Thay đổi nồng độ estrogen có thể tác động đến các cơ chế thần kinh và mạch máu liên quan đến đau đầu.
Estrogen ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh và cơ chế xử lý cảm giác đau trong não. Sự sụt giảm estrogen có thể liên quan đến đau đầu theo nhiều cơ chế gồm:
Ảnh hưởng đến serotonin: Estrogen ảnh hưởng đến serotonin, một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác đau và tâm trạng. Khi estrogen giảm, thay đổi serotonin có thể làm tăng nhạy cảm với đau đầu, đặc biệt ở người dễ bị đau nửa đầu.
Tác động đến mạch máu: Estrogen có vai trò điều hòa chức năng mạch máu, góp phần duy trì độ đàn hồi của thành mạch và chức năng nội mô. Khi nồng độ estrogen giảm hoặc thay đổi, khả năng điều hòa co giãn mạch và lưu lượng máu có thể bị ảnh hưởng, từ đó góp phần kích hoạt các cơ chế liên quan đến đau đầu, đặc biệt ở người dễ bị đau nửa đầu. Những thay đổi này cũng có thể liên quan đến các triệu chứng như chóng mặt ở một số người.
Thay đổi hormone estrogen ảnh hưởng đến các mạch máu trong cơ thể. Ảnh: Anh Chi
Tăng độ nhạy cảm của não: Estrogen ảnh hưởng đến endorphin, chất giảm đau tự nhiên do cơ thể tạo ra, đồng thời tác động đến hệ serotonin liên quan đến điều hòa tâm trạng và cảm nhận đau. Khi estrogen giảm, những thay đổi này có thể làm hệ thần kinh nhạy cảm hơn với các yếu tố kích hoạt đau đầu, như ánh sáng và tiếng ồn.
Theo Very Well Health, nồng độ estrogen có thể thay đổi do nhiều lý do, điển hình nhất là trước chu kỳ kinh nguyệt, giai đoạn mãn kinh, mang thai... Thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormone cũng là nguyên nhân thường gặp khiến nồng độ hormone tăng hoặc giảm. Ở nam giới, tình trạng thiếu hụt chức năng tuyến sinh dục, lão hóa, rối loạn tuyến yên có thể gây ra các thay đổi hormone estrogen song không rõ rệt như ở nữ.
Đau đầu do thay đổi estrogen thường là đau nửa đầu, xảy ra đột ngột và không có dấu hiệu trước đó. Cơn đau có cảm giác nhói, bắt đầu ở một bên đầu kèm theo nhạy cảm với ánh sáng và buồn nôn hoặc nôn mửa. Ngoài đau đầu, thay đổi estrogen còn gây mệt mỏi, mất cảm giác thèm ăn, đau khớp, táo bón, thèm đồ ngọt.
Để góp phần giảm đau đầu do suy giảm estrogen, người bệnh cần uống nhiều nước để giữ cho cơ thể đủ nước, nằm nghỉ trong một căn phòng tối và yên tĩnh. Đặt túi đá hoặc khăn lạnh lên đầu, xoa bóp vùng đầu bị đau, thực hiện hít thở sâu hoặc các bài tập thư giãn khác giúp giảm tần suất và mức độ đau đầu.
Một số yếu tố khác có thể gây đau đầu như bỏ bữa, ăn quá ít, thay đổi thời tiết đột ngột, uống rượu bia hoặc cà phê. Do đó, nếu đau đầu kéo dài hai tuần không rõ nguyên nhân, người bệnh cần đi khám để được kiểm tra, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Anh Chi (Tổng hợp)
Estrogen không chỉ liên quan đến sức khỏe sinh sản mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của não, mạch máu và cách cơ thể cảm nhận cơn đau. Khi nồng độ hormone này thay đổi, một số người có thể xuất hiện đau đầu, đặc biệt là những người vốn dễ bị đau nửa đầu. Theo nội dung tổng hợp từ VnExpress, hiện tượng này thường gắn với sự sụt giảm estrogen trong những giai đoạn cơ thể biến động hormone mạnh.
