Thiếu dinh dưỡng không chỉ xảy ra ở trẻ em mà còn có thể gặp ở người trưởng thành. Theo BS.CKI Đào Thị Yến Thủy, Trưởng Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ở nhóm dưới độ tuổi trung niên, suy dinh dưỡng thường tiến triển âm thầm, khó nhận biết. Nhiều người chỉ nhận ra khi xuất hiện các dấu hiệu sụt cân không rõ nguyên nhân, quần áo mặc rộng hơn, cơ bắp mềm nhũn, trí nhớ suy giảm hoặc thường xuyên mệt mỏi.
Ở người lớn tuổi, triệu chứng thường rõ hơn khi có thêm tác động từ quá trình lão hóa tự nhiên của hệ tiêu hóa, làm giảm cảm giác thèm ăn và khả năng hấp thu dưỡng chất. Một số người có thể xuất hiện dấu hiệu đau bụng vặt, ăn khó tiêu hay rối loạn tiêu hóa.
Theo bác sĩ Thủy, dù ăn uống đầy đủ, ngủ đúng giấc, người trưởng thành bị suy dinh dưỡng thường do hai nhóm nguyên nhân chính: thói quen sinh hoạt chưa hợp lý, tình trạng kém hấp thu của hệ tiêu hóa.
Cụ thể, kém hấp thu có thể do mất cân bằng vi sinh đường ruột, tổn thương niêm mạc ruột, dị ứng thực phẩm hoặc ảnh hưởng từ các bệnh lý gan, mật, tụy. Tình trạng này khiến dưỡng chất bị đào thải ra ngoài thay vì được cơ thể chuyển hóa.
Thói quen lạm dụng chất kích thích, lười vận động hoặc lạm dụng các loại thuốc tăng cân tích nước cũng khiến quá trình trao đổi chất bị rối loạn. Do đó, dù ăn nhiều nhưng cơ thể vẫn gầy yếu và tích tụ độc tố.
Hệ tiêu hóa không khỏe có thể ảnh hưởng đến hấp thụ dinh dưỡng dù ăn uống đầy đủ. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Yến Thủy lưu ý quá trình cải thiện cân nặng đòi hỏi sự kiên trì và điều chỉnh đồng bộ trong lối sống, không nên tăng lượng thức ăn đột ngột gây quá tải cho hệ tiêu hóa. Khẩu phần ăn hằng ngày cần được bổ sung năng lượng hợp lý từ các nguồn tinh bột như cơm, bánh mì, khoai củ kết hợp các món ăn giàu chất đạm, chất béo để gia tăng mật độ năng lượng.
Ngoài 3 bữa chính, người có nhu cầu có thể bổ sung các bữa phụ với sữa, bánh ngọt, khoai củ. Nên sử dụng một hộp sữa chua mỗi ngày để hỗ trợ kích thích tiêu hóa và tăng cường khả năng hấp thu. Việc bổ sung dinh dưỡng cần đi kèm với thói quen uống đủ nước, duy trì vận động thể lực vừa sức để kích thích cảm giác thèm ăn. Mỗi người cần nghỉ ngơi, giải tỏa căng thẳng thần kinh để cơ thể phục hồi thể trạng.
Khi xuất hiện các triệu chứng sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài hoặc rối loạn tiêu hóa, người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa dinh dưỡng. Bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ thiếu năng lượng trường diễn dựa trên chỉ số BMI, kết hợp với mức độ sụt cân, khẩu phần ăn, tình trạng khối cơ và các xét nghiệm sinh hóa cần thiết để xác định nguyên nhân. Từ đó, bác sĩ xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, cá thể hóa theo từng người bệnh.
Thiếu dinh dưỡng làm giảm chất lượng sống, giảm hệ miễn dịch, khiến các bệnh lý mạn tính như viêm gan, bệnh xương khớp hay hen suyễn tiến triển nhanh và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Bùi Đức
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp