Ít nói sau đột quỵ có phải trầm cảm?

Sau đột quỵ, một người bỗng buồn bã, ít nói, giảm giao tiếp hoặc không còn hứng thú với những hoạt động quen thuộc, khiến gia đình thường lo lắng về trầm cảm. Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Phương Trang, những thay đổi này chưa đủ để khẳng định người bệnh đang mắc trầm cảm sau đột quỵ. Nguyên nhân có thể nằm ở rối loạn cảm xúc, tổn thương ngôn ngữ, suy giảm nhận thức hoặc nhiều vấn đề phối hợp khác sau tổn thương não. Đột quỵ có thể làm tổn thương những vùng não phụ trách ngôn ngữ, khả năng hiểu lời nói, tìm từ và diễn đạt ý muốn trong giao tiếp hằng ngày. Khi không thể nói chuyện dễ dàng như trước, người bệnh thường ngại trò chuyện, giảm tương tác với người thân rồi dần thu mình trong sinh hoạt gia đình. Sự im lặng ấy đôi khi bị hiểu nhầm là tâm trạng chán nản, dù nguyên nhân chính có thể là khó khăn về ngôn ngữ sau đột quỵ. Trầm cảm và rối loạn ngôn ngữ đều khiến người bệnh ít giao tiếp, kém tập trung, thiếu hợp tác hoặc không còn chủ động tham gia các hoạt động phục hồi chức năng. Những biểu hiện này có thể làm giảm hiệu quả tập luyện, ảnh hưởng quá trình cải thiện vận động, ngôn ngữ cùng nhiều chức năng quan trọng khác. Vì vậy, gia đình không nên chỉ quan sát việc người bệnh nói ít, mà cần chú ý toàn diện đến cảm xúc, nhận thức, hành vi và khả năng hiểu lời. Nếu người bệnh sau đột quỵ liên tục buồn bã, giảm giao tiếp, khó tập trung hoặc ít hợp tác trong quá trình điều trị, gia đình nên đưa họ đến bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Bác sĩ cần đánh giá đồng thời khả năng ngôn ngữ, nhận thức, cảm xúc và hành vi, thay vì kết luận nguyên nhân chỉ dựa trên mức độ nói chuyện. Việc thăm khám sớm giúp nhận diện đúng vấn đề, hạn chế bỏ sót trầm cảm hoặc những tổn thương chức năng não đang cản trở phục hồi. Trong quá trình đánh giá, bác sĩ có thể sử dụng các bộ kiểm tra chuyên biệt nhằm xem xét chức năng ngôn ngữ và khả năng giao tiếp của người bệnh. Những thang điểm đánh giá trầm cảm dành cho bệnh nhân sau đột quỵ cũng hỗ trợ nhận diện các dấu hiệu rối loạn cảm xúc một cách hệ thống hơn. Kết quả giúp phân biệt triệu chứng xuất phát từ trầm cảm với biểu hiện liên quan tổn thương ngôn ngữ, nhận thức hoặc những chức năng não khác. Khi xác định người bệnh có trầm cảm hoặc rối loạn chức năng sau đột quỵ, hướng điều trị thường được lựa chọn tùy tình trạng và mức độ ảnh hưởng. Người bệnh có thể được dùng thuốc, kết hợp tâm lý trị liệu cùng vật lý trị liệu và những phương pháp phục hồi chức năng cần thiết. Kích thích từ trường xuyên sọ, còn gọi là rTMS, có thể được bác sĩ cân nhắc cho những trường hợp phù hợp với phương pháp này. rTMS sử dụng các xung từ trường tác động không xâm lấn lên những vùng não cần kích thích, qua đó góp phần điều hòa hoạt động của tế bào thần kinh. Phương pháp này có thể cải thiện một số triệu chứng trầm cảm và hỗ trợ quá trình phục hồi sau đột quỵ, nhưng cần thực hiện theo chỉ định chuyên môn. Bên cạnh đó, liệu pháp oxy cao áp cũng có thể hỗ trợ phục hồi chức năng ở một số người bệnh khi tình trạng sau đột quỵ đã ổn định. Oxy cao áp thường được phối hợp với vật lý trị liệu và những phương pháp phục hồi chức năng khác, dựa trên đánh giá cùng chỉ định cụ thể của bác sĩ điều trị. Xác định đúng nguyên nhân, can thiệp sớm các rối loạn cảm xúc, ngôn ngữ và nhận thức giúp người bệnh có thêm cơ hội phục hồi thuận lợi hơn. Theo nội dung tư vấn được VnExpress đăng tải, gia đình nên đưa người bệnh thăm khám chuyên khoa thay vì tự chẩn đoán trầm cảm từ biểu hiện ít nói.