ ăn giàu tinh bột kích hoạt mạnh các dấu hiệu viêm so với 2 nhóm còn lại.

Tình trạng này đi kèm với sự gia tăng nồng độ adipsin trong máu và hoạt động của một số tế bào miễn dịch, gồm tế bào T CD4+ và bạch cầu trung tính.

Để kiểm chứng thêm, các nhà nghiên cứu tiến hành thí nghiệm trên chuột được cho ăn maltodextrin có nguồn gốc từ tinh bột sau khi nhịn ăn. Kết quả cũng ghi nhận hoạt động của hệ miễn dịch gia tăng.

Đáng chú ý, các dấu hiệu viêm tăng cao này có thể liên quan đến tình trạng viêm mạn tính, vốn có mối liên hệ với béo phì, bệnh tim mạch và ung thư, theo trang tin khoa học ScienceAlert.

Vì sao ăn lại nhiều carb có thể làm tăng viêm?

Các nhà nghiên cứu cho rằng một trong những nguyên nhân có thể nằm ở sự gia tăng nhanh của đường huyết sau khi ăn.

Đặc biệt, ngũ cốc tinh chế có chỉ số đường huyết cao, có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau bữa ăn. Sự gia tăng đột ngột này được cho là có thể kích hoạt hệ thống bổ thể - một thành phần quan trọng của hệ miễn dịch - từ đó thúc đẩy thêm các con đường gây viêm.

Phát hiện trên cho thấy vấn đề không đơn giản là “ăn cơm hay không ăn cơm”, mà còn liên quan đến loại carbohydrate, mức độ chế biến và sự thay đổi đột ngột trong chế độ ăn.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cần được tiếp tục kiểm chứng ở các nhóm đối tượng lớn hơn và trong thời gian dài hơn để xác định rõ tác động của việc chuyển từ chế độ ăn rất ít carb sang chế độ ăn nhiều carb đối với sức khỏe lâu dài.

Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Cell Press Blue cảnh báo việc chuyển đột ngột từ chế độ ăn cắt giảm tinh bột sang ăn nhiều carbohydrate có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể. Cuộc thử nghiệm được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Trường Y Langone Health, Đại học New York trên 54 người thừa cân, béo phì trong độ tuổi từ 18 đến 50. Sau khi giảm trung bình 15% trọng lượng cơ thể nhờ thâm hụt calo, những người tham gia được phân chia áp dụng các chế độ dinh dưỡng khác nhau trong vòng 10 tuần. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy nhóm quay lại ăn nhiều tinh bột từ ngũ cốc tinh chế hoặc đường bổ sung xuất hiện sự gia tăng mạnh các dấu hiệu viêm so với nhóm duy trì ăn ít carb. Tình trạng này đi kèm với sự gia tăng nồng độ adipsin cùng hoạt động của các tế bào miễn dịch như tế bào T CD4+ và bạch cầu trung tính. Các nhà khoa học lưu ý rằng hiện tượng gia tăng dấu hiệu viêm có nguy cơ dẫn đến viêm mạn tính, yếu tố liên quan trực tiếp tới béo phì, bệnh tim mạch và ung thư. Nguyên nhân của phản ứng này được cho là xuất phát từ hiện tượng đường huyết tăng đột ngột sau khi tiêu thụ các loại carbohydrate tinh chế có chỉ số đường huyết cao. Sự gia tăng nhanh chóng của đường huyết sẽ kích hoạt hệ thống bổ thể trong hệ miễn dịch, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ các con đường gây viêm. Phát hiện này chỉ ra rằng tác động sức khỏe phụ thuộc lớn vào loại tinh bột, mức độ chế biến và tốc độ thay đổi khẩu phần ăn của mỗi cá nhân.