Ho là phản xạ bảo vệ đường hô hấp, giúp tống đờm, dịch mũi, bụi hoặc tác nhân kích thích ra ngoài. Ho thường tăng về đêm do tư thế nằm làm dịch mũi chảy xuống họng, không khí phòng khô, đường thở nhạy cảm. Một số trẻ ho nhiều sau cảm lạnh, viêm mũi xoang, viêm phế quản, hen, trào ngược dạ dày thực quản hoặc dị ứng.
Theo ThS.BS Lê Anh Trọng, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, dưới đây là những cách giúp bé giảm ho về đêm.
Làm sạch mũi trước khi ngủ
Nghẹt mũi và dịch mũi là nguyên nhân thường gặp khiến trẻ ho nhiều khi nằm. Trước giờ ngủ, phụ huynh có thể nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý, hướng dẫn trẻ lớn xì mũi nhẹ từng bên. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi đúng cách. Khi mũi thông thoáng, trẻ dễ thở, giảm tình trạng dịch chảy xuống họng gây ho, khò khè hoặc thức giấc giữa đêm.
Bác sĩ khám hô hấp cho bệnh nhi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Cho trẻ uống đủ nước, dùng mật ong khi phù hợp
Nước giúp làm loãng dịch tiết đường hô hấp, dịu họng và hỗ trợ trẻ khạc, nuốt đờm dễ hơn. Cha mẹ nên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ nước ấm, bú mẹ hoặc sữa theo nhu cầu, tránh ép uống nhiều sát giờ ngủ gây nôn.
Trẻ trên một tuổi có thể dùng một lượng nhỏ mật ong trước khi ngủ để làm dịu họng và giảm ho đêm. Viện hàn lâm Nhi khoa Mỹ khuyến cáo không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi do nguy cơ ngộ độc botulinum. Cha mẹ cũng không nên tự pha chanh, gừng, thảo dược đậm đặc cho trẻ nhỏ vì có thể kích ứng dạ dày hoặc họng.
Giữ không khí phòng đủ ẩm
Không khí quá khô làm niêm mạc mũi họng mất ẩm, đờm đặc hơn, trẻ dễ ngứa họng và ho. Phòng ngủ nên thoáng, nhiệt độ dễ chịu, tránh để điều hòa quá lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt trẻ. Nếu dùng máy tạo ẩm, gia đình cần vệ sinh hằng ngày, thay nước sạch, không để độ ẩm quá cao vì môi trường ẩm bẩn dễ phát tán nấm mốc, vi khuẩn. Cha mẹ cho trẻ ngồi trong phòng tắm có hơi ấm vài phút trước khi ngủ, nhưng không xông hơi nóng sát mặt trẻ vì nguy cơ bỏng.
Chọn tư thế ngủ phù hợp
Tư thế nằm đầu thấp có thể làm dịch mũi sau và dịch trào ngược dạ dày thực quản kích thích họng, khiến trẻ ho nhiều. Với trẻ lớn, cha mẹ nên kê cao nhẹ phần đầu và vai bằng gối phù hợp, cho trẻ nằm nghiêng nếu thấy dễ chịu. Không đặt gối cao, chăn dày hoặc vật mềm quanh đầu do nguy cơ mất an toàn khi ngủ. Nếu trẻ thường ho kèm ọc sữa, nôn trớ, khò khè sau ăn, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự thay đổi tư thế quá mức.
Tránh khói, mùi
Khói thuốc lá, khói nhang, bụi, lông thú nuôi, nước hoa, tinh dầu, hóa chất tẩy rửa hoặc mùi sơn có thể làm đường thở trẻ nhạy cảm. Gia đình nên giữ phòng sạch, giặt chăn ga định kỳ, không hút thuốc trong nhà, hạn chế xịt thơm phòng hoặc dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ.
Bác sĩ Trọng khuyến cáo trẻ cần được khám khi ho đêm kéo dài hơn một tuần, tái phát nhiều đợt, ho kèm khò khè, thở nhanh, rút lõm lồng ngực. Ho về đêm lặp lại sau vận động, khi thay đổi thời tiết, tiếp xúc bụi, lông thú nuôi có thể gợi ý hen hoặc dị ứng đường hô hấp, cần đo chức năng hô hấp, điều trị kiểm soát.
Vân Anh
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp