Xử lý bỏng da như thế nào

Theo ThS.BS Huỳnh Công Trí, chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, việc đầu tiên cần làm là nhanh chóng ngừng tiếp xúc với tác nhân gây bỏng, hạn chế tổn thương tiếp tục tiến triển.

Người bị bỏng nhiệt như nước sôi, dầu nóng, hơi nóng hoặc vật nóng nên làm mát vùng bỏng càng sớm càng tốt bằng nước sạch, nước mát đang chảy dưới vòi trong khoảng 20 phút. Việc này giúp giảm nhiệt còn lưu lại trong mô, giảm đau và hạn chế tổn thương tiến triển sâu hơn. Đồng thời, nên tháo sớm đồng hồ, quần áo hoặc vật dụng quanh vùng bỏng trước khi sưng lên. Nếu vật dụng đã dính chặt vào da thì không nên cố tự tách ra.

Người bị bỏng hóa chất như axit cần nhanh chóng loại bỏ hóa chất và quần áo, vật dụng bị dính. Nếu hóa chất ở dạng bột khô, nên loại bỏ trước rồi mới rửa lại bằng nước sạch. Không nên tự ý dùng chất khác để trung hòa vì một số phản ứng có thể sinh nhiệt và làm tổn thương nặng thêm.

Với bỏng điện, phải ngắt nguồn điện an toàn trước khi chạm vào người bị điện giật. Bỏng điện có thể gây tổn thương sâu bên trong dù biểu hiện ngoài da không nhiều, cần được đánh giá tại cơ sở y tế.

Trong quá trình sơ cứu, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc bỏng diện rộng, cần giữ ấm cơ thể để tránh hạ thân nhiệt. Nguyên tắc quan trọng nhất là ngừng tiếp xúc tác nhân gây bỏng càng sớm càng tốt và xử trí ban đầu phù hợp với nguyên nhân gây bỏng.

Bác sĩ Trí cho biết với những vết bỏng nông, diện tích nhỏ, da đỏ, đau rát, có thể sưng nhẹ hoặc có bóng nước nhỏ, không nằm ở vị trí đặc biệt và người bệnh vẫn khỏe mạnh thường có thể được sơ cứu và theo dõi tại nhà.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu vết bỏng diện tích lớn, sâu hoặc có các dấu hiệu như da trắng nhợt, nâu hoặc đen, khô cứng, giảm hoặc mất cảm giác. Bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, tầng sinh môn hoặc vùng khớp cũng nên được bác sĩ đánh giá do nguy cơ ảnh hưởng chức năng và thẩm mỹ.

Đặc biệt, bỏng hóa chất, bóng điện, bỏng do cháy nổ hoặc nghi ngờ tổn thương đường hô hấp như khó thở, khàn tiếng, ho, bỏng vùng mặt hoặc tiếp xúc nhiều với khói trong không gian kín cũng cần đến cơ sở y tế sớm, ngay cả khi tổn thương ngoài da có vẻ không lớn.

Nếu vết bỏng đau hoặc sưng đỏ tăng dần, lan rộng, chảy dịch bất thường, dịch có mùi hôi, có mủ, sốt hoặc chậm lành, người bệnh cũng cần đi khám để được đánh giá.

Cách chăm sóc vết bỏng

Với những vết bỏng nhẹ có thể chăm sóc tại nhà, sau khi làm mát nên giữ vết thương sạch và che phủ bằng gạc sạch không dính để bảo vệ vùng da tổn thương, giảm cọ xát và hạn chế bụi bẩn, giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Khi vệ sinh có thể rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh. Khi thay băng phải rửa tay, đeo găng sạch. Không tự bóc phần da đang lành hoặc chọc vỡ bóng nước.

Che phủ vết bỏng và chăm sóc trong điều kiện độ ẩm phù hợp, thay vì để vết thương khô nứt. Môi trường này có thể hỗ trợ quá trình tái tạo biểu mô và lành thương. Không tự ý bôi thuốc, chất sát khuẩn mạnh hoặc các sản phẩm không rõ thành phần lên vết bỏng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau tăng, sưng đỏ lan rộng, chảy dịch đục hoặc mủ, có mùi hôi, sốt hoặc vết thương chậm lành, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Cách hạn chế thâm và sẹo

Sau khi vết bỏng liền da hoàn toàn, vùng da mới thường mỏng, nhạy cảm và dễ thay đổi sắc tố. Cần dưỡng ẩm thường xuyên, tránh cọ xát, che chắn và sử dụng kem chống nắng phù hợp nhằm hạn chế tăng sắc tố, khiến vùng da sau bỏng sậm màu hơn.

Nguy cơ sẹo phì đại hoặc sẹo lồi thường cao hơn ở vết bỏng sâu, nhiễm trùng hoặc quá trình lành thương chậm. Khi da đã lành hoàn toàn, có thể cân nhắc dùng silicone dạng gel hoặc miếng dán để hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện sẹo, nhất là ở người có nguy cơ cao.

Không nên tự điều trị sẹo khi vết bỏng chưa lành hoàn toàn. Khi sẹo có dấu hiệu phát triển bất thường, người bệnh nên đến bệnh viện để bác sĩ chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da khám và lên phác đồ điều trị phù hợp.

Minh Hương