Hình dáng không bắt mắt, quả nhàu ít được ưa chuộng trong bữa ăn nhưng lại là dược liệu được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, không phải ai cũng nên dùng tùy tiện loại quả này.
Tôi được bạn bè giới thiệu dùng trái nhàu trị bệnh đau xương khớp. Xin chuyên gia tư vấn loại quả này chữa được xương khớp không và ai không nên dùng? (Hồng Vân - Củ Chi, TPHCM).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Ngô Thị Bạch Yến, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM tư vấn:
Trong y học cổ truyền, cây nhàu có tên khoa học là Morinda citrifolia hay còn gọi là noni, từ lâu được sử dụng trong y học cổ truyền. Nhiều bộ phận của cây như quả, rễ, lá, thân và vỏ được dùng làm thuốc, song việc sử dụng cần phù hợp với tình trạng sức khỏe và liều lượng.
Trong đó, quả nhàu là bộ phận thường được dùng nhiều nhất trong các bài thuốc.
- Theo y học cổ truyền, quả nhàu có vị đắng, cay, tính ấm, được sử dụng với mục đích nhuận tràng, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa. Dược liệu này cũng được dùng trong một số bài thuốc nhằm hoạt huyết, hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt và giảm các triệu chứng đau nhức.
Quả nhàu là dược liệu có công dụng cho xương khớp. Ảnh: Hoa Linh.
- Quả nhàu còn được sử dụng trong các trường hợp đau nhức xương khớp. Một số sản phẩm từ nhàu được quảng bá với nhiều công dụng khác nhau, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào dạng dùng, liều lượng và tình trạng của từng người.
- Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận các hợp chất trong quả nhàu có hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm. Tuy nhiên, những kết quả này không đồng nghĩa với việc nước ép hay các sản phẩm từ nhàu có thể thay thế thuốc điều trị hoặc phòng ngừa các bệnh lý nghiêm trọng.
Không chỉ quả, rễ và lá nhàu cũng được dùng làm thuốc. Rễ nhàu có vị chát, tính bình, có trong một số bài thuốc y học cổ truyền, nhất là các trường hợp đau nhức, liên quan đến xương khớp hoặc huyết áp.
Lá nhàu thường được dùng ngoài da dưới dạng giã nát trong một số bài thuốc dân gian để hỗ trợ xử lý mụn nhọt, tổn thương da. Một số nơi còn chế biến lá nhàu dưới dạng sắc uống trong các trường hợp tiêu chảy, lỵ, sốt hoặc đau đầu.
Thân và vỏ cây nhàu cũng góp mặt trong một số bài thuốc cổ truyền. Tuy nhiên, bạn không nên tự ý phối hợp nhiều bộ phận của cây hoặc sử dụng kéo dài khi chưa được hướng dẫn.
Lưu ý khi dùng quả nhàu
Dù là dược liệu quen thuộc, nhàu không phải sản phẩm hoàn toàn vô hại. Đặc biệt, người mắc bệnh thận cần thận trọng khi sử dụng các sản phẩm từ nhàu do một số sản phẩm có thể chứa lượng kali đáng kể, trong khi khả năng đào thải kali ở người suy giảm chức năng thận có thể bị ảnh hưởng.
Người đang mắc bệnh gan, thận, rối loạn điện giải hoặc đang sử dụng thuốc điều trị cũng nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng nước ép, cao hoặc các chế phẩm từ nhàu.
Đáng lưu ý, người dân không nên coi nước ép hoặc sản phẩm từ cây nhàu là thuốc điều trị thay thế thuốc có thể khiến bệnh tiến triển.
Khi sử dụng cây nhàu với mục đích hỗ trợ sức khỏe, mọi người cần lựa chọn đúng dược liệu, sử dụng đúng cách và liều lượng. Với người đang điều trị bệnh hoặc dùng nhiều loại thuốc, việc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng là cần thiết để hạn chế nguy cơ tương tác hoặc tác dụng.
Trái nhàu, với hình dáng sần sùi và mùi vị đặc trưng, lâu nay được sử dụng trong y học cổ truyền, khiến nhiều người quan tâm khi gặp vấn đề xương khớp.
