Tỷ lệ sinh con tuổi vị thành niên tăng gần gấp đôi

Tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới tổ chức ở Hà Nội ngày 24/9, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cảnh báo tỷ lệ sinh con ở tuổi vị thành niên đang tăng nhanh. Theo thông tin được VnExpress đăng tải, Bộ Y tế nhận định thực trạng này cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi mang thai sớm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, học tập và tương lai của trẻ gái. Trước diễn biến đáng lo ngại, Bộ Y tế đề xuất mở rộng tư vấn sức khỏe giới tính, tình dục và hướng dẫn tránh thai cho nhóm từ 15 đến 19 tuổi. Chương trình dự kiến triển khai tại 16 tỉnh, thành có tỷ lệ sinh sớm cao, gồm Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu và Điện Biên. Danh sách còn có Quảng Ngãi, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Cà Mau, trải rộng từ miền núi phía Bắc đến Tây Nguyên, duyên hải và phía Nam. Việc tập trung vào những địa bàn này cho thấy ngành y tế muốn đưa kiến thức, dịch vụ tư vấn và biện pháp tránh thai đến gần hơn với nhóm trẻ đang đối mặt nhiều nguy cơ. Số liệu từ Điều tra Đánh giá các mục tiêu về trẻ em và phụ nữ năm 2021 cho thấy tình trạng mang thai sớm không còn là vấn đề riêng lẻ, mà đang gia tăng ở nhiều vùng. Tại Tây Nguyên, tỷ lệ này tăng từ 9,5% năm 2014 lên 16,6% năm 2021, phản ánh tốc độ biến động mạnh trong thời gian tương đối ngắn. Trung du và miền núi phía Bắc ghi nhận mức tăng mạnh nhất, từ 4,6% lên 19,9%, trở thành khu vực nổi bật trong bức tranh sinh con sớm cả nước. Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tảo hôn và sinh nở sớm vẫn diễn biến phức tạp, dù một số chỉ số đã có dấu hiệu cải thiện trong những năm gần đây. Khảo sát tình hình kinh tế, xã hội của 53 dân tộc thiểu số năm 2024 ghi nhận tỷ lệ kết hôn sớm giảm từ 21,8% năm 2018 xuống 14,8% năm 2023. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đủ làm dịu những cảnh báo tại nhiều cộng đồng bản địa, nơi trẻ em gái vẫn có thể bước vào hôn nhân và làm mẹ quá sớm. Cứ 1.000 phụ nữ dân tộc thiểu số từ 15 đến 19 tuổi, có 83 trẻ được sinh ra, cao hơn ba lần mức bình quân 26 trẻ trên 1.000 phụ nữ cùng tuổi toàn quốc. Những con số này cho thấy khoảng cách lớn giữa các nhóm dân cư, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng chất lượng thông tin, tư vấn và dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Với nhiều trẻ gái, việc làm mẹ khi cơ thể chưa phát triển hoàn thiện còn kéo theo nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng trong thai kỳ và quá trình sinh nở. Hệ quả không dừng ở bệnh viện, bởi nhiều em phải bỏ dở việc học, mất cơ hội tiếp cận việc làm và khó xây dựng cuộc sống độc lập trong tương lai. Khi thu nhập, kiến thức và khả năng tự bảo vệ đều hạn chế, việc sinh con quá sớm có thể đẩy gia đình vào vòng xoáy khó khăn, nghèo đói kéo dài. Đằng sau mỗi tỷ lệ thống kê là một trẻ gái phải gánh trách nhiệm trưởng thành sớm, trong khi lẽ ra em vẫn cần được học tập, chăm sóc và bảo vệ. Bức tranh tại Việt Nam tương đồng với gánh nặng toàn cầu, khi thế giới ghi nhận khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn mỗi năm trong giai đoạn 2015 đến 2019. Trong số đó, 61% trường hợp kết thúc bằng nạo hút thai, còn 45% các trường hợp can thiệp y tế diễn ra trong điều kiện không bảo đảm an toàn. Những dữ liệu này cho thấy thiếu kiến thức và thiếu khả năng tiếp cận biện pháp tránh thai phù hợp có thể tạo ra hậu quả lớn cho cá nhân, gia đình và xã hội. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu cơ quan chuyên môn đổi mới cách tuyên truyền dân số, đồng thời nâng chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình để người dân chủ động lựa chọn biện pháp an toàn. Ngành y tế sẽ ưu tiên nhóm vị thành niên, công nhân tại các khu công nghiệp, đồng bào vùng sâu vùng xa và những cộng đồng còn hạn chế về điều kiện tiếp cận dịch vụ. Cùng với hỗ trợ từ hệ thống y tế, giới trẻ được khuyến khích trang bị kiến thức bảo vệ bản thân trước khi bước vào đời sống tình dục, nhằm giảm mang thai ngoài ý muốn và sinh con quá sớm.