3 trường hợp không có triệu chứng vẫn nên tầm soát ung thư

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Chúng ta thường tin rằng nếu cơ thể vẫn khỏe mạnh, không đau đớn, không sụt cân, không có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào thì chưa cần kiểm tra ung thư. Tuy nhiên, đây lại chính là lúc tầm soát phát huy vai trò.

Tầm soát ung thư là việc kiểm tra để tìm ung thư hoặc những thay đổi bất thường trước khi xuất hiện triệu chứng. Một số xét nghiệm có thể phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm, khi bệnh dễ điều trị hơn, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).

Một ví dụ thường gặp là chụp X-quang tuyến vú sẽ giúp phát hiện sớm ung thư, trước cả khi khối u lớn đủ và sờ thấy. Trong khi đó, tầm soát ung thư đại trực tràng có thể tìm thấy các polyp tiền ung thư để loại bỏ trước khi chúng tiến triển thành ung thư.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người khỏe mạnh nên làm tất cả các xét nghiệm ung thư. Tầm soát ung thư chỉ có lợi khi được thực hiện đúng đối tượng, đúng thời điểm và bằng phương pháp hiệu quả. Dưới đây là những trường hợp cần lưu ý tầm soát ung thư:

Đã đến độ tuổi được khuyến nghị tầm soát

Tuổi là một trong những yếu tố quan trọng khi quyết định tầm soát ung thư. Một người không có bất kỳ triệu chứng nào vẫn có thể được khuyến nghị tầm soát đơn giản vì đã bước vào nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Mỹ (USPSTF) khuyến nghị phụ nữ từ 40 đến 74 tuổi có nguy cơ ung thư vú ở mức trung bình nên chụp X-quang tuyến vú mỗi 2 năm. Ung thư đại trực tràng cũng tương tự. Trong khi đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến nghị người trưởng thành có nguy cơ trung bình bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi.

Có tiền sử gia đình mắc ung thư

Một người hoàn toàn khỏe mạnh nhưng có tiền sử gia đình mắc ung thư vẫn có thể thuộc nhóm nguy cơ cao. Chẳng hạn, một nghiên cứu đăng trên chuyên san Clinical Gastroenterology and Hepatology cho thấy tiền sử gia đình làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Với trường hợp có người thân bị ung thư đại trực tràng trước 50 tuổi, nguy cơ mắc bệnh gấp khoảng 3,26 - 3,57 lần người bình thường.

Điều này đặc biệt cần chú ý nếu gia đình có nhiều người mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng, nhất là khi bệnh xuất hiện ở độ tuổi tương đối trẻ. Đây đều là những dấu hiệu cho thấy có thể nguy cơ ung thư đến từ di truyền.

Từng mắc ung thư

Một trường hợp khác cần được chú ý là những người đã từng mắc ung thư. Sau khi điều trị, theo dõi sức khỏe không đơn giản là quay trở lại lịch tầm soát giống một người chưa từng mắc bệnh. Tùy loại ung thư trước đây, phương pháp điều trị và các yếu tố nguy cơ khác, bác sĩ có thể đưa ra kế hoạch theo dõi riêng.

Một số người từng mắc ung thư có nguy cơ mắc lại ung thư cao hơn người bình thường. Nguyên nhân liên quan đến nhiều yếu tố, chẳng hạn do phương pháp điều trị, yếu tố di truyền hoặc người bệnh tiếp tục hút thuốc, uống rượu bia, theo Medical News Today.

Tầm soát ung thư là biện pháp y tế giúp phát hiện sớm các tổn thương hoặc khối u bất thường trước khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Việc chủ động kiểm tra này chỉ phát huy hiệu quả tối ưu khi áp dụng đúng đối tượng, đúng thời điểm, tiêu biểu là những cá nhân bước vào độ tuổi nguy cơ cao được các tổ chức y tế khuyến cáo. Theo Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Mỹ (USPSTF), phụ nữ từ 40 đến 74 tuổi có nguy cơ ở mức trung bình nên chụp X-quang tuyến vú mỗi 2 năm. Tương tự, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến nghị người trưởng thành bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi nhằm phát hiện kịp thời các polyp tiền ung thư. Yếu tố tuổi tác đóng vai trò cột mốc quan trọng, giúp phát hiện nguy cơ ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện bất kỳ dấu hiệu đau đớn hay sụt cân nào. Bên cạnh yếu tố tuổi tác, tiền sử gia đình là căn cứ quan trọng xác định nhóm nguy cơ cao cần tiến hành sàng lọc sớm. Nghiên cứu đăng trên chuyên san Clinical Gastroenterology and Hepatology cho thấy nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng từ 3,26 đến 3,57 lần nếu có người thân mắc bệnh trước 50 tuổi. Việc gia đình có nhiều thành viên mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng ở độ tuổi tương đối trẻ cũng là dấu hiệu cảnh báo yếu tố nguy cơ đến từ di truyền. Trường hợp thứ ba cần lưu ý tầm soát là những người từng có tiền sử mắc và điều trị ung thư. Theo chuyên trang y tế Medical News Today (Anh), nhóm đối tượng này có nguy cơ tái phát hoặc mắc ung thư mới cao hơn bình thường do phương pháp điều trị, yếu tố di truyền hoặc các thói quen như hút thuốc và uống rượu bia. Quá trình theo dõi sức khỏe sau điều trị đòi hỏi kế hoạch riêng biệt từ bác sĩ chuyên khoa thay vì áp dụng quy trình tầm soát thông thường.