Bác sĩ: Từ tuổi trung niên, nên làm 4 điều này để góp phần bảo vệ não bộ

Từ tuổi trung niên, những lựa chọn hằng ngày có thể góp phần nâng đỡ sức khỏe não bộ về lâu dài, dù không có thói quen đơn lẻ nào bảo đảm ngăn ngừa sa sút trí tuệ. Bác sĩ Bijendra Mohanty, chuyên khoa thần kinh tại Bệnh viện Narayana ở Howrah, Ấn Độ, nêu bốn nhóm yếu tố đáng lưu ý để hỗ trợ chức năng nhận thức. Theo thông tin Thanh Niên dẫn từ Times of India, vận động, ngủ đủ, kiểm soát nguy cơ tim mạch và duy trì hoạt động trí não, xã hội đều có vai trò. Đi bộ nhanh, đạp xe hay bơi lội không chỉ giúp cơ thể khỏe hơn mà còn là cách đưa não bộ vào nhịp vận động thường xuyên. Tập luyện có thể cải thiện thể lực tim mạch, lưu thông máu và tác động đến tình trạng viêm cùng những quá trình liên quan sức khỏe não. Bác sĩ Mohanty khuyến nghị hướng tới khoảng 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, đồng thời kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh. Mỗi người có thể chọn hình thức phù hợp với thể trạng và lịch sinh hoạt, miễn hoạt động khiến nhịp tim tăng lên và được duy trì đều đặn. Mốc 150 phút là mục tiêu hằng tuần, có thể đến từ những hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội. Bên cạnh tập luyện, việc hạn chế ngồi lâu cũng đáng quan tâm, bởi ngồi hơn 8 giờ mỗi ngày có liên quan đến những kết quả sức khỏe kém hơn. Giấc ngủ là khoảng thời gian não thực hiện các quá trình giúp loại bỏ chất thải chuyển hóa, trong đó có amyloid-beta, protein liên quan đến sự khởi phát bệnh Alzheimer. Vì vậy, ngủ khoảng 7 đến 8 giờ mỗi đêm với chất lượng tốt thường được xem là điều quan trọng đối với chức năng não khỏe mạnh. Ngủ không đủ hoặc ngủ kém kéo dài không nên bị xem nhẹ, nhất là khi tình trạng ấy ảnh hưởng đến sinh hoạt ban ngày. Một vấn đề cần chú ý là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, khi hơi thở bị gián đoạn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Tình trạng này có thể làm giảm nồng độ oxy và ảnh hưởng đến mạch máu, theo lưu ý của bác sĩ Mohanty. Người thường xuyên ngáy to, tỉnh giấc trong tình trạng thở hổn hển hoặc buồn ngủ quá mức ban ngày nên sớm trao đổi với bác sĩ. Sức khỏe tim mạch và sức khỏe não bộ gắn bó mật thiết, bởi nhiều yếu tố gây hại cho mạch máu cũng có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ. Tăng huyết áp, tiểu đường, cholesterol LDL cao, béo phì và hút thuốc đều nằm trong nhóm nguy cơ cần được quan tâm. Tổn thương mạch máu có thể góp phần dẫn đến sa sút trí tuệ do mạch máu hoặc các dạng sa sút trí tuệ hỗn hợp. Kiểm soát huyết áp và đường huyết, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và bỏ thuốc lá có thể giúp giảm nguy cơ tim mạch. Những bước này đồng thời hỗ trợ sức khỏe não bộ về lâu dài, thay vì chỉ tập trung vào một chỉ số hay một thói quen riêng lẻ. Việc theo dõi và xử lý các nguy cơ sức khỏe nên được cân nhắc cùng bác sĩ, phù hợp với tình trạng từng người. Não bộ cũng cần được thử thách và kết nối với những người xung quanh qua các hoạt động quen thuộc, không nhất thiết phải cầu kỳ. Đọc sách, học kỹ năng mới, giải câu đố, chơi nhạc cụ và trò chuyện đều có thể kích thích hoạt động nhận thức. Duy trì các mối quan hệ xã hội còn góp phần xây dựng dự trữ nhận thức, giúp não thích ứng tốt hơn với thay đổi do tuổi tác hoặc bệnh lý. Trong ngày, thường xuyên đứng dậy, đi lại hoặc vận động ngắn là cách thiết thực để phá quãng ngồi kéo dài, bên cạnh việc dành thời gian cho tập luyện. Không lựa chọn đơn lẻ nào có thể ngăn ngừa sa sút trí tuệ, nhưng nhiều thói quen tích cực kết hợp lại có thể hỗ trợ não bộ. Những điều chỉnh nhỏ được duy trì từ nhiều năm trước khi vấn đề trí nhớ xuất hiện có thể góp phần bảo vệ sức khỏe nhận thức khi về già.