Làm thế nào phân biệt rối loạn tiền đình và thiếu máu não?

Nguồn ảnh: VnExpress

Tôi thường xuyên bị chóng mặt, có lúc cảm giác mọi thứ quay cuồng, mất thăng bằng. Đây là dấu hiệu rối loạn tiền đình hay thiếu máu não, làm thế nào để phân biệt? (Thanh Xuân, TP HCM)

Trả lời

Rối loạn tiền đình và thiếu máu não đều có thể gây chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn nhưng cơ chế khác nhau.

Rối loạn tiền đình xảy ra khi hệ thống tiền đình ở tai trong và các đường dẫn truyền thần kinh liên quan đến thăng bằng hoạt động bất thường. Bệnh gồm nhiều loại như chóng mặt tư thế kịch phát lành tính, viêm dây thần kinh tiền đình, bệnh Meniere...Người bệnh có thể cảm thấy quay cuồng, chao đảo, mất thăng bằng, buồn nôn hoặc nôn. Nếu liên quan đến tai trong, triệu chứng có thể kèm ù tai, giảm thính lực.

Thiếu máu não là cách gọi phổ biến cho tình trạng lượng máu cung cấp cho một vùng não bị giảm hoặc gián đoạn. Nguyên nhân có thể liên quan đến hẹp, tắc mạch máu hoặc cục máu đông. Biểu hiện phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng, có thể gồm yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác, mất phối hợp, chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Các triệu chứng xuất hiện đột ngột có thể gặp trong cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ.

Đau đầu, chóng mặt có thể liên quan đến thiếu máu não. Ảnh minh họa: Đình Diệu — Bác sĩ tư vấn cho người bệnh cách giảm đau đầu, chóng mặt. Ảnh: *Bệnh viện cung cấp*

Hai tình trạng này dễ bị nhầm lẫn vì đều có thể khiến người bệnh chóng mặt, mất thăng bằng. Tuy nhiên, người bệnh rối loạn tiền đình, đặc biệt chóng mặt tư thế kịch phát lành tính thường chóng mặt khi thay đổi tư thế đầu như trở mình, ngồi dậy, quay đầu, cúi hoặc ngửa đầu. Người bệnh thường có cảm giác quay cuồng, cơn kéo dài ngắn và có thể tái diễn khi thực hiện lại động tác.

Chóng mặt là dấu hiệu thiếu máu não đa phần khởi phát đột ngột và kèm nói khó, nhìn đôi, méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, mất phối hợp hoặc đột ngột không thể đứng.

Bạn có thể dựa vào hai điểm nổi bật để khoanh vùng nguyên nhân gồm cơn có liên quan rõ đến thay đổi tư thế và cơn đau có đi kèm dấu hiệu thần kinh. Cơn quay cuồng ngắn, tái diễn khi đổi tư thế, không kèm bất thường thần kinh có thể nghi ngờ rối loạn tiền đình. Trong khi đó, chóng mặt khởi phát đột ngột cùng rối loạn nói, nhìn, cảm giác, vận động hoặc phối hợp cần được đánh giá để loại trừ nguyên nhân ở não.

Nếu bạn thường xuyên chóng mặt nên sắp xếp thời gian làm việc, nghỉ ngơi hợp lý và duy trì chế độ ăn uống cân bằng cũng hỗ trợ sức khỏe thần kinh và tuần hoàn não. Bạn có thể bổ sung thường xuyên tinh chất blueberry (việt quất) và ginkgo biloba (bạch quả). Đây là những dưỡng chất có thể trung hòa gốc tự do, hỗ trợ ổn định hoạt động của hệ thần kinh, giảm tình trạng đau đầu và rối loạn giấc ngủ. Nếu triệu chứng không cải thiện, bạn nên đến bác sĩ kiểm tra, xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách.

Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến
Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp

Chóng mặt và mất thăng bằng là những biểu hiện lâm sàng phổ biến thường gặp ở bệnh nhân rối loạn tiền đình hoặc thiếu máu não. Tuy có một số triệu chứng tương đồng, cơ chế khởi phát của hai tình trạng này hoàn toàn khác biệt. Trong khi rối loạn tiền đình xuất phát từ sự bất thường ở tai trong và đường dẫn truyền thần kinh thăng bằng, thiếu máu não lại do sự sụt giảm hoặc gián đoạn lượng máu cung cấp tới một vùng脑 (vùng nào -> vùng não) nhất định. Cụ thể, cơn chóng mặt do rối loạn tiền đình thường khởi phát khi thay đổi tư thế đầu, biểu hiện bằng cảm giác chao đảo hay quay cuồng kéo dài trong khoảng thời gian ngắn và có thể kèm theo hiện tượng ù tai hay giảm thính lực. Ngược lại, dấu hiệu thiếu máu não đa phần xuất hiện một cách đột ngột và thường đi kèm các triệu chứng thần kinh cảnh báo nguy cơ đột quỵ như nói khó, nhìn đôi, méo miệng hoặc tê yếu một bên cơ thể. Để khoanh vùng nguyên nhân chính xác, người bệnh có thể dựa vào hai điểm cốt lõi gồm mối liên quan tới tư thế chuyển động và các dấu hiệu bất thường thần kinh đi kèm. Việc xuất hiện các hiện tượng như rối loạn ngôn ngữ, cảm giác hay vận động đòi hỏi bệnh nhân phải được đánh giá y khoa khẩn cấp để loại trừ khả năng tổn thương não. Theo Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến từ Trung tâm Thông tin Y khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, người thường xuyên chóng mặt nên duy trì chế độ ăn uống cân bằng và phân bổ thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Bên cạnh đó, việc bổ sung thường xuyên tinh chất việt quất (blueberry) và bạch quả (ginkgo biloba) giúp trung hòa gốc tự do, hỗ trợ ổn định hoạt động thần kinh cũng như giảm tình trạng đau đầu hay rối loạn giấc ngủ. Trong trường hợp biểu hiện không cải thiện, bệnh nhân cần đến các cơ sở y tế để kiểm tra và điều trị đúng hướng.