Thói quen sinh hoạt sai lầm cùng tâm lý căng thẳng đang gián tiếp tàn phá giấc ngủ của mọi lứa tuổi. BSCKII. Đoàn Văn Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa Khoa Đức Giang (Hà Nội) cho biết, những thói quen sinh hoạt tưởng chừng như vô hại hằng ngày chính là nguyên nhân hàng đầu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của cả người cao tuổi lẫn giới trẻ.
Ở nhóm người cao tuổi, tình trạng rối loạn giấc ngủ thường xuất phát từ lối sống sinh hoạt thiếu giờ giấc chuẩn mực. Nhiều cụ ông, cụ bà có thói quen tương đối tự do, khi không phải giờ ngủ thì lại ngủ và lúc cần thức lại nằm nghỉ.
Việc thường xuyên tắt đèn hoặc sống trong những căn phòng thiếu ánh sáng ban ngày cũng làm gián đoạn nhịp sinh học tự nhiên. Một số cụ vì muốn tiết kiệm điện hoặc do bị đục thủy tinh thể gây lóa mắt nên thích ở trong tối để cảm thấy dễ chịu hơn.
“Tuy nhiên, môi trường ít ánh sáng lại khiến tuyến tùng dưới đồi kích thích tiết ra chất gây buồn ngủ. Càng tối thì chất này tiết ra càng nhiều, khiến các cụ luôn rơi vào trạng thái lơ mơ suốt ngày. Trạng thái nửa tỉnh nửa ngủ kéo dài vào ban ngày khiến việc đi vào giấc ngủ ban đêm trở nên vô cùng khó khăn”, bác sĩ Phúc nói.
Bên cạnh đó, thói quen nghỉ trưa không đúng cách cũng là nguyên nhân phổ biến gặp ở cả người trẻ lẫn người già. Thời gian nghỉ trưa hợp lý chỉ nên kéo dài từ 30 phút đến 1,5 giờ.
Trong khoảng thời gian này, dù ngủ được hay không ngủ được thì khi hết giờ vẫn bắt buộc phải dậy. Việc cố nằm trằn trọc, lơ mơ quá thời gian quy định chính là yếu tố cốt lõi khiến buổi tối rất khó ngủ. Đây cũng được coi là nguyên nhân gây mất ngủ phổ biến nhất ở người cao tuổi hiện nay.
Thiết bị điện tử, thủ phạm gây mất ngủ ở giới trẻ
Đối với giới trẻ, theo các chuyên gia nguyên nhân mất ngủ lại đến từ thói quen lạm dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ.
Theo đó, sau khi vệ sinh cá nhân xong, thay vì tắt điện đi ngủ đúng giờ, nhiều người lên giường và bắt đầu lướt các mạng xã hội như Facebook, TikTok hay Zalo. Tình trạng này khiến bộ não luôn trong trạng thái tỉnh táo, khó đi vào giấc ngủ cũng như khó giữ được giấc ngủ sâu.
Chị Nguyễn Thị M., 28 tuổi (Hà Nội) đến khám trong tình trạng kiệt sức vì mất ngủ kéo dài hơn nửa năm. Ban ngày làm việc văn phòng căng thẳng, buổi tối chị M. thường có thói quen nằm lướt TikTok và Facebook đến 1-2h.
Dần dần, chị rơi vào trạng thái trằn trọc, không thể đi vào giấc ngủ nếu không có điện thoại. Tình trạng này kéo dài làm chị M. luôn mệt mỏi, suy nhược thần kinh và xuất hiện các dấu hiệu lo âu trầm trọng.
“Hiện tượng thường xuyên tỉnh giấc lúc 2-3h và không thể ngủ lại được là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng của tình trạng rối loạn chu kỳ thức ngủ. Mất ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với rối loạn lo âu và trầm cảm. Khi ngủ được, mọi sinh hoạt và tâm lý đều diễn ra trôi chảy. Ngược lại, khi mất ngủ, con người bắt buộc phải thức và tâm trí liên tục suy nghĩ tiêu cực", bác sĩ Phúc nhấn mạnh.
Ngoài ra, những người bị rối loạn chu kỳ thức - ngủ thường có giấc ngủ không đủ sâu nên rất dễ tỉnh giấc so với bình thường. Thậm chí có những trường hợp đi ngủ đòi hỏi không gian thật sự yên tĩnh, chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng làm họ tỉnh giấc và không thể ngủ lại.
Để cải thiện tình trạng này, bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện tốt việc vệ sinh giấc ngủ. Bản thân người bệnh cần giữ vệ sinh sạch sẽ, phòng ốc đảm bảo yên tĩnh, ngăn nắp và có độ thơm tho phù hợp để tạo không gian thư giãn tốt nhất. Khi gặp phải tình trạng thường xuyên thức giấc lúc 2-3h và trằn trọc không ngủ lại được, người bệnh nên chủ động đi khám sớm để bác sĩ tìm ra nguyên nhân và điều trị kịp thời.
“Việc bỏ qua các dấu hiệu mất ngủ có thể dẫn đến những hậu quả rất nghiêm trọng như rối loạn lo âu và trầm cảm, đặc biệt ở giới trẻ. Đáng chú ý, tỷ lệ mắc bệnh này ở phụ nữ cao gấp 3 lần so với nam giới (cứ 1 nam giới bị thì có 3 nữ giới mắc)”, bác sĩ Phúc cảnh báo.