Tại buổi giám sát của thường trực HĐND TPHCM trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP) trên địa bàn thành phố, diễn ra ngày 19/8, ông Nguyễn Văn Tuân, Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội (HĐND TPHCM) cho biết, đến nay Đoàn giám sát đã nhận được 84 báo cáo của các địa phương, sở, ban ngành và các khu chế xuất, khu công nghiệp, chợ đầu mối, cũng như công ty cung ứng suất ăn công nghiệp.
Buổi giám sát công tác quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn TPHCM (Ảnh: Phóng viên).
Nhiều khó khăn để đảm bảo an toàn thực phẩm cho 14 triệu dân
Qua tổng hợp dữ liệu, Đoàn giám sát ghi nhận các địa phương và đơn vị cơ sở đang đối mặt với 5 nhóm khó khăn, vướng mắc lớn.
Nhóm số 1, áp lực quá tải địa bàn sau khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính. TPHCM mới có hơn 14 triệu dân, nhiều phường có dân số 100.000-150.000 dân. Nhưng nhân lực quản lý mỏng và chủ yếu là kiêm nhiệm, dẫn đến quá tải nghiêm trọng, không đủ thời gian đi kiểm tra thực địa.
Theo thống kê, có ít nhất 35 địa phương phản ánh khó khăn này, như phường An Đông, phường Hòa Bình, phường Phú Lâm, phường Tây Thạnh, xã Thái Mỹ, xã Thạnh An, xã Cần Giờ, phường Thủ Đức, phường Thông Tây Hội…
Nhóm số 2, thiếu hụt trang thiết bị kỹ thuật, dụng cụ kiểm tra nhanh (test kit) tại hiện trường.
Nhóm số 3, đặc thù loại hình kinh doanh thức ăn đường phố, hàng rong, xe đẩy là tính di biến động rất lớn. Các cơ sở nhỏ lẻ, hàng rong xung quanh cổng trường, chợ truyền thống thường xuyên di chuyển, thay đổi chủ hộ, đổi mặt hàng hoặc hoạt động ngoài giờ hành chính (sáng sớm, đêm muộn), gây rất nhiều khó khăn cho việc thống kê, quản lý.
Nhóm số 4, khó khăn trong kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào và thói quen tiêu dùng dễ dãi, tâm lý chuộng "tiện lợi, giá rẻ" khiến người dân chấp nhận ăn uống tại các quán vỉa hè không đảm bảo vệ sinh.
Nhóm số 5, chưa có hướng dẫn thống nhất về quy trình, biểu mẫu phân cấp, ủy quyền và chế tài xử lý, nên cấp xã và cơ quan chuyên ngành đôi lúc còn lúng túng.
Người dân mua thức ăn bán rong trên địa bàn TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).
Từ thực tế trên, các địa phương kiến nghị tăng cường nhân sự, bổ sung biên chế hoặc bố trí công chức chuyên trách ATTP cấp xã/phường; thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ thanh tra, hậu kiểm chuyên ngành.
Bên cạnh đó, nhiều địa phương kiến nghị thành phố trang bị phương tiện kỹ thuật, dụng cụ xét nghiệm test nhanh tại chỗ và hỗ trợ kinh phí hoạt động; đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông dùng chung; hướng dẫn chi tiết quy trình phân cấp, phân quyền và ủy quyền hành chính.
Hàng loạt nội dung được đề nghị làm rõ
Bên cạnh đó, qua quá trình khảo sát, giám sát thực tế tại các địa bàn, Đoàn cũng ghi nhận hàng loạt nội dung đề nghị UBND TPHCM xem xét và chỉ đạo.
Thứ nhất, đề nghị làm rõ chất lượng, nguồn gốc và độ tin cậy của các kit test nhanh được sử dụng trong công tác kiểm tra, giám sát ATTP; trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong việc kiểm soát chất lượng kit test; bố trí nguồn kinh phí mua kit test nhanh.
Thứ hai, đề nghị làm rõ việc xây dựng, kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý ATTP. Thứ ba, đề nghị có bộ tiêu chí chung về tiêu chuẩn đối với bếp ăn. Thứ tư, có hướng dẫn cụ thể việc thu thuế đối với suất ăn bán trú của học sinh, vì hiện nay tồn tại hình thức một suất ăn chịu hai đầu thuế.
Thứ năm, đề nghị làm rõ việc quy hoạch, tổ chức và quản lý các cơ sở giết mổ công nghiệp, thủ công trên địa bàn thành phố, đặc biệt lưu ý các cơ sở giết mổ lậu.
Thứ sáu, có đánh giá việc triển khai sàn giao dịch thịt heo, phát triển vùng rau an toàn, tổ chức sơ chế tại nguồn và kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung nhằm tăng cường khả năng truy xuất, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng thực phẩm.
Thứ bảy, làm rõ việc xác định, quản lý và điều chỉnh giá thuê gian hàng tại các chợ đầu mối. Thứ tám, đề nghị làm rõ việc cấp, cấp lại Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đối với các trường hợp có thay đổi về mã số.
Thịt heo kinh doanh tại chợ đầu mối (Ảnh: Phóng viên).
Thứ chín, làm rõ công tác bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn khu vực xung quanh các chợ đầu mối, chợ truyền thống; trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, đơn vị và địa phương trong quản lý các khu vực này.
Thứ mười, đánh giá công tác bảo đảm vệ sinh môi trường, thu gom và xử lý rác thải, nước thải tại các chợ đầu mối, chợ truyền thống theo quy chuẩn.
Mười một, làm rõ việc quản lý, kiểm tra và kiểm soát, tuân thủ các quy định về an toàn trong việc sử dụng hóa chất bảo quản, phụ gia trong sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm.
Mười hai, nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật chung đối với hàng hóa đầu vào. Mười ba, đánh giá kết quả thực hiện bộ tiêu chí kỹ thuật tại các chợ đầu mối.
Mười bốn, đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trong thực hiện công tác ATTP, đảm bảo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Mười lăm, có đánh giá hiệu quả thực hiện, khó khăn, vướng mắc và mức độ đóng góp của các đề án về công tác bảo đảm ATTP, bảo vệ sức khỏe nhân dân thành phố.
Tiếp tục hoàn thiện mô hình quản lý, tăng cường phối hợp
Sau khi nghe báo cáo và ý kiến của các sở, ban ngành, đơn vị liên quan, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM chia sẻ, ATTP là lĩnh vực rất nhạy cảm, khi việc ăn uống hàng ngày không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hiện tại mà còn tác động đến thế hệ tương lai.
Ông Cường nhìn nhận, trong quá trình triển khai giám sát, có thực trạng chồng lấn khi thực hiện nhiệm vụ giữa các lực lượng và địa phương. Bên cạnh đó, lực lượng quản lý vẫn còn những hạn chế nhất định.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM (Ảnh: Hoàng Lê).
Dù vậy, cơ quan chức năng phải tìm cách xử lý nghiêm, tiêu hủy những lô hàng, thực phẩm không đảm bảo chất lượng, tuyệt đối không để lọt ra ngoài thị trường, tiếp cận đến người dân; các chợ đầu mối với trách nhiệm của mình cần quản lý chặt chẽ vấn đề vệ sinh, môi trường…
TPHCM đang tiếp tục tăng cường việc sắp xếp, tổ chức, phân bổ lực lượng, hoàn thiện mô hình phù hợp với thực tế sau giai đoạn sắp xếp, sáp nhập các địa phương, tránh việc chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Thành phố xác định sẽ tập trung vào những khu vực trọng điểm như lò mổ, các bếp ăn bán trú trường học, khu chế xuất.
Ông Cường yêu cầu các bên cần tiếp tục tập trung trong công tác phối hợp, xử lý, công bố kết luận khi xảy ra vụ việc mất ATTP, để khi có sự cố xảy ra không chỉ nhìn nhau hỏi xem bên nào chịu trách nhiệm, mà cùng vào cuộc xử lý để bảo vệ sức khỏe người dân.
Lãnh đạo UBND TPHCM cũng mong HĐND thành phố tiếp tục giám sát chặt chẽ lĩnh vực quan trọng, đặc thù như ATTP. Trong tương lai, cần tiến đến quản lý lĩnh vực này theo một hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn chung, để đạt hiệu quả tốt nhất.
Bác sĩ chăm sóc bệnh nhân trong một vụ ngộ độc bánh mì hàng loạt ở TPHCM (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Kết luận buổi làm việc, ông Huỳnh Thanh Nhân, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM, Trưởng Đoàn giám sát yêu cầu Sở ATTP TPHCM chủ trì phối hợp rà soát, tham mưu cho UBND TPHCM có văn bản kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành tháo gỡ ngay sự chồng chéo trong công tác phân cấp để cấp Giấy chứng nhận ATTP giữa 3 ngành Y tế - Nông nghiệp - Công Thương; kiến nghị Trung ương giao cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm quản lý, công bố và kiểm soát chất lượng kit test nhanh và các thiết bị kiểm tra nhanh phục vụ ATTP.
Ở góc độ địa phương, Trưởng Đoàn giám sát đề nghị UBND TPHCM quan tâm chỉ đạo tháo gỡ sớm những vướng mắc đã được trình bày tại các chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức.
Trong 6 tháng cuối năm, TPHCM có nhiều nhiệm vụ trọng tâm. Đó là đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị số; tập trung kiểm soát chặt chẽ các nhóm đối tượng nguy cơ cao; mở chiến dịch cao điểm bảo đảm ATTP dịp Tết; tăng cường đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở; phát huy sức mạnh giám sát của cộng đồng và tuyên truyền đa kênh.