Từ câu hỏi của độc giả Hồng Vân ở Củ Chi, TPHCM, VietnamNet đăng tư vấn của bác sĩ chuyên khoa 2 Ngô Thị Bạch Yến, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM.
Theo bác sĩ, nhàu có tên khoa học Morinda citrifolia, còn được gọi là noni, trong đó quả là bộ phận thường xuất hiện nhiều nhất trong các bài thuốc cổ truyền.
Không chỉ riêng quả, rễ, lá, thân và vỏ cây nhàu cũng được sử dụng với những mục đích khác nhau, tùy tình trạng sức khỏe và cách chế biến.
Trong y học cổ truyền, quả nhàu có vị đắng, cay, tính ấm, thường được dùng để hỗ trợ nhuận tràng, lợi tiểu và cải thiện hoạt động tiêu hóa.
Dược liệu này còn góp mặt trong một số bài thuốc nhằm hoạt huyết, hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt và giảm cảm giác đau nhức ở một số trường hợp.
Đối với xương khớp, quả nhàu được sử dụng trong những trường hợp đau nhức, nhưng hiệu quả không giống nhau giữa các sản phẩm và từng người dùng.
Một số sản phẩm từ nhàu đang được quảng bá với nhiều công dụng, trong khi tác dụng thực tế còn phụ thuộc dạng dùng, liều lượng và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Vì vậy, người bị đau xương khớp không nên chỉ dựa vào lời truyền miệng hoặc quảng cáo để tự xem quả nhàu như phương pháp điều trị chính.
Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận các hợp chất trong quả nhàu có hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm, tạo cơ sở cho việc tiếp tục tìm hiểu dược liệu này.
Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu đó chưa đồng nghĩa nước ép hoặc chế phẩm từ nhàu có thể thay thế thuốc điều trị hay phòng ngừa bệnh lý nghiêm trọng.
Người đang đau kéo dài, sưng khớp, hạn chế vận động hoặc có bệnh nền vẫn cần thăm khám để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.
Rễ nhàu có vị chát, tính bình, được dùng trong một số bài thuốc y học cổ truyền, nhất là những trường hợp đau nhức liên quan xương khớp hoặc huyết áp.
Lá nhàu thường được giã nát, sử dụng ngoài da theo một số bài thuốc dân gian nhằm hỗ trợ xử lý mụn nhọt hoặc tổn thương da.
Tại một số nơi, lá nhàu còn được sắc uống trong các trường hợp tiêu chảy, lỵ, sốt hoặc đau đầu, nhưng cách dùng vẫn cần được hướng dẫn.
Thân và vỏ cây nhàu cũng xuất hiện trong một số bài thuốc cổ truyền, cho thấy nhiều bộ phận của cây đã được khai thác theo kinh nghiệm dân gian.
Dù vậy, người dân không nên tự ý phối hợp nhiều bộ phận của cây, đồng thời tránh sử dụng kéo dài khi chưa được người có chuyên môn tư vấn.
Việc chọn sai dược liệu, dùng sai cách hoặc dùng quá liều có thể làm tăng rủi ro, nhất là ở người đang mắc bệnh khác.
Người mắc bệnh thận cần đặc biệt thận trọng với sản phẩm từ nhàu, vì một số sản phẩm có thể chứa lượng kali đáng kể.
Khi chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải kali bị ảnh hưởng, khiến việc sử dụng không kiểm soát có thể gây thêm nguy cơ cho sức khỏe.
Người mắc bệnh gan, bệnh thận, rối loạn điện giải hoặc đang dùng thuốc điều trị nên trao đổi với bác sĩ trước khi uống nước ép, cao hay chế phẩm từ nhàu.
Điều quan trọng nhất là không coi nước ép hoặc sản phẩm từ cây nhàu như thuốc thay thế, bởi cách làm này có thể khiến bệnh tiếp tục tiến triển.
Nếu muốn dùng nhàu để hỗ trợ sức khỏe, người dân cần chọn đúng dược liệu, xác định dạng sử dụng và tuân thủ liều lượng phù hợp.
Đặc biệt, người đang điều trị bệnh hoặc dùng nhiều loại thuốc nên hỏi bác sĩ trước, nhằm hạn chế nguy cơ tương tác và tác dụng không mong muốn.
