Đau sau phẫu thuật là tình trạng tương đối phổ biến vì cơ thể cần thời gian để hồi phục và thích nghi với những thay đổi tại cột sống. Thông thường, trong khoảng 3 tháng đầu sau mổ, người bệnh có thể vẫn đau nhói như điện giật dọc theo đường đi của dây thần kinh, đau âm ỉ vùng thắt lưng, nhạy cảm ở bề mặt da, đau và nóng rát vùng phẫu thuật, cảm giác khó chịu như có vật lạ trong cơ thể...
BS.CKI Lê Anh Khánh, khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết nguyên nhân có thể liên quan đến quá trình lành thương tự nhiên hoặc là dấu hiệu của biến chứng, bệnh lý tái phát.
Bác sĩ Khánh giải thích kết quả kiểm tra cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tổn thương dây thần kinh chưa hồi phục là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến người đã mổ thoát vị đĩa đệm xong vẫn đau.
Trước khi phẫu thuật, dây thần kinh có thể đã bị chèn ép trong thời gian dài bởi khối thoát vị, gây viêm, tổn thương hoặc làm tăng độ nhạy cảm của dây thần kinh. Dù phẫu thuật loại bỏ nguyên nhân chèn ép, dây thần kinh vẫn cần thời gian để phục hồi chức năng bình thường. Quá trình này có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí lâu hơn. Người bệnh có thể cảm thấy tê bì, châm chích, đau rát dọc theo đường đi của dây thần kinh, yếu cơ hoặc giảm sức cơ.
Hình thành mô sẹo tại vùng can thiệp (cơ hóa ngoài màng cứng) là phản ứng sinh lý bình thường trong quá trình lành thương sau phẫu thuật. Tuy nhiên ở một số trường hợp, mô sẹo có thể phát triển quá mức và bao quanh các rễ thần kinh trong ống sống.
Khi mô sẹo kích thích dây thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng tương tự trước khi phẫu thuật như đau vùng thắt lưng, có thể lan xuống chân, tê bì hoặc ngứa ran, khó chịu khi vận động... Tình trạng này có thể xuất hiện nhiều tháng sau mổ. Vì vậy, trường hợp đau kéo dài sau 6 tháng hoặc một năm vẫn cần được kiểm tra chuyên sâu để đánh giá khả năng hình thành mô xơ sẹo.
Thay đổi cấu trúc cột sống. Sau mổ thoát vị đĩa đệm, cột sống có thể mất đi sự ổn định cần thiết, các khớp và dây chằng phải chịu áp lực lớn hơn trong sinh hoạt hằng ngày làm tăng nguy cơ viêm, đau và co thắt cơ. Các cơ quanh cột sống thường bị suy yếu sau thời gian dài ít vận động hoặc phục hồi chức năng chưa đầy đủ, góp phần kéo dài các cơn đau. Người bệnh thường nhận thấy đau tăng lên khi cúi người, xoay lưng, đứng lâu, mang vác vật nặng...
Tái phát thoát vị đĩa đệm có thể xảy ra ở một số người, thường tại vị trí đã điều trị trước đó. Nguyên nhân có thể do không tuân thủ chương trình phục hồi chức năng, mang vác vật nặng quá sớm, sinh hoạt sai tư thế, lao động cường độ cao...
Phẫu thuật thất bại hoặc chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Dù công nghệ phẫu thuật hiện nay có nhiều tiến bộ nhưng vẫn có một tỷ lệ nhất định trường hợp điều trị không đạt hiệu quả. Nguyên nhân có thể do phần đĩa đệm thoát vị chưa được loại bỏ hoàn toàn, giải ép thần kinh chưa đầy đủ, tổn thương thần kinh trong quá trình phẫu thuật... Ngoài yếu tố kỹ thuật, các vấn đề như tuổi cao, béo phì, hút thuốc lá, bệnh lý nền hoặc tâm lý căng thẳng kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị và làm tăng nguy cơ đau mạn tính, theo bác sĩ Khánh.
Bác sĩ Khánh (thứ hai, bên phải) phẫu thuật cột sống cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Theo bác sĩ Khánh, trong đa số trường hợp, các triệu chứng bất thường sau mổ thoát vị đĩa đệm sẽ giảm dần theo thời gian khi mô tổn thương được chữa lành. Nếu cơn đau ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt hoặc đi lại, người bệnh cần đi khám để được bác sĩ đánh giá và xác định nguyên nhân chính xác, có hướng xử lý phù hợp.
Phi Hồng
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp