Bé Long, 7 ngày tuổi, sốt 39 độ C, viêm phổi, suy hô hấp, xét nghiệm dương tính với vi khuẩn legionella pneumophila thường tồn tại trong nguồn nước.
Bé Long sinh mổ ở tuần thai 39, nặng 3,4 kg, thai kỳ không ghi nhận bất thường. Ba ngày sau sinh, bé vàng da, khám vàng da, bác sĩ Mai Hải Yến, khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ghi nhận sốt 39 độ C, không có cơn ngưng thở, phổi không bất thường. Bé bú tốt, không nôn trớ, bị viêm tai, ứ dịch hai bên và viêm mũi họng cấp, các xét nghiệm nhanh cúm A, cúm B, RSV và Covid-19 âm tính, nước tiểu không bất thường.
Chụp X-quang ngực cho thấy đám mờ không đồng nhất ở vùng đỉnh phổi phải của bé. Siêu âm ghi nhận các đám đông đặc rải rác tại phổi trái và nửa trên bên phải, kèm nhiều đường B-line hai bên, bác sĩ nghi ngờ tổn thương nhu mô phổi.
Sau phác đồ điều trị ban đầu, trẻ vẫn sốt cao liên tục khoảng 6-7 giờ mỗi lần, bắt đầu suy hô hấp được hỗ trợ thở oxy qua gọng mũi. Kết quả PCR dịch tỵ hầu xác định bé dương tính với legionella pneumophila.
Legionella pneumophila là vi khuẩn gram âm tồn tại trong môi trường nước và phát triển trong các hệ thống nước nhân tạo, lây nhiễm khi con người hít phải những hạt nước nhỏ chứa vi khuẩn. Y văn từng ghi nhận trẻ sơ sinh liên quan đến hệ thống nước, nước dùng pha sữa công thức hoặc thiết bị tạo ẩm, tạo khí dung trong môi trường chăm sóc, theo bác sĩ Yến. Trẻ viêm phổi do vi khuẩn này nhiều trường hợp diễn tiến nặng, suy hô hấp nhanh, cần hỗ trợ hô hấp tích cực.
Bác sĩ Yến khám lại cho bé trước khi xuất viện. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Hiện chưa rõ bé lây nhiễm vi khuẩn legionella pneumophila từ đâu. Tuy nhiên, sau khi xác định nguyên nhân, bác sĩ điều chỉnh phác đồ và bổ sung kháng sinh phù hợp, trẻ cắt sốt sau 24 giờ. Chỉ số viêm (CRP) giảm từ 14,2 mg/dL lúc nhập viện xuống còn 1,01 mg/dL. Bé Long ổn định hô hấp, bú tốt, ngừng kháng sinh và xuất viện sau 7 ngày.
Bác sĩ Yến cho biết trẻ viêm phổi do legionella pneumophila thường sốt, suy hô hấp, dễ nhầm với các bệnh nhiễm khuẩn, virus thường gặp. Bệnh có thể diễn tiến nặng, thậm chí tử vong nếu chẩn đoán và điều trị muộn.
Cha mẹ cần đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay khi sốt, đặc biệt khi có thở nhanh, khó thở, tím tái, bú kém, li bì hoặc ngưng thở. Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân. Gia đình nên dùng nước an toàn, vệ sinh dụng cụ tiếp xúc với nước và pha sữa đúng hướng dẫn.
Thúy Hạnh
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
Bé Long chào đời bằng phương pháp sinh mổ ở tuần thai thứ 39, nặng 3,4 kg, sau một thai kỳ không ghi nhận bất thường nào. Ba ngày sau sinh, gia đình đưa bé đi khám vì vàng da, nhưng bác sĩ Mai Hải Yến tại khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, còn phát hiện bé sốt tới 39 độ C. Dù sốt cao, bé chưa có cơn ngưng thở, phổi chưa biểu hiện bất thường khi thăm khám, vẫn bú tốt và không nôn trớ.
Các bác sĩ ghi nhận bé viêm tai, ứ dịch ở cả hai bên tai và viêm mũi họng cấp, trong khi xét nghiệm nhanh cúm A, cúm B, RSV, Covid-19 cùng kiểm tra nước tiểu không phát hiện bất thường. Phim X-quang ngực cho thấy một đám mờ không đồng nhất ở vùng đỉnh phổi phải, dấu hiệu khiến ê-kíp cần tìm hiểu kỹ hơn tình trạng của trẻ. Kết quả siêu âm cũng ghi nhận nhiều đám đông đặc rải rác ở phổi trái và nửa trên phổi phải, cùng nhiều đường B-line ở cả hai bên, gợi ý tổn thương nhu mô phổi.
Sau phác đồ điều trị ban đầu, bé vẫn sốt cao liên tục, mỗi đợt kéo dài khoảng sáu đến bảy giờ, rồi bắt đầu có biểu hiện suy hô hấp. Trẻ được hỗ trợ thở oxy qua gọng mũi, trong lúc các bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân gây bệnh thay vì chỉ dựa vào những biểu hiện ban đầu. Xét nghiệm PCR dịch tỵ hầu sau đó xác định bé dương tính với Legionella pneumophila, loại vi khuẩn gây viêm phổi có thể khiến bệnh diễn tiến nặng.
Theo bác sĩ Yến, Legionella pneumophila là vi khuẩn gram âm sống trong môi trường nước và có thể phát triển trong các hệ thống nước nhân tạo. Con người nhiễm vi khuẩn khi hít phải những hạt nước nhỏ có chứa mầm bệnh, nhưng trường hợp của bé Long hiện chưa xác định được nguồn lây cụ thể. Y văn từng ghi nhận trẻ sơ sinh có thể liên quan đến hệ thống nước, nước dùng pha sữa công thức hoặc thiết bị tạo ẩm, tạo khí dung trong môi trường chăm sóc.
Viêm phổi do Legionella pneumophila ở trẻ nhỏ có thể chuyển nặng, khiến trẻ suy hô hấp nhanh và cần được hỗ trợ hô hấp tích cực, theo cảnh báo của bác sĩ. Các triệu chứng như sốt, suy hô hấp cũng dễ bị nhầm với những bệnh nhiễm khuẩn hoặc virus thường gặp, khiến việc nhận diện nguyên nhân trở nên khó khăn. Với trẻ sơ sinh, diễn tiến bệnh có thể nguy hiểm, thậm chí tử vong nếu chẩn đoán và điều trị muộn, vì vậy theo dõi sát dấu hiệu bất thường rất quan trọng.
Sau khi kết quả xét nghiệm xác định vi khuẩn, bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị và bổ sung kháng sinh phù hợp với nguyên nhân gây bệnh. Bé Long cắt sốt sau 24 giờ, trong khi chỉ số viêm CRP giảm từ 14,2 mg/dL lúc nhập viện xuống còn 1,01 mg/dL. Tình trạng hô hấp của trẻ ổn định trở lại, bé bú tốt, ngừng kháng sinh và xuất viện sau bảy ngày điều trị.
Bác sĩ Yến khuyến cáo cha mẹ đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay khi trẻ sốt, nhất là khi kèm thở nhanh, khó thở, tím tái hoặc bú kém. Li bì và ngưng thở cũng là những dấu hiệu cần được chú ý, thay vì chờ xem trẻ có tự khỏe lại hay không. Cha mẹ không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân, bởi việc lựa chọn thuốc cần dựa trên đánh giá y tế.
Gia đình nên sử dụng nguồn nước an toàn, vệ sinh các dụng cụ tiếp xúc với nước và pha sữa đúng theo hướng dẫn, nhằm giảm những nguy cơ có thể phòng tránh. Bài viết của VnExpress dẫn lời bác sĩ Mai Hải Yến và cho biết bé Long đã ổn định trước khi xuất viện; tên người bệnh được thay đổi. Trường hợp này nhắc cha mẹ lưu ý rằng sốt ở trẻ sơ sinh cần được đánh giá sớm, nhất là khi xuất hiện thêm dấu hiệu bất thường về hô hấp hoặc bú.