Một cơ chế đáng chú ý liên quan đến serotonin, chất dẫn truyền thần kinh tham gia điều chỉnh tâm trạng và cảm giác đau. Estrogen tác động đến serotonin, vì vậy khi hormone giảm, những thay đổi trong hệ thống này có thể khiến não nhạy cảm hơn với các tín hiệu gây đau. Người có cơ địa dễ đau nửa đầu vì thế có thể nhận thấy cơn đau xuất hiện thường xuyên hoặc dữ dội hơn.
Estrogen cũng góp phần duy trì độ đàn hồi của thành mạch, đồng thời hỗ trợ chức năng nội mô và khả năng điều hòa lưu lượng máu. Khi nồng độ hormone thay đổi, cơ chế co giãn mạch có thể bị ảnh hưởng, từ đó góp phần kích hoạt những quá trình liên quan đến đau đầu. Một số người còn có thể gặp chóng mặt do những biến động này tác động đến hệ mạch máu trong cơ thể.
Bên cạnh serotonin, estrogen ảnh hưởng đến endorphin, chất giảm đau tự nhiên do cơ thể sản xuất để hạn chế cảm giác khó chịu. Khi estrogen suy giảm, sự thay đổi đồng thời của endorphin và serotonin có thể làm hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn. Ánh sáng mạnh, tiếng ồn hoặc những kích thích vốn bình thường vì vậy có thể trở thành yếu tố làm cơn đau đầu khởi phát.
Nồng độ estrogen thường biến động trước chu kỳ kinh nguyệt, trong thời kỳ mãn kinh hoặc khi mang thai, những giai đoạn cơ thể trải qua thay đổi nội tiết rõ rệt. Thuốc tránh thai và liệu pháp thay thế hormone cũng có thể khiến lượng estrogen trong cơ thể tăng hoặc giảm, qua đó tác động đến triệu chứng đau đầu. Ở nam giới, thiếu hụt chức năng tuyến sinh dục, quá trình lão hóa hoặc rối loạn tuyến yên cũng có thể làm hormone thay đổi, dù biểu hiện thường không rõ như ở nữ giới.
Đau đầu liên quan đến biến động estrogen thường mang đặc điểm của đau nửa đầu, xuất hiện đột ngột và đôi khi không có dấu hiệu báo trước. Cơn đau có thể nhói, tập trung ở một bên đầu, kèm theo nhạy cảm với ánh sáng, buồn nôn hoặc nôn mửa. Ngoài đau đầu, người bệnh còn có thể mệt mỏi, chán ăn, đau khớp, táo bón hoặc thèm đồ ngọt trong cùng giai đoạn hormone biến động.
Khi cơn đau xuất hiện, uống đủ nước giúp hạn chế tình trạng mất nước, một yếu tố có thể khiến đau đầu trở nên nặng hơn. Người bệnh nên nằm nghỉ trong phòng tối, yên tĩnh, đồng thời có thể đặt túi đá hoặc khăn lạnh lên vùng đầu đang đau. Xoa bóp nhẹ nhàng, hít thở sâu và thực hiện các bài tập thư giãn cũng có thể góp phần giảm tần suất hoặc mức độ khó chịu.
Không phải mọi cơn đau đầu đều bắt nguồn từ estrogen, bởi bỏ bữa, ăn quá ít, thời tiết thay đổi đột ngột, uống rượu bia hoặc dùng cà phê cũng là những yếu tố thường gặp. Nếu đau đầu kéo dài khoảng hai tuần mà chưa xác định được nguyên nhân, người bệnh cần đi khám để được kiểm tra đầy đủ. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng cụ thể, tìm nguyên nhân phù hợp và đưa ra hướng điều trị an toàn, thay vì tự quy mọi triệu chứng cho thay đổi hormone.
