Mùa thu, thời tiết hanh khô khiến nhiều người dễ khô miệng, đau họng, ăn uống kém ngon. Những loại trái cây như hồng táo, lê và bưởi cung cấp nước, vitamin, chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Theo quan niệm dưỡng sinh truyền thống, mùa thu là thời điểm chúng ta cần chú ý chăm sóc phổi, gan và tỳ vị, hạn chế những thực phẩm quá cay, nóng hoặc lạnh.
Thay vì tìm đến các thực phẩm chức năng đắt tiền, trái cây tươi là lựa chọn đơn giản để bổ sung vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước cho cơ thể. Trong đó, hồng táo, lê và bưởi là ba loại quả thường được nhắc đến trong chế độ ăn mùa thu.
Hồng táo giàu vitamin C
Loại quả này vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ trung ích khí, kiện tỳ dưỡng vị và sinh tân dịch.
Điểm đáng chú ý của hồng táo tươi là hàm lượng vitamin C cao. Loại vitamin này tham gia vào hoạt động của hệ miễn dịch, tổng hợp collagen và bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do.
Hồng táo có vị giòn, ngọt, nhiều nước, hương vị thanh mát hơn so với táo đỏ thường được dùng trong các món bồi bổ.
Lê chứa nhiều nước, vị ngọt thanh được nhiều người yêu thích. Ảnh: Ban Mai
Lê nhiều nước, giàu chất xơ
Theo đánh giá tổng quan công bố trên Nutrition Today, lê cung cấp chất xơ cùng vitamin C, kali và nhiều hợp chất phenolic có hoạt tính chống oxy hóa.
Chất xơ hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Một nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ cho thấy lê chứa fructose và sorbitol, những thành phần có thể hỗ trợ nhu động ruột và phòng táo bón.
Theo quan niệm dưỡng sinh, lê tươi có tác dụng thanh nhiệt, làm dịu khô hanh; lê hấp hoặc nấu chín dịu hơn với hệ tiêu hóa, phù hợp khi thời tiết khô khiến cổ họng khó chịu. Tuy nhiên, bạn không nên hiểu lê có thể thay thế thuốc điều trị bệnh hô hấp.
Bưởi giàu vitamin C nhưng cần lưu ý khi dùng thuốc
Bưởi là loại quả phổ biến vào mùa thu, chứa vitamin C, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật, trong đó có naringin.
Theo y học cổ truyền, bưởi có tác dụng tiêu thực, điều khí, hóa đờm, hòa vị và kiện tỳ. Với chế độ ăn hiện đại, chất xơ trong bưởi có thể góp phần hỗ trợ tiêu hóa, trong khi vitamin C và các hợp chất thực vật bổ sung thêm giá trị dinh dưỡng cho khẩu phần.
Một điểm đặc biệt cần lưu ý là bưởi có thể tương tác với một số loại thuốc. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Dinh dưỡng lâm sàng cho thấy bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng đến enzyme CYP3A4 ở ruột, từ đó tương tác một số thuốc đi vào máu.
Vì vậy, người đang dùng thuốc thường xuyên nên kiểm tra thông tin hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi ăn nhiều bưởi.
Theo VietnamNet, mùa thu thường được xem là thời điểm cần chú ý chăm sóc phổi, gan và tỳ vị theo quan niệm dưỡng sinh truyền thống. Thay vì vội tìm đến thực phẩm chức năng đắt tiền, nhiều người có thể bắt đầu từ những loại trái cây tươi, giàu vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước. Hồng táo, lê và bưởi là ba lựa chọn quen thuộc, vừa dễ tìm, vừa có thể làm phong phú khẩu phần ăn trong những ngày thời tiết khô hanh.
Trong cách nhìn dưỡng sinh, mùa thu thường gắn với tình trạng khô hanh, khiến cơ thể cần được bổ sung nước và lựa chọn thực phẩm phù hợp hơn. Những món quá cay, quá nóng hoặc quá lạnh được khuyến nghị hạn chế, đặc biệt khi hệ tiêu hóa và cổ họng trở nên nhạy cảm. Tuy nhiên, các loại quả dưới đây chỉ hỗ trợ dinh dưỡng hằng ngày, không thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định.
Hồng táo tươi nổi bật nhờ vị ngọt, tính bình, thịt quả giòn, nhiều nước và hương vị thanh mát hơn loại táo đỏ thường xuất hiện trong món bồi bổ. Theo quan niệm truyền thống, loại quả này được cho là có tác dụng bổ trung ích khí, kiện tỳ dưỡng vị và sinh tân dịch. Điểm đáng chú ý nhất về mặt dinh dưỡng là hồng táo tươi chứa lượng vitamin C tương đối cao, phù hợp với khẩu phần trái cây đa dạng.
Vitamin C tham gia vào hoạt động của hệ miễn dịch, hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen và góp phần bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do. Vì vậy, hồng táo có thể trở thành món ăn nhẹ tiện lợi, nhất là khi được dùng thay cho những món ăn vặt nhiều đường hoặc ít giá trị dinh dưỡng. Dù vậy, lợi ích thực tế còn phụ thuộc lượng ăn, tổng thể chế độ ăn và tình trạng sức khỏe riêng của từng người.
Lê được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt thanh, nhiều nước, dễ ăn, đồng thời cung cấp chất xơ, vitamin C, kali và các hợp chất phenolic có hoạt tính chống oxy hóa. Một đánh giá tổng quan đăng trên Nutrition Today ghi nhận những thành phần này, cho thấy lê có thể đóng góp nhiều giá trị trong chế độ ăn cân đối. Chất xơ trong quả hỗ trợ hoạt động tiêu hóa, đồng thời góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.
Theo một nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ, lê chứa fructose và sorbitol, những thành phần có thể hỗ trợ nhu động ruột và giúp phòng táo bón trong một số trường hợp. Dưới góc nhìn dưỡng sinh, lê tươi thường được nhắc đến với tác dụng thanh nhiệt, làm dịu cảm giác khô hanh trong thời tiết chuyển mùa. Khi lê được hấp hoặc nấu chín, kết cấu mềm và vị dịu hơn, có thể phù hợp với người cảm thấy hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc cổ họng khó chịu.
Dẫu vậy, không nên hiểu rằng ăn lê có thể thay thế thuốc điều trị các bệnh hô hấp, bởi triệu chứng kéo dài vẫn cần được thăm khám và đánh giá đúng nguyên nhân. Bưởi cũng là loại quả phổ biến vào mùa thu, cung cấp vitamin C, chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật, trong đó có naringin. Theo y học cổ truyền, bưởi được nhắc đến với các tác dụng tiêu thực, điều khí, hóa đờm, hòa vị và kiện tỳ.
Trong chế độ ăn hiện đại, chất xơ của bưởi có thể hỗ trợ tiêu hóa, còn vitamin C cùng các hợp chất thực vật giúp bổ sung thêm giá trị dinh dưỡng cho bữa ăn. Tuy nhiên, bưởi có một điểm cần lưu ý hơn hai loại quả còn lại, vì quả và nước ép bưởi có thể tương tác với một số thuốc. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Dinh dưỡng lâm sàng cho thấy bưởi có thể ảnh hưởng enzyme CYP3A4 ở ruột, từ đó làm thay đổi quá trình một số thuốc đi vào máu.
Người đang dùng thuốc thường xuyên nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi ăn nhiều bưởi hay uống nước ép bưởi. Với hồng táo, lê và bưởi, cách dùng hợp lý vẫn là ăn lượng vừa phải, thay đổi đa dạng, kết hợp rau, đạm và ngũ cốc trong khẩu phần. Những loại quả này có thể hỗ trợ bổ sung nước, vitamin, khoáng chất và chất xơ, nhưng không phải “thần dược” nhuận phổi, dưỡng gan hay chữa bệnh.
