Ông Sang, 66 tuổi, đột quỵ do tắc hai vị trí động mạch não, được bác sĩ truyền thuốc tiêu sợi huyết, nong bóng và lấy huyết khối tái thông mạch.
Ông Sang đột ngột yếu nửa người bên trái sau khi ngủ dậy, nằm nghỉ ngơi nhưng không đỡ. Hai giờ sau, ông yếu liệt nặng hơn kèm miệng méo, nói đớ. BS.CKI Nguyễn Vinh Quang, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sức cơ tay và chân trái chỉ 1/5, trong khi bên phải 5/5. Người bệnh tỉnh, gọi hỏi còn đáp ứng nhưng không nói được câu dài. Kết quả đánh giá theo NIHSS (Thang điểm Đột quỵ của Viện Y tế Quốc gia Mỹ) là 14 - mức nặng.
Êkíp kích hoạt Code Stroke, quy trình phối hợp đa chuyên khoa để chẩn đoán và xử trí nhanh người bệnh đột quỵ.
Bác sĩ Quang nghe nhịp tim cho ông Sang. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Kết quả chụp CT sọ não của ông Sang ghi nhận nhu mô não đã bắt đầu thiếu máu, tổn thương nhồi máu não cấp. Mạch máu não của người bệnh tắc hoàn toàn động mạch cảnh trong và não giữa phải. Người bệnh được tiêm tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch giúp làm tan huyết khối, mở lại dòng máu đến não.
BS.CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị can thiệp Thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết vị trí tắc của người bệnh không nhỏ, một đoạn mạch lớn bên phải đã bị bít hoàn toàn khó có thể giải quyết triệt để bằng thuốc. Do đó, êkíp dự phòng phương án can thiệp lấy huyết khối song song.
Bác sĩ Hoàn can thiệp lấy huyết khối cho ông Sang. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ông Sang được đến phòng chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để can thiệp nội mạch. Hình ảnh DSA cho thấy người bệnh vừa bị tắc nhánh động mạch lớn đoạn trong não kèm tắc đoạn gốc động mạch cảnh trong. Đây là tình trạng tắc "tandem" - tức hai vị trí tắc nằm nối tiếp trên cùng một đường cấp máu lên não. Phần não phía sau những điểm tắc này gần như không nhận được máu.
Các bác sĩ luồn hệ thống ống thông lên động mạch cảnh chung phải, sau đó dùng bóng nong đoạn tắc ở gốc động mạch cảnh trong phải, tạo đường đưa dụng cụ vào sâu hơn. Hệ thống ống thông hút huyết khối sau đó được đưa đến vị trí huyết khối, các bác sĩ vừa hút vừa kéo để lấy huyết khối ra khỏi lòng mạch. Hình ảnh DSA kiểm tra sau khi lấy cục huyết khối dài 10 cm cho thấy dòng máu đã lưu thông trở lại hoàn toàn.
Hậu can thiệp một ngày, ông Sang tỉnh táo, nói chuyện, tự đi lại và sinh hoạt gần như bình thường, xuất viện sau hai ngày.
Đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kể cả trong lúc ngủ. Khi không xác định được thời điểm khởi phát đột quỵ, bác sĩ thường dựa vào triệu chứng, kiểm tra hình ảnh học để đánh giá khả năng tái tưới máu. Tùy tình trạng cụ thể, các bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị đột quỵ phù hợp.
Như Ngọc
*Tên người bệnh đã được thay đổi
20h, ngày 25/9, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức tư vấn trực tuyến "Cấp cứu đột quỵ 24/7: Điều trị toàn diện, chuyên sâu, từ thuốc tiêu sợi huyết, DSA đến phẫu thuật robot công nghệ cao".
ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ - Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh; BS.CKI Tôn Minh Trí, Phó khoa Cấp cứu; BS.CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị Can thiệp thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, tham gia tư vấn.
Ông Sang đột ngột yếu nửa người bên trái sau khi ngủ dậy, nhưng ban đầu chỉ nằm nghỉ vì nghĩ triệu chứng có thể tự thuyên giảm theo thời gian. Hai giờ sau, tình trạng nhanh chóng nặng hơn, khi tay chân trái yếu liệt rõ, miệng méo và lời nói trở nên khó nghe, đứt quãng. Gia đình lập tức đưa ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nơi các bác sĩ ghi nhận dấu hiệu đột quỵ nghiêm trọng.
Tại khoa Cấp cứu, sức cơ tay và chân trái của ông chỉ đạt 1/5, trong khi các chi bên phải vẫn đạt 5/5, cho thấy tổn thương thần kinh rõ rệt. Người bệnh còn tỉnh, vẫn đáp ứng khi được gọi hỏi, nhưng không thể nói thành câu dài như bình thường, khiến êkíp phải khẩn trương đánh giá. Điểm NIHSS của ông là 14, thuộc mức nặng, vì vậy bệnh viện lập tức kích hoạt Code Stroke, quy trình phối hợp nhiều chuyên khoa để rút ngắn từng phút xử trí.
Kết quả chụp CT sọ não cho thấy nhu mô não đã bắt đầu thiếu máu, phù hợp tổn thương nhồi máu não cấp đang diễn tiến. Hình ảnh mạch máu đồng thời phát hiện động mạch cảnh trong và động mạch não giữa bên phải bị tắc hoàn toàn, làm gián đoạn nghiêm trọng dòng máu nuôi não. Theo VnExpress, các bác sĩ nhanh chóng tiêm thuốc tiêu sợi huyết qua đường tĩnh mạch, nhằm làm tan huyết khối và khôi phục dòng máu đến vùng não bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, vị trí tắc của ông Sang thuộc đoạn mạch lớn, trong đó một đoạn mạch bên phải đã bị bít hoàn toàn, nên thuốc khó giải quyết triệt để tình trạng nguy hiểm này. BS.CKII Dương Đình Hoàn, Trưởng Đơn vị can thiệp Thần kinh, cho biết êkíp phải đồng thời chuẩn bị phương án can thiệp lấy huyết khối. Cách tiếp cận song song giúp người bệnh không mất thêm thời gian nếu thuốc tiêu sợi huyết chưa đủ khả năng mở thông mạch máu.
Ông Sang sau đó được chuyển đến phòng chụp mạch số hóa xóa nền, còn gọi là DSA, để thực hiện thủ thuật can thiệp nội mạch dưới hướng dẫn hình ảnh. Kết quả DSA cho thấy ông bị tắc nhánh động mạch lớn trong não cùng tắc đoạn gốc động mạch cảnh trong, tạo thành tình trạng tắc tandem. Đây là dạng tắc gồm hai vị trí nằm nối tiếp trên cùng đường cấp máu lên não, khiến phần não phía sau gần như không còn được cung cấp máu.
Các bác sĩ luồn hệ thống ống thông qua động mạch cảnh chung bên phải, sau đó dùng bóng nong đoạn tắc ở gốc động mạch cảnh trong để mở lối tiếp cận sâu hơn. Khi đường vào đã được tạo lập, hệ thống ống thông hút huyết khối được đưa đến đúng vị trí tắc trong não, với thao tác vừa hút vừa kéo cẩn trọng. Cục huyết khối dài 10 cm được lấy ra khỏi lòng mạch, giúp dòng máu lưu thông trở lại hoàn toàn trên hình ảnh DSA kiểm tra sau thủ thuật.
Chỉ một ngày sau can thiệp, ông Sang đã tỉnh táo, có thể trò chuyện, tự đi lại và sinh hoạt gần như bình thường, cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc tái tưới máu kịp thời. Người bệnh xuất viện sau hai ngày, dù trước đó nhập viện trong tình trạng yếu liệt nặng và điểm đánh giá đột quỵ ở mức cao. Trường hợp này cho thấy cấp cứu đột quỵ cần được triển khai nhanh, đồng bộ, với thuốc, can thiệp nội mạch hoặc phương án phù hợp theo từng người bệnh.
Đột quỵ có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, kể cả trong khi ngủ, nên người thân cần chú ý những dấu hiệu bất thường sau khi người bệnh tỉnh dậy. Khi không xác định được chính xác thời điểm khởi phát, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng và hình ảnh học để đánh giá khả năng tái tưới máu. Tên người bệnh đã được thay đổi; lúc 20h ngày 25/9, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức tư vấn trực tuyến về cấp cứu đột quỵ 24/7, với sự tham gia của các chuyên gia thần kinh, cấp cứu và can thiệp.