Cơ sở gây ngộ độc thực phẩm chỉ bị phạt, nạn nhân khó đòi bồi thường

Khó yêu cầu cơ sở gây ra ngộ độc bồi thường thiệt hại sức khỏe

Trao đổi tại buổi giám sát của thường trực HĐND TPHCM trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP), diễn ra mới đây, TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, hiện nay vấn đề xử lý ngộ độc thực phẩm tại TPHCM vẫn còn những vướng mắc.

Ở tất cả địa phương khác, việc xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm do Sở Y tế đảm trách, còn tại TPHCM do hai Sở Y tế và Sở ATTP cùng thực hiện. Sở Y tế có vai trò điều phối tiếp nhận và điều trị bệnh nhân, đồng thời phối hợp cung cấp những cơ sở pháp lý hỗ trợ ngành ATTP có thể ban hành kết quả giải quyết vụ việc.

Ông Chương cho biết, trong công tác chuyên môn, ngành y tế TPHCM đã phát hiện các vụ ngộ độc thực phẩm từ rất sớm. Khi bệnh nhân vừa nhập viện, mẫu thức ăn được lấy ngay và trong vòng 24 giờ, các đơn vị đã xét nghiệm nhanh xác định tác nhân và nguyên nhân gây ngộ độc. Nhiều tháng qua, không có ca ngộ độc thực phẩm nào tử vong ở địa phương.

Về việc xử lý vi phạm, một vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra, trách nhiệm thuộc về cơ sở cung cấp thức ăn. Nếu ngộ độc trên 5 người, có ảnh hưởng đến sức khỏe thì xử lý vi phạm hành chính, và nếu gây tử vong hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe (từ 61% trở lên) thì xử lý hình sự.

Theo ông Chương, muốn có căn cứ xử lý vi phạm hành chính, phải kết luận được bệnh nhân có ảnh hưởng sức khỏe hay không. Ngành y tế đã thảo luận cùng các chuyên gia và thống nhất quan điểm rằng tất cả những trường hợp có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, có điều trị ở bệnh viện đều được xem là ảnh hưởng sức khỏe. Đây là cơ sở cho ngành ATTP có thể xử lý vụ việc ngay.

Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm hành chính chưa đủ răn đe do mức phạt thấp. Trong khi đó, chi phí điều trị và thiệt hại sức khỏe của bệnh nhân rất lớn - nhất là các vụ có hàng trăm người vào viện điều trị - nhưng rất khó xác định, chứng minh con số cụ thể để yêu cầu các cơ sở gây ra ngộ độc bồi thường thiệt hại.

Một vấn đề khác là việc phân cấp quản lý ATTP cho các phường xã. Trước đây, các trung tâm y tế quận/huyện cũ đảm nhận rất tốt. Nhưng khi các trung tâm này bị giải thể và sắp xếp, nhân sự bị phân tán khiến trạm y tế mới gặp nhiều khó khăn khi nhận trách nhiệm kiểm tra ATTP.

Do đó, lãnh đạo Sở Y tế TPHCM đề xuất cần tiếp tục nghiên cứu, phân cấp rõ ràng và tăng cường nguồn lực cho tuyến cơ sở, để kiểm soát tốt vấn đề ATTP tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống nhỏ lẻ.

Cần chủ động phương án xử lý các tình huống ngộ độc

Ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TPHCM, cho biết khi đi thực tế tại địa bàn xa như khu vực Cần Giờ, Đoàn giám sát ghi nhận các bếp ăn chỉ cung ứng được khoảng 12.000 suất ăn cho khoảng 30.000 công nhân.

Điều này đồng nghĩa còn rất nhiều công nhân phải sử dụng thức ăn trôi nổi bên ngoài, nếu không may có thể xảy ra ngộ độc thực phẩm hàng loạt. Sở Y tế cần xây dựng kế hoạch tập huấn và phương án chủ động giải quyết đối với tình huống này, khi TPHCM mới có nhiều địa bàn ở xa xôi.

Ngoài ra, về vấn đề quản lý sử dụng các loại thuốc diệt côn trùng ở chợ đầu mối, Sở Y tế cần tăng cường quản lý, hướng dẫn các tiểu thương cách bảo quản và sử dụng đúng cách, tránh việc lây nhiễm và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của tiểu thương và người dân.

Phản hồi ý kiến của Sở Y tế, ông Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở ATTP TPHCM cho biết, hiện nay việc phối hợp liên ngành trong công tác bảo đảm ATTP đang được thực hiện theo Quyết định 19/2018/QĐ-UBND, phân công trách nhiệm rõ ràng từ Ban quản lý ATTP cũ đến các sở ngành, quận huyện.

Trong đó, Sở ATTP đã có các kế hoạch liên tịch về điều tra, xử lý ngộ độc thực phẩm với các Sở Y tế, Sở Giáo dục - Đào tạo và Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (cũ). Riêng việc điều tra, xử lý ngộ độc thực phẩm là trách nhiệm của Sở ATTP và các địa phương.

Sở ATTP chịu trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ trong trường hợp tuyến dưới gặp khó khăn cần điều tra, xử lý. Quy chế phối hợp này đã được xây dựng và đồng thuận để trình UBND TPHCM ban hành kế hoạch mới trong năm 2026, theo tinh thần Chỉ thị 33 của Thủ tướng Chính phủ.

Ông Hải cho rằng, nhìn chung công tác phối hợp giữa các sở ngành trong xử lý các vụ ngộ độc thực phẩm không gặp khó khăn lớn, do đã có quy chế cụ thể và được rà soát, điều chỉnh hằng năm